بخش اول

منظور از حسابداری صنعتی (بهای تمام شد) چیست؟

حسابداری صنعتی شاخه‌ای از علم و فن حسابداری است که وظیفه جمع آوری اطلاعات مربوط به عوامل هزینه و محاسبه  بهای تمام شده محصولات و خدمات را بر عهده داشته با و تجزیه و تحلیل گزارش‌ها و بررسی‌ راههای تولید روشهای تقلیل بهای تمام شده تولیدات را بیان می‌کند.

 

اهمیت حسابداری بهای تمام شده برای چیست ؟

در واقع حسابداری صنعتی یا حسابداری بهای تمام شده یک ابزار بسیار مهم در اختیار مدیریت می‌باشند تا مدیران با استفاده از حسابداری صنعتی، بهای تمام شده تولیدات را محاسبه می‌کند و کنترل خود را بر روی هزینه‌های مواد، دستمزد و سایر هزینه‌های تولید اعمال می‌کند.

مدیران اگر گزارشات دقیق و صحیحی از عوامل هزینه نداشته باشند در تصمیم گیری خود در جهت افزایش تولید یا سایر تصمیم گیری‌ها و راه انجام تصمیمات خود با مشکل مواجه خواهند شد.

 

کاربرد حسابداری بهای تمام شده چیست ؟

گاهی تصور می‌شود کاربرد حسابداری صنعتی و بهای تمام شده محدود به کارخانجات و صنایع تولیدی می‌باشد هرچند شاید مشهورترین کاربرد آن در این جهت باشد ولی سایر مؤسسات نیز از حسابداری بهای تمام شده بهره برده و از روشهای حسابداری بهای تمام شده در بانکها، شرکتهای بیمه عمده فروشی‌ها ، شرکتهای حمل و نقل ، شرکتهای هواپیمایی ، دانشگاه‌ها و بیمارستان‌ها در جهت کارایی بیشتر استفاده می‌گردد.

 

حسابداری صنعتی

حسابداری صنعتی حوزه‌ای از حسابداری که به چگونگی محاسبه قیمت تمام شده محصول جهت اندازه گیری موجودیتها و تعیین سود دوره و کنترل هزینه‌ها و سایر موارد تأکید دارد.

حسابداری صنعتی طی یک فرآیند هزینه‌ها را شناسایی ، اندازه گیری، طبقه بندی، تلخیص و جمع آوری نموده که اصطلاحاً به این فرآیند هزینه یابی اطلاق می‌شود.

همچنین حسابداری صنعتی سیستمی است که اطلاعات به وجود آمده تواماً در سیستم‌ حسابداری مالی و حسابداری مدیریت مورد استفاده قرار می‌گیرد در حسابداری مالی هنگام تهیه صورتهای مالی اطلاعات حسابداری صنعتی تحت عنوان موجودی کالای پایان دوره مورد استفاده قرار می‌گیرد همچنین در سیستم مدیریت این اطلاعات در برنامه ریزی، کنترل و تصمیم گیری‌ها مورد بهره برداری قرار می‌گیرد.

از آنجایی که بخشی از فرآیند سیستم حسابداری صنعتی به شناسایی هزینه‌ها می‌انجامد لذا در این بخش ابتدا تعریفی از هزینه ادامة سیستمی به طبقه بندی هزینه‌ها اشاره می‌شود :

حسابداری مالی تعریف ویر را از هزینه را از هزینه ارائمه نموده است:

هزینه به معنی خروج وجه نقد از یک واحد انتفاعی یا مصرف یا استهلاک دارائی‌های موجود و یا افزایش بدهی‌ها و یک واحد ترکیبی از آنها که در نتیجه اجرای فعالیتهای اصلی یا جانبی واحد تجاری، واقع و به کاهش حقوق صاحبان سهام منجر می‌شود اطلاق می‌گردد.

در حسابداری صنعتی هزینه به عنوان منابع فدا شده برای رسیدن به یک هدف خاص ، معرفی می‌نماید همچنین حسابداری صنعتی علاوه بر هزینه‌های اضافی گذشته با هزینه‌های برآوری و آتی . (منابعی که قرار است در آینده مصرف یا فدا شوند) نیز سر و کار دارند.

 

طبقه بندی هزینه‌ها

هزینه‌ها را میتوان به شکل‌های مختلف طبقه بندی کرد که به برخی از این طبقه بندی به شرح زیر اشاره می‌شود :

 

الف) طبقه بندی هزینه‌های به تفکیک هزینه‌های مستقیم و غیر مسقتیم

هزینه‌های مستقیم :

به هزینه‌هایی اطلاق می‌شود که می‌توان آنها را به یک موضوع مشخص ارتباط دارد مانند مواد اولیه مصرف شده در یک واحد محصول .

هزینه‌های غیر مستقیم :

به هزینه‌هایی اطلاق می‌شود که نمی‌توان آنها را به یک موضوع مشخص ارتباط داد مانند هزینه‌های برق مصرفی در تولید محصولات .

هزینه‌های غیر مستقیم به علت اینکه قابلیت تخصیص به یک موضوع مشخص را ندارد. نمی‌توان آنها را مشخصاً به یک موضوع ارتباط داد بلکه این هزینه‌ها به طور عمومی و مشترک بین چندین موضوع هزینه می‌باشد.

هزینه های غیر مستقیم بر مبنای روشهای مختلف تسهیم به موضوعات مختلف هزینه مانند محصولات تخصیص داده می‌شود.

بطور خلاصه می‌توان بیان نمود که هزینه‌های مستقیم هزینه‌های هستند که به راحتی قابل ردیابی و تخصیص به یک محصول اندازه گیری نمود ولی هزینه‌های غیر مستقیم هزینه‌هایی است که به راحتی قابل ردیابی و تخصیص یک محصول نبوده بلکه این هزینه‌ها باید بین محصولات یا به عبارتی موضوعات مختلف هزینه‌ تخصیص داده شوند فرآیند تخصیص هزینه‌های غیر مستقیم به محصولات را غیر مستقیم و یا تخصیص هزینه اطلاق می‌کنند مانند هزینه برق، هزینه تعمیرات و نگهداری ماشین آلات، هزینه تأمین ماشین آلات و ... به محصولات تولید شده .

 

 

ب) طبقه بندی هزینه‌ها براساس عناصر تشکیل دهنده محصول

1ـ هزینه‌های مواد مستقیم :

هزینه‌های مواد مستقیم به موادی اطلاق می‌گردد که به سهولت قابل ردیابی و تخصیص به یک واحد محصول تولید شده می‌باشد این مواد شکل ظاهری محصول را تشکیل داده و بدون مصرف این مواد تولید محصول غیر ممکن است، مانند هزینه چرم مصرفی در تلوید کفش و یا پارچه مصرفی در تولید پوشاک .

 

2ـ هزینه کار مستقیم :

حقوق و دستمزد افرادی که مستقیماً در تولید محصول نقش داشته‌اند که به سهولت قابل ردیابی و تخصیص به یک واحد محصول است . مانند هزینه حقوق و دستمزد کارگران تولید.

هر نوع هزینه مستقیم دیگری نیز اگر دارای خصوصیات و ویژگی‌های مواد مستقیم و کار مستقیم باشد را می‌توان به آسانی به یک واحد محصول تخصیص داده مانند لوازم بسته بندی مصرفی در بسته بندی‌های محصول

 

 

 

3ـ هزینه‌های سربار ساخت / هزینه‌های غیر مستقیم :

این هزینه‌ها معمولاً شامل هزینه‌های کارخانه به استناد هزینه‌های مواد مستقیم و کار مستقیم می‌باشد به عبارتی هزینه‌هایی که نمی‌توان آنها را به سهولت به یک واحد محصول تخصیص داد و برای تخصیص این هزینه‌ها به محصول باید از فرآیند تخصیص و تسهیم استفاده نموده مانند هزینه‌های مواد غیر مستقیم ، کار غیر مستقیم و سایر هزینه‌های ساخت . هزینه‌های مواد غیر مستقیم و کار غیر مستقیم مفهومی قابل هزینه‌ مواد مستقیم و کار مستقیم را دارند . برای هزینه های غیر مستقیم می‌توان به عنوان مثال هزینه‌ چسب و یا نخ مصرفی در تلوید کنش اشاره کرده و برای هر سه کار غیر مستقیم می‌توان به عنوان مثال به هزینه حقوق و مزایای سر کارگر و یا مدیر تولید و یا هزینه حقوق و مزایای انباردار ، نگهبان و ... اشاره نمود. سایر هزینه‌های ساخت شامل کلیه هزینه‌های غیر مستقیم به جز مواد غیر مستقیم و کار غیر مستقیم می‌باشد مانند هزینه‌های تعمیرات و نگهداری ماشین آلات ، هزینه بیمه ماشین آلات کارخانه، هزینه سوخت کارخانه هزینه آب و برق و تلفن کارخانه و سایر هزینه‌های غیر مستقیم کارخانه

به جمع هزینه‌های (مواد مستقیم، کار مستقیم، هزینه‌های سر بار ساخت) هزینه‌های ساخت یا هزینه‌های تولید و یا تمام شده تولید اطلاق می‌شود.

مفهوم بهای اولیه یا هزینه‌های اولیه : به جمع مواد مستقیم و هزینه دستمزد مستقیم، بهای اولیه یا هزینه‌های اولیه اطلاق می‌شود یعنی دو نوع هزینه‌ای که مستقیماً قابل ردیابی در هر واحد محصول است.

 

هزینه تبدیل :

به جمع هزینه دستمزد مستقیم و هزینه سر بار ساخت اطلاق می‌شود.

 

ج) طبقه بندی هزینه‌ها به دو نوع هزینه‌های محصول و هزینه‌های دوره :

هزینة محصول همان هزینه تولید و یا به عبارتی جمع هر سه هزینه مواد مستقیم، کار مستقیم و هزینه‌های سربار ساخت است.

هزینة دوره به کلیة هزینه‌هایی اطلاق می‌شود که نتوان این هزینه‌ها را به عنوان هزینه‌های محصول قلمداد نمود این هزینه‌ها به نوعی یا دوره زمانی که طی آن واقع شده‌اند ارتباط دارد و در دورة وقوع در صورت سود و زیان انعکاس می‌یابند این هزینه‌ها در صورت سود و زیان تحت عنوان هزینه‌های عملیاتی طبقه بندی می‌شوند مانند هزینه‌های توزیع و فروش و هزینه‌های عمومی و اداری هزینه‌های دوره به عبارتی هزینه‌هایی هستند که نه به طور مستقیم و نه به طور غیر مستقیم با تولید هیچ گونه ارتباطی ندارند.

 

د) طبقه بندی هزینه‌ها براساس رفتار هزینه‌

در این نوع طبقه بندی موضوع از این است که هزینه‌ها در مقابل تغییرات تولید چه رفتاری از خود نشان می‌دهد .

1) هزینه‌های ثابت                       2) هزینه‌ متغیر

 

1ـ هزینه‌های ثابت :

هزینه‌های ثابت هزینه‌هایی هستند که بدون توجه به تغییرات حجم تولید در دامنة معین از تولید (دامنه مربوط) بدون تغییر هستند مانند هزینه استهلاک (روش خط مستقیم) هزینه بیمه ، هزینه اجاره ، عوارض و ...

هزینه ثابت در یک دامنة مربوط ثابت است ولی تغییرات حجم تولید هزینه‌های ثابت در دامنه‌های مختلف، تغییر می‌باید هزینه‌های ثابت در سطح تولید در یک دامنه مربوط هر اندازه تولید بیشتر باشد هزینه ثابت هر واحد کمتر خواهد بود.

هزینه ثابت هر واحد برابر است با هزینه ثابت تقسیم بر میزان تولید.

 

2ـ هزینه‌های متغیر :

هزینه‌های متغیر هزینه‌هایی هستند که با توجه به متغیر در سطح تولید این گونه هزینه‌ها نیز متغیر می‌یابند هزینه‌های متغیر در سطح کل تولید متغیر ولی در سطح هر واحد ثابت است.

طبقه بندی هزینه‌ها برحسب رفتار هزینه‌ها به چگونگی واکنش هزینه‌ها در برابر تغییر در سطح فعالیت اشاره دارد به بیان دیگر مقصود از رفتار هزینه‌ها مدلی است که براساس  آن یک هزینه مشخص نسبت به تغییر در سطح فعالیت واکنش نشان می‌دهد.

 

بهای اولیه و بهای تبدیل :

بهای اولیه مستقیماً مربوط به تلولید بوده و شامل هزینه‌های مواد مستقیم و کار مستقیم می‌باشد بهای تبدیل یا هزینه‌های تبدیل مربوط به هزینه‌هایی می‌شود که مواد مستقیم را به محصول تکمیل شده تبدیل می‌نماید که شامل هزینه‌ کار مستقیم و هزینه‌های سربار کارخانه می‌شود.

 

انواع موجودی‌ها در شرکت‌های تولیدی

شرکت‌های تولیدی دارای سه نوع موجودی به شرح زیر می‌باشند :

 

1ـ موجودی مواد اولیه :

قیمت تمام شده موادی است که در تولید مورد استفاده قرار نگرفته و در انبار موجود می‌باشد.

 

 

 

2ـ موجودی کالای در جریان ساخت :

قیمت تمام شده کالای تکمیل نشده است که شامل مواد مستقیم، کار مستقیم و سربار کارخانه می‌باشد.

 

3ـ موجودی کالای ساخته شده :

قیمت تمام  شده کالای تکمیل شده است که در انبار موجود می‌باشد که شامل مواد مستقیم ، کار مستقیم و سربار کارخانه می‌باشد.

 

سیستم‌های هزینه یابی :

نحوه جمع آوری ، انباشت و تخصیص هزینه‌های تولید به محصولات با توجه به نوع سیستم عملیات تولیدی می‌تواند مبتنی بر یکی از سیستم‌های هزینه یابی و یا ترکیبی از هر دو سیستم هزینه‌یابی به شرح زیر می‌باشد :

سیستم هزینه یابی سفارش کار

سیستم هزینه‌یابی مرحله‌ای

در شرکت‌هایی که تولید محصولات طبق مشخصات دریافتی از مشتریان انجام می‌شود بکار گیری سیستم هزینه یابی سفارش کار ودر شرکت‌هایی که تولید محصولات به صورت انبوه و پیوسته صورت می‌گیرد بکارگیری سیستم هزینه‌یابی مرحله‌ای مناسب می‌باشد.

هر دو سیستم هزینه‌یابی سفارش کار و مرحله‌ای به سه روش زیر قابل اجرا می‌باشند .

هزینه‌یابی واقعی

هزینه‌یابی نرمال

هزینه‌یابی استاندارد

در هزینه‌یابی واقعی، کلیه عوامل تشکیل دهنده قیمت تمام شده محصول شامل هزینه‌هایی است که به طور واقعی انجام شده‌اند ولی در هزینه‌یابی نرمال، از عوامل قیمت تمام شده محصول ، هزینه‌های مواد مستقیم وکار مستقیم واقعی بوده ولی سربار کارخانه بصورت برآورده شده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در هزینه‌های استاندارد با استفاده از استانداردهای مواد مستقیم، کار مستقیم و سربار کارخانه قبل از شروع سال مالی ، قیمت تمام شده محصول محاسبه و تعیین می‌گردد.

 

هزینه‌های واقعی سربار کارخانه

هزینه‌های واقعی سربار کارخانه بصورت روزانه یا دوره‌ای انجام و ثبت می‌گردد برای کنترل هزینه‌های سربار کارخانه، در دفتر کل از حساب کنترل سربار کارخانه استفاده می‌شود حساب کنترل سربار کارخانه دارای معین برای هر نوع عامل هزینه مانند استهلاک ، سوخت و روشنایی می‌باشد مانده حساب کنترل سرباره کارخانه یابد به جمع مانده معین‌های آن مساوی باشد اصولاً در شرکتهای تولیدی برای ثبت هزینه‌های واقعی سربار کارخانه از کار هزینه سرابر کارخانه استفاده می‌کنند و برای هر دایره (تولیدی و خدماتی) کارت هزینه سربار کارخانه جداگانه‌ای نگهداری می‌شود کارت هزینه سربار کارخانه معین حساب کنترل سربار کارخانه می‌باشد.

 

تسهیم هزینه‌ه ای واقعی دوایر خدماتی به دوایر تولیدی در هزینه‌یابی واقعی

در صورتی که روش هزینه یابی واقعی باشد، در پایان دوره حسابداری صنعتی، هزینه‌های واقعی سربار کارخانه دوایر خدماتی با استفاده از یکی از روشهای مستقیم یک طرفه یا ریاضی به دوایر تولیدی تسهیم شده.

 

سیستم هزینه‌یابی مرحله‌ای

هزینه‌یابی مرحله‌ای سیستمی است برای اندازه گیری و گزارش قیمت تمام شده محصولات مشابهی که تولید آنها در یک سری عملیات تولیدی یکنواخت بصورت انبوه و پیوسته صورت می‌گیرد در هزینه‌یابی مرحله‌ای تأکید اصلی بر روی دایره یا مرکز هزینه می‌باشد در هر دایره یا مرکز هزینه ، عملیات تولیدی مختلفی صورت می‌گیرد مانند دایرة تراشکاری یا مونتاژ معمولاً یک واحد محصول از دو یا چند دایره یا مرکز هزینه عبور می‌کند تا به انبار کالای ساخته شده برسد و در هزینه‌یابی مرحله‌ای هزینه های تولید (مواد مستقیم ، کار مستقیم و سربار کارخانه) هر دایره به حساب موجودی کالای در جریان ساخت همان دایره منظور می‌شود و گزارش هزینه تولید برای هر دایره در پایان دورة زمانی معین (هفتگی یا ماهانه) تهیه می‌گردد نمونه صنایعی که از سیستم هزینه‌یابی مرحله‌ای استفاده می‌کنند عبارتند از صنایع کاغذ، فولاد و شیمیایی.

 

مراحل تهیه گزارش هزینه تولید

برای تهیه گزارش تولید باید پنج مرحله کار به شرح زیر صورت گیرد:

1.    تهیه جدول مقدار تولید

2.    محاسبه مقدار تولید برچسب معادل آحاد تکمیل

3.  خلاصه کردن جمع هزینه‌های قابل تخصیص که شامل قیمت تمام شده موجودی کالای در جریان ساخت اول دوره و هزینه‌های انجام یافته طی دوره (مواد مستقیم، کار مستقیم، سربار کارخانه) می‌باشد.

4.    محاسبه قیمت تمام شده یک واحد

5.  محاسبه قیمت تمام شده واحدهای تکمیل شده و قیمت تمام شده موجودی کالای در جریان ساخت پایان دوره

 

معادل آحاد تکمیل شده

مفهوم معادل آحاد تکمیل شده اساس هزینه‌یابی مرحله‌ای می‌باشد در اکثر موارد بر روی کلیه واحدهایی که طی دورة عملیات تولیدی بر روی آنها صورت می‌گیرد تکمیل نمی‌گردد بدین معنی که بعضی از آنها در پایان دوره تکمیل نشده باقی می‌مانند در این گونه موارد بخشی از هزینه‌های تولید باید به واحدهای در جریان ساخت پایان دوره تخصیص یابد بنابراین جهت تعیین قیمت تمام شده یک واحد جمع هزینه‌های تولید را نباید فقط بر روی واحدهای تکمیل شده تقسیم نمود بلکه واحدهای تکمیل نشده در پایان دوره نیز بایستی در محاسبات منظور گردد بدین منظور باید واحدهای در جریان ساخت پایان دوره را برحسب واحدهای تکمیل شده بیان نمود قبل از محاسبه آحاد تکمیل شده درجه تکمیل موجودی کالای در جریان ساخت باید تعیین گردد در بعضی از صنایع انجام این کار ایجاد اشکال نمی‌نماید اما در صنایعی که امکان تعیین درجه تکمیل موجودی کالای در جریان ساخت نباشد آن را باید برآورد نمود.

 

انواع گزارش‌های درون سازمانی و برون سازمانی کدامند و توسط چه واحدهایی تهیه می‌شوند

گزارش‌های درون سازمانی در مؤسسات تولیدی توسط واحد حسابداری بهای تمام شده تهیه می‌گردد و معمولاً هر ماه این گزارشات براساس نیاز مدیران تهیه می‌شوند تا در اختیار آنها قرار گیرد. عمده‌ترین گزارشات درون سازمانی در مؤسسات تولیدی به صورت زیر می‌توان نوشت .

1) گزارش مصرف مواد       

2) گزارش بهای تمام شده کالای ساخته شده

3) گزارش اوقاف تلف شده          

4) گزارش کالای در جریان ساخت

5) گزارش ضایعات             

6) گزارش خرید

7) گزارش روش                           

8) سایر گزارشات مورد استفاده مدیریت

گزارش‌های برون سازمانی در مؤسسات تولیدی توسط دایره حسابداری تهیه می‌شود این گزارشها با توجه به اینکه مورد استفاده اشخاص حقیقی و حقوقی همچون دولت، بانکها، سرمایه گذاران و ... که قبلاً توضیح داده شدند می‌باشند باید براساس استانداردهای حسابداری و اصول پذیرفته شده حسابداری تهیه گردند تا قابلیت مقایسه داشته و قابل اتکاء باشند عمده‌ترین این گزارش‌ها بصورت زیر می‌باشد.

1)   گزارش‌ بهای تمام شده کالای فروش رفته

2)   گزارش سود و زیان

3)   ترازنامه

4)   گردش جریانات نقدی

5)   گزارش تقسیم سود

 

 

گزارشات برون سازمانی در مؤسسات تولیدی

1ـ گزارش(جدول)بهای‌تمام‌شده‌کالای‌فروش‌روزچیست؟

برای آنکه گزارش‌های درون سازمانی و برون سازمانی را بهتر بشناسید ابتدا گزارش بهای تمام شده کالای فروش رفته را که یک گزارش برون سازمانی می‌باشد بررسی می‌نماییم چرا که در مبحث‌ حسابداری مؤسسات بازرگانی نیز تا حدودی و به شکل دیگر با آن آشنا شده‌اید . در مبحث قبل اشاره شد بهای تمام شده کالای فروش رفته از 5 بخش تشکیل شده است.

 

1.    بخش مواد مستقیم

2.    دستمزد مستقیم

3.    سربار

4.    بخش کالای در جریان ساخت

5.    بخش کالای ساخته شده

 

فرآیند تخصیص و تسهیم هزینه‌های سربار 

1.    آشنایی با تسهیم اولیه و ثانویه سربار و روشهای تسهیم ثانویه سربار

2.    تشریح فرآیند تسهیم ثانویه سربار به روش مستقیم

3.    تشریح فرآیند تسهیم ثانویه سربار به روش یک طرفه

4.    تشریح فرآیند تسهیم ثانویه سربار به روش ریاضی

5.    آشنایی با هزینه بر مبنای فعالیت ABC

 

آشنایی  با تسهیم اولیه و ثانویه سربار و روشهای تسهیم ثانویه سربار

 

تسهیم اولیه و ثانویه سربار :

منظور از تسهیم اولیه این است که هزینه‌های سربار به تفکیک دوایر خدماتی و تولیدی ردیابی، شناسایی و بدهکار حساب دایره مربوطه (مرکز هزینه) ثبت و انباشته شود.

ولی در تسهیم ثانویه، هزینه‌های سربار انباشته شده و در مراکز هزینه دوایر خدماتی کارخانه بر مبنای مشخص . معین و با استفاده از روش‌های مناسب، به مراکز هزینه دوایر تولید منتقل می‌گردند.

عمل انتقال این هزینه از دوایر خدماتی به دوایر تولیدی را اصطلاحاً تسهیم ثانویه می‌نامند .

 

مبانی تسهیم ثانویه سربار

برای تسهیم ثانویه سربار دو کار اساسی باید صورت گیرد.

1.      نخست اینکه مبانی مناسب برای انتقال هزینه از دوایر خدماتی به دوایر تولیدی انتخاب گردد.

2.             روش مناسب برای تسهیم ثانویه انتخاب شود.

 

برخی از مناسب‌ترین مبناها از نظر تسهیم ثانویه، به شرح زیر ارائه می‌شود.

دوایر خدماتی مبنای مناسب جهت تسهیم هزینه

کارگزینی تعداد کارکنان

حسابداری ساعات کارکنان

تعمیرات و نگهداری ساعات کار ماشین

تعمیرات ساختمان سطح زیر بنا

انبار تعداد حواله / هزینه مواد

رستوران تعداد کارکنان

بهداری تعداد کارکنان

نگهبانی سطح زیربنا

کنترل کیفی تعداد / مقدار محصول

 

سربار پیش بینی شده

به دلیل اینکه هنگام محاسبه‌های تمام شده محصول تولید شده اطلاعات مربوط به سر واقعی کامل نیست چرا که برخی از اقلام سربار ماهیتاً در پایان سال مالی ثبت می‌شوند و برخی نیز هنگام تحمل هزینه مورد ثبت قرار می‌گیرند و لذا ممکن است تا مقطعی که قیمت تمام شده محصول مورد محاسبه قرار می‌گیرد اطلاعات مربوط به سربار واقعی همگی ثبت نشده باشد لذا برای رفع این معضل از نرخ از بیش تعیین شده سربار (نرخ جذب سربار) استفاده می‌شود این نرخ کسری است که صورت آن سربار برآوری و مخرج آن را مبنای جذب سربار مشخص می‌سازد مبنای جذب سربار می‌تواند ساعات کار مستقیم ، ساعات کار ماشین، هزینه مواد مستقیم و هزینه کار مستقیم و .... باشد .

هنگامی که مبنای جذب سربار هزینه مواد مستقیم و هزینه کار باشد نرخ جذب سربار به درصد بیان می گردد (حاصل کسر حزب در 100 می‌شود)

برای تعیین سربار جذب شده، مبنای جذب سربار هر آن چیزی که تعیین شده باشد بایستی مقدار واقعی آن را در سفارش مورد نظر انتخاب و نرخ محاسبه شده در آن ضرب گردد تا مبلغ سربار جذب شده جهت صددرصد محاسبه شود.

 

مفهوم اضافه کسر جذب سربار

در صورتی که مانده حساب کنترل سر بار در پایان سال مالی و اداری مانده بدهکار باشد مفهوم کسر جذب سربار است در غیر این صورت مفهوم اضافه جذب سربار می‌باشد .

به عبارتی

اضافه جذب سربار > سربار مالیاتی > سربار جذب شده

کسر جذب سربار > سربار واقعی > سربار جذب شده

 

عنوان هزینه‌ مبنای تسهیم

اجاره کارخانه سطح زیربنا

استهلاک ساختمان سطح زیربنا

حرارت سطح زیربنا

سرپرستی تعداد کارکنان

تلفن و تلگراف تعداد مکالمات ، تعداد کارکنان

برق کیلووات ساعت

آب سطح زیر بنا

 

روشهای تسهیم ثانویه سربار

1ـ روش مستقیم :

این روش بسیار ساده است ولی از دقت لازم برخوردار نیست در این روش هزینه دایره زمانی براساس مبناهای مناسب‌ بین دوایر تولیدی تسهیم می‌گردد. از معایب اساسی این روش آن است که سهم هزینه دوایر خدماتی که به یکدیگر سرویس داده‌اند مورد محاسبه و توجه قرار نمی‌گیرد.

 

2ـ روش یک طرفه

روش یکطرفه کاملتر از روش مستقیم است ولی از معایب آن این است که هر دایره‌ای که هزینه‌اش تسهیم شود از فرآیند محاسباتی بعدی حذف می‌شود متقابلاً از تسهیم بعدی سهم هزینه نمی‌گیرد.

نکته مهم و قابل توجه این است که کدام دایره خدماتی باید قبل از دوایر دیگر هزینه‌ خود را تسهیم کند ضابطه مقبول عام در این مورد وجود ندارد ولی معمولاً دوایر خدماتی برحسب مقدار هزینه‌ای که دارند به صورت نزولی مرتب سپس از دایره‌ای که بیشترین هزینه را دارد عملیات تسهیم آغاز می‌شود.

 

3ـ روش ریاضی / جبری/ دو طرفه

روش دو طرفه روش کاملی است و در تسهیم ثانویه، سهم هزینه دوایر خدماتی را که بیشتر از یکدیگر سرویس گرفته‌اند تعیین نموده و اطلاعات کاملی در اختیار مدیریت می‌گذارد .

برای تسهیم ثانویه هزینه به روش دو طرفه باید قبل از هر اقدامی، جدول (ماتریس) هزینه دهی و هزینه بری را تشکیل داد سپس براساس این جدول برای دوایر خدماتی معادله‌ای تنظیم و با حل معادله عمل تسهیم هزینه انجام گیرد.

 

منابع :

 

·        کتاب اصول حسابداری ، نویسنده : شهرام روزبهانی

·        جلد اول، چاپ 15 ، نویسنده : سورن آبنوس

 

حسابداری استهلاک - بخش اول

حسابداری استهلاک

تعریف حسابداری از استهلاک چیست؟

سرشکن کردن و تخصیص دادن بهای تمام شده دارایی ثابت را به طریقی معقول و منظم به دوره های استفاده از آن را استهلاک گویند.

بهای تمام شده معمولا در طول مدت استفاده از دارایی ، ثابت می ماند، بطوریکه در پایان عمر مفید دارایی، مجموع اقلام استهلاک دوره های استفاده از آن برابر می شود با بهای اولیه منهای ارزشی که برای دارایی اسقاط (Salvage Value) در نظر گرفته شده است.

حسابداری استهلاک چیست؟

با توجه به نکات فوق حسابداری استهلاک به روشی گفته می شود که بر اساس آن بهای تمام شده دارایی ثابت منهای ارزش اسقاط ان، بر مدتی که عمر مفید آن برآورد می شود به طریقی معقول و منظم سرشکن شود.

بنابراین هدف استهلاک، سرشکن کردن بهای تمام شده است و نه تعیین ارزش دارایی.

به تدریج که از عمر مفید اقتصادی دارایی کاسته می گردد، استهلاک آن منظما به صورت هزینه به عملیات واحد اقتصادی تخصیص می یابد.

در صورت سود و زیان استهلاک بر اساس ماهیت و مورد استفاده از مال به یکی از سه عنوان هزینه فروش، هزینه اداری و یا هزینه ساخت کالای فروش رفته ارائه می شود.

در واقع استهلاک از دو طریق بر صورت سود و زیان اثر می گذارد:

1.    مستقیما به بدهکار حساب هزینه منظور و سبب افزایش آن میشود. (مانند هزینه استهلاک خودروهایی که مورد استفاده دایره فروش کالا قرار می گیرد) و طبعا به شکل هزینه فروش انعکاس پیدا می کند.

2.    دیگر استهلاک استهلاک ماشین آلات کارخانه که بصورت قسمتی از بهای تمام شده کالا ثبت و پس از فروش کالا به بدهکار حساب بهای تمام شده کالای فروش رفته انتقال می یابد.(مانند استهلاک ماشین آلات تولیدی)

انواع استهلاک :

در حسابداری استهلاک را به دو نوع کلی تقسیم می کنند:

1.       استهلاک به معنای اعم: حکایت از تخصیص بهای تمام شده داراییها به دوره های مختلف استفاده از انها می کند.

به این ترتیب، هزینه استهلاک در مقابل درآمد هر دوره به حساب منظور می گردد.

استهلاک در این معنا به دو گروه زیر تقسیم می شود:

الف_ استهلاک داراییهای مشهود: یعنی داراییهایی که وجود خارجی دارند مانند اموال، ماشین آلات و تجهیزات

ب_ استهلاک داراییهای نامشهود : که موجودیت مادی ندارند مانند سرقفلی، فرانشیز یا حق امتیاز و  حق اختراع و ...

2.استهلاک به معنای کاهش منابع طبیعی:

مانند انواع معادن که در نتیجه استخراج از مقدار ذخیره آنها کاسته می شود و وجه افتراق آن با نوع قبلی در این است که گذشت زمان و کاربرد اموال، ماشین آلات و تجهیزات از ارزش آنها می کاهد در حالی که استهلاک منابع طبیعی با کاهش مقدار ( و نه لزوما کاهش کیفیت) آنها همراه است.

علل استهلاک:

به شرح زیر طبقه بندی می شوند:

عوامل فیزیکی(Physical Factors):          عوامل کار بردی(Functional factors):

1.       فرسودگی ناشی از استعمال                 1. عدم کفایت

2.       گذشت زمان                                       2. نابابی که تعویض زودرس را هم در بر میگیرد

3.       پوسیدگی و زنگ زدگی

لازم به ذکر است که عوامل سه گانه فیزیکی مرتبا بر داراییهای مشهود اثر می گذارند و از عمر مفید آنها می کاهند. ولی وقوع عوامل کار بردی کمتر مورد پیدا می کند.

نابابی ممکن است به این علت حادث شود که پیشرفتهای تکنولوژی سبب کهنه شدن ماشین آلات و طرز کار انها و کاهش یا از بین رفتن تقاضا برای محصولات و خدمات  گردد.

ارزش آن دسته از داراییها که انتظار نمی رود از انها دیگر بار استفاده شود می باید برابر پیش بینی آنچه از فروش انها حاصل خواهد گردید و آن را اصطلاحا خالص ارزش بازیافتنی می نامند، تقلیل یابد.

اموال بدون استفاده را می باید در حساب خاصی جزو داراییها، نگهداری کرد.

برآورد استهلاک:

اهمیت استهلاک بر حسب نوع موسسه و کمیت داراییهای آن تغییر می کند.

در محاسبه استهلاک دو نوع برآورد ضرورت پیدا می کند:

1.      عمر مفید مال

2.      ارزش اسقاط آن

افزون بر این دو، ممکن است پیش بینی هزینه پیاده کردن و برچیدن یا تعویض مال لازم شود. طرز برآورد این نوع هزینه ها در موسسات متفاوت موجب آن می گردد که محاسبه استهلاک بسته به مورد و بر حسب روشی که بکار می رود تغییر یابد.

عوامل تعیین هزینه استهلاک:

هزینه استهلاک هر دوره مالی از سرشکن کردن بهای تمام شده (منهای ارزش اسقاط ان ) بدست می آید که بر حسب فایده اقتصادی از کاربرد آن در دوره مالی عاید می گردد به عملیات آن دوره تخصیص می یابد.

متغیرهایی که در محاسبه هزینه استهلاک هر دوره می باید مورد نظر قرار گیرند. عبارتند از :

1.       بهای (تمام شده ) واقعی

2.       برآورد ارزش اسقاط

3.       برآورد عمر مفید

بنابراین محاسبه استهلاک بستگی پیدا می کند به یک عامل واقعی و دو عامل برآوردی یا تخمینی.

ارزش اسقاط :

عبارتست از مبلغی که پیش بینی می شود از فروش مال یا در تعویض، به هنگام انصراف از کار آن، عاید می شود. در این براورد هزینه پیاده کردن و برچیدن مال هم منظور می گردد.

بعنوان مثال اگر فروش مال اسقاط 2500000 ریال و هزینه پیاده کردن و تحویل آن 500000 ریال برآورد شود، ارزش اسقاط آن 2000000 ریال خواهد شد.

مابه التفاوت بهای تمام شده و ارزش اسقاط مال را ماخذ استهلاک می نامند. اغلب در عمل از محاسبه ارزش اسقاط صرفنظر می کنند. در مواردی که حاصل فروش اسقاط مال را با هزینه پیاده کردن آن برابر تشخیص دهند ( که عمل ارزش اسقاط آن صفر می شود) و یا مبالغ حاصل از فروش کم و ناچیز باشد، انصراف از محاسبه ارزش اسقاط را قابل قبول دانسته اند.

در برآورد عمر مفید مال برای محاسبه استهلاک، شروط و نکاتی به شرح زیر بطور ضمنی در نظر گرفته می شود:

1.استفاده از مال به وسیله مالک فعلی صورت گیرد.

2. کاربرد مال به صورتی باشد که  به هنگام تحصیل آن منظور بوده است.

3. خط مشی برای تعمیر و نگهداشت دارایی در مدت استفاده معین باشد.

طبعا هزینه استهلاک هر دوره بستگی به این دارد که حدود بهره برداری و خدمات بالقوه اقتصادی مالی برای موسسه مالک آن معلوم شود. در واقع عمر مفید بر اساس و در رابطه با از دست رفتن ارزشها و امکانات بالقوه از لحاظ انجام خدمات تعیین می گردد.

عمر مفید ممکن است بر اساس یکی از مقیاسهای زیر تعیین شود:

الف_ دوره هایی از زمان بندی مانند تعداد سال یا ماه

ب_ جمع محصول قابل تولید بر حسب واحد سنجش آن

پ_ جمع ساعات کارکرد یعنی تعداد ساعاتی که می توان از دارایی بهره برداری کرد.

از لحاظ نظری، تعیین عمر مفید به ماهیت مل و علل اصلی استهلاک آن بستگی دارد.

ثبت استهلاک

در مورد حسابهای دارایی اصول زیر رعایت می شود:

1.       به هنگام خرید یا تحصیل قلمی از دارایی، آن را به بهای تمام شده ثبت می کنند.

2.    پس از ان، در مورد آن دسته از داراییها که عمر معین و محدود دارند، بهای تمام شده منهای استهلاک انباشته تا تاریخ تهیه گزارش مالی، ملاک تعیین ارزش و درج آن در گزارشهای مالی قرار می گیرد و آن را ارزش دفتری یا مانده مستهلک نشده می نامند.

3.    آن قسمت از بهای تمام شده که به اصطلاح بکار رفته و فایده اش منقضی شده است، بر اساس اصل مقابله درآمد با هزینه (Matching Principle) به حساب هزینه جاری منظور می شود.

استهلاک هر دوره به بدهکار حساب هزینه استهلاک و در مورد وسایل تولید، به بدهکار حساب بهای ساخت ( سربار کارخانه) و به بستانکار حساب دارایی کاه به نام استهلاک انباشته منظور می شود.

نکته مهم این است که در نتیجه این عمل بهای تمام شده در طول استفاده از مال جدا و محفوظ و مشخص می ماند و با آنچه به تدریج از طریق استهلاک سالانه، انباشته می شود مخلوط نگردد.

مخلوط کردن این دو منطقی نیست زیرابهای تمام شده واقعی و قطعی و استهلاک برآوردی و تخمینی می باشد.

حساب دارایی کاه مذکور را که استهلاک انباشته  (Accumulated Depreciation) به آن گفته می شود در گذشته " ذخیره استهلاک" می نامیدند که می باید از بکار بردن آن اجتناب نمود زیرا عمل ثبت استهلاک مطلقا ذخیره ای بوجود نمی آورد.

روشهای استهلاک

محاسبه و تعیین مبلغ هزینه استهلاک برای ثبت در هر دوره مالی به طرق مختلف انجام می شود. یزاس این منظور روشهایی ابداع کرده اند که با وجود این که بهای تمام شده و عمر مفید مال در همه آنها ثابت و یکسان است، ولی هزینه استهلاک دوره مالی در هر روش متفاوت از روش دیگر بدست می آید.

روشهای استهلاک را می توان به شرح زیر طبقه بندی کرد:

الف_ محاسبه بر حسب زمان:

1.      روش خط مستقیم یا اقساط مساوی. از لحاظ هزینه استهلاک این روش را ثابت هزینه (CONSTANT_CHARGE METHOD) هم گفته اند.

ب_ محاسبه بر حسب محصول یا روشهای مبتنی بر تغییر هزینه هر دوره که عبارتند از:

2.      روش ساعت کارکرد

3.روش میزان تولید

پ _ روشهای مبتنی بر استهلاک بیشتر در سالهای اول عمر مال و کاهش تدریجی آن
از نقطه نظر هزینه استهلاک این روشها را هزینه کاه (Decreasing Charge Methods) هم نامیده اند. به این تعبیر که هر چه پیش می رویم از مبلغی که به حساب هزینه می رود کاسته می شود. این روشها عبارتند از :

4. روش مجموع سنوات

5. روش مانده نزولی یا استهلاک بر اساس ارزش دفتری در هر دوره مالی

ت_ روشهای مبتنی بر محاسبات سرمایه گذاری و سود منتسب به آن که از لحاظ هزینه استهلاک، این روشها را هزینه افزا (increasing Charge Methods) گفته اند. به این دلیل که هر چه پیش می رویم مبلغی که به حساب هزینه استهلاک می رود افزایش می یابد. این روشها عبارتند از:

6. قسط السنین

7. سرمایه گذاری وجوه استهلاکی

حسابداری استهلاک - بخش دوم

روش اول_   روش خط  مستقیم

 

در این روش که ساده ترین روش برای محاسبه استهلاک است :

 

ارزش اسقاط را از بهای تمام شده کم کرده و حاصل را بر تعداد دوره یا سال تقسیم می کنند.

 

در حقیقت این روش ارتباط نزدیکی با زمان دارد.

 

برای درک بهتر به مثال زیر توجه کنید که سایر روشها را نیز با این مثال توضیح خواهم داد.

 

شرح	حرف اختصاری	ارزش
قیمت تمام شده	c	10500000
ارزش اسقاط	s	500000
تعداد سال	n	5 سال
ساعات کارکرد	nh	20000 ساعت
واحد تولید	nu	10000 واحد
نرخ استهلاک	r
هزینه استهلاک هر دوره	d
استهلاک انباشته	An
ارزش دفتری یا مانده مستهلک نشده	Bn

 بنابراین هزینه استهلاک هر دوره با توجه به مثال و با استفاده از روش خط مستقیم می شود:

 

d = (c  -  s) / n   

 

2000000 =  5  /  ( 500000   -    10500000)

 

 روش خط مستقیم روشی بسیار ساده است. در مواقعی که میزان استفاده از دارایی و کارکرد آن در هر دوره برابر با دوره دیگر می باشد. و همچنین مواقعی که هزینه های تعمیر و نگهداری هر دوره مساوی دوره های مالی دیگر برآورد شود.

خوب می بینید که همچنین چیزی می شود گفت  که غیر ممکن است. از این روش معمولا برای استهلاک داراییهای نامشهود استفاده می شود.

 

اکثر مساله های حسابداری  امتحانات ما و یا کتابمان با این روش حل می شوند.

 

اما فقط این نیست، روش خط مستقیم اصلا کارکرد دارایی را در نظر نمی گیرد. همانطور که می دانید با گذشت زمان و مستهلک شدن داراییها ارزش دفتری آنها کاهش می یابد ولی چون در روش خط مستقیم هزینه استهلاک در تمام دوره ها برابر است بنابراین این موضوع که ارزش دارایی  باید کاهش یابد را نیز نادیده می گیرد. این حالت محاسبات مربوط به بازده سرمایه مختل می کند.

 

به عنوان مثال وقتی بخواهیم RROA (rate of return on assets) یا نرخ بازده دارایی را با تقسیم کردن سود خالص بر داراییها بدست آورند، رقمی بزرگتر و غیر واقعی از آنچه وجود دارد را نشان می دهد.

 

 

محاسبه بر حسب محصول یا روشهای مبتنی بر تغییر هزینه هر دوره:

 

روش دوم _ روش ساعات کارکرد

 

در این روش هزینه استهلاک هر دوره بر حسب میزان کارکرد واقعی مال تعیین می گردد. به عنوان مثال اگر ماشینی در دوره جاری دو برابر دوره قبل کار کند، استهلاک آن در دوره جاری دو برابر محسوب می شود.

 

در این روش کارکرد مال یا دارایی تا زمان اسقاط ان بر حسب تعداد کل ساعات کار، برآورد و انگاه نرخ استهلا ک برای هر ساعت کار محاسبه میشود.

 

با توجه به مثال بالا:

نرخ استهلاک برای هر ساعت کار برابر است با:

 

 R = (c  -  s) / n_h

 

                                    500  = 20000  /  ( 500000   -   10500000)  

 

 

این روش را به دلیل رعایت اصل تطابق هزینه با درآمد ( اصول حسابداری را از اینجا بخوانید) روش منظم می دانند. و لی اگر مثلا محصولی تولید نشود این رعایت اصل تطابق مختل خواهد شد.

ولی در این روش بر خلاف روش خط مستقیم مبلغ استهلاک بر حسب میزان استفاده از مال تغییر می یابد.

 

این روش زمانی که میزان استفاده یا کارکرد دارایی در یک دوره با دوره دیگر تفاوت زیادی دارد بسیار مفید می باشد.

ولی این روش برای بسیاری از اقلام دارایی مانند ساختمان ، مبل ، اثاثه و ماشین تحریر غیر عملی است. چون در این داراییها ساعات کارکرد مد نظر قرار نمی گیرد.

ولی برای بعضی دیگر از اقلام داراییها مانند وسایل و ماشین آلات مفید است.

 

روش سوم _  روش میزان تولید

 

از این روش زمانی استفاده می شود که کارکرد یا فایده دارایی در طول مدت کار آن بر حسب مقدار محصول قابل تولید برآورد گردد.

 

در این روش استهلاک به مقدار محصولی که تولید می شود بستگی دارد.

 

در این روش مبلغی که بابت استهلاک به هر واحد محصول تعلق می گیرد، ثابت باقی می ماند در صورتی که در روش خط مستقیم، با تغییر میزان تولید، آنچه بابت استهلاک به هر محصول سر شکن می شود متغیر است. 

 

با توجه به مثال بالا:

نرخ استهلاک برای هر واحد محصول تولید شده برابر است با:

 

R = (c   -   s) / n _u

 

1000 = 10000  / (500000   -   10500000 )

 

1000 مبین نرخی است که باید بابت استهلاک، به هر واحد محصول تولید شده سرشکن شود.

 

بنابراین در هر دوره، این نرخ را  در مقدار تولید ضرب می کنند تا مبلغ استهلاک آن دوره معین شود.

 

حال اگر فرض کنیم در سال اول 3000 واحد تولید شده باشد. مبلغ استهلاک ماشین آلات بصورت زیر محاسبه می شود:

 

D ₁ = r × میزان تولید سالانه = 3000000 = 1500  ×1000

 

استفاده از این روش منوط به زمانی است که بتوان میزان تولید واقعی را اندازه گیری و معین کرد.

 

تفاوت دو روش ساعات کارکرد و میزان تولید به کارایی عملیات واحد صنعتی در یک دوره در مقایسه با دوره دیگر مربوط می شود.

 

 

بدلیل اینکه کار ماشین را وقتی مفید می دانند که محصولی از ان تولید شود ، پس در مواردی که موسسه بخواهد از بین دو روش ساعات کارکرد و روش میزان تولید یکی را برگزیند، مسلما روش میزان تولید را ترجیح خواهد داد.

 

اما در روش میزان تولید، همانند روش ساعت کارکرد، هزینه استهلاک هر دوره متغیر ولی مبلغی که بابت استهلاک به هر واحد محصول سرشکن می شود ثابت است.

 

جدول محاسبه استهلاک بر اساس روش میزان تولید

 

 

سال	میزان تولید	هزینه استهلاک(بدهکار)	استهلاک انباشته(بستانکار)	مانده استهلاک انباشته	مانده مستهلک نشده یا ارزش دفتری
0					10500000
1	1500	1000 ×1500	1500000	1500000	9000000
2	2000	2000000	2000000	3500000	7000000
3	1400	1400000	1400000	4900000	5600000
4	2100	2100000	2100000	7000000	3500000
5	3000	3000000	3000000	10000000	500000(ارزش اسقاط)

                   10000       10000000                  10000000             

 

 

همانطور که می بینید هزینه استهلاک هر سال بر مبنای میزان تولید محاسبه شده و ثبت زیر برای هر دوره انجام گرفته است:

 

هزینه استهلاک       ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

                                    استهلاک انباشته      ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

 

 

 

  اگر به ستون ارزش دفتری توجه کنید مشاهده می کنید که در پایان 5 سال عمر مفید تنها مانده ارزش اسقاط می باشد و این همان هدف استهلاک است  یعنی سرشکن کردن و تخصیص بهای تمام شده دارایی بر مدتی که عمر مفید ان دارایی است.                                                  

مالیات بر درآمد املاک

ماده 65 : نقل و انتقال قطعی املاک که در اجرای قوانین و مقررات اصلاحات اراضی به عمل آمده و یا خواهد آمد و واحدهای مسکونی از طرف شرکت های تعاونی مسکن به اعضای آنها مشمول مالیات موضوع این فصل نخواهد بود .

ماده 66 : در صورتی که انتقال گیرنده دولت یا شهرداریها یا موسسات وابسته به آنها بوده و همچنین در مواردی که ملک به وسیلة اجرای ثبت و سایر ادارات دولتی به قائم مقامی مالک انتقال داده می شود چنانچه بهای مذکور در سند کمتر از ارزش معاملاتی باشد در محاسبه مالیات موضوع ماده (59) این قانون بهای مذکور در سند به جای ارزش معاملاتی هنگام انتقال حسب مورد ملاک عمل قرار خواهد گرفت .

ماده 67 : فسخ معاملات قطعی املاک بر اساس حکم مراجع قضایی به طور کلی و اقاله یا فسخ معاملات قطعی املاک در سایر موارد تا شش ماه بعد از انجام معامله به عنوان معامله جدید مشمول مالیات موضوع این فصل نخواهد بود .

ماده 68 : املاکی که در اجرای ماده 34 قانون ثبت مصوب مرداد ماه 1320 و اصلاحات بعدی آن به دولت تملیک می شود از پرداخت مالیات نقل و انتقال قطعی معاف است .

ماده 69 : اولین انتقال قطعی واحدهای مسکونی ارزان و متوسط قیمت که ظرف مدت ده سال از تاریخ تصویب این قانون مطابق ضوابط و قیمت هایی که وزارتخانه های مسکن و شهرسازی و امور اقتصادی و دارایی تعیین می نمایند احداث و حداکثر در مدت یک سال از تاریخ انقضای مهلت اجرای برنامه احداث که حسب مورد توسط وزارت مسکن و شهرسازی یا شهرداری محل تعیین می شود منتقل می گردد از پرداخت مالیات بر نقل و انتقال قطعی املاک معاف می باشد .

ماده 70 : هرگونه مال یا وجوهی که از طرف وزارتخانه ها و موسسات و شرکت های دولتی یا شهرداریها بابت عین یا حقوق راجع به املاک و اراضی برای ایجاد و یا توسعه مناطق نظامی یا مرافق عامه از قبیل توسعه یا احداث جاده , راه آهن , خیابان , معابر , لوله کشی آب و نفت و گاز , حفر نهر و نظایر آنها به مالک یا صاحب حق تعلق می گیرد یا به حساب وی به ودیعه گذاشته می شود از مالیات نقل و انتقال موضوع این فصل معاف خواهد بود . املاکی که طبق قوانین مربوطه در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده یا می رسد در صورت انتقال به سازمان میراث فرهنگی کشور نسبت به کل مالیات نقل و انتقال قطعی متعلق و در سایر موارد که مالکیت در دست اشخاص باقی می ماند نسبت به 50 درصد مالیات مربوط به درآمد موضوع فصل مالیات بردرآمد املاک از معافیت مالیاتی برخوردار خواهد شد . و همچنین هرگونه وجه یا مالی که از طرف اشخاص مذکور بابت تملک املاک یا حقوق واقع در محدودة طرح های نوسازی , بهسازی و بازسازی محلات قدیمی و بافت های فرسوده شهرها به مالکین یا صاحبان حق تعلق می گیرد از پرداخت مالیات نقل و انتقال معاف است .

ماده 71 : زمین هایی که از طریق اسناد عادی معامله گردیده است در موقع تنظیم سند رسمی به نام خریدار قیمت اعیانی احداث شده وسیله نقلیه خریدار در محاسبه منظور نخواهد شد مشروط بر این که موضوع مورد تأئید مراجع ذیصلاح دولتی یا محاکم قضایی یا شهرداری محل که ملک در محدودة آن واقع است حسب مورد قرار گرفته باشد .

ماده 72 : در مواردی که پس از پرداخت مالیات از طرف مودی معامله انجام نشود اداره امور مالیاتی مربوط مکلف است بنا به درخواست مودی و تأئید دفتر اسناد رسمی مربوط , مبنی بر عدم ثبت معامله ظرف پانزده روز از تاریخ اعلام دفتر اسناد رسمی مالیات وصول شده متعلق به معاملة انجام نشده را از محل وصولی جاری طبق مقررات این قانون مسترد دارد . حکم این ماده در مورد استرداد مالیات های مربوط به حق واگذاری و درآمد اتفاقی نیز جاری خواهد بود .

ماده 73 : حذف شد .

ماده 74 : در مورد املاک با عنوان دستدارمی یا عناوین دیگر که حسب عرف محل در تصرف شخصی است چنانچه متصرف تمامی حقوق خود نسبت به ملک را به دیگری منتقل نماید مزبور مشمول مالیات نقل و انتقال قطعی املاک برابر مقررات این فصل می باشد . همچنین در مورد درآمد حاصل از واگذاری سایر حقوق مربوط به این نوع املاک متصرف از نظر مالیاتی مانند مالک حسب مورد مشمول مالیات مربوط خواهد بود و در موارد فوق تاریخ تصرف تاریخ تملک متصرف محسوب می گردد .

ماده 75 : از نظر مالیاتی مستأجرین املاک اوقافی اعم از این که اعیان مستحدثه در آن داشته یا نداشته باشند نسبت به عرصه مشمول مقررات این فصل خواهند بود .

تبصره 1 : در محاسبه مالیات این گونه مودیان تاریخ اجاره به جای تاریخ تملک منظور خواهد شد .

تبصره 2 : حکم این ماده در مواردی که ملک توسط مستأجر واگذار می شود مانع اجرای تبصره 7 ماده 53 این قانون نخواهد بود .

ماده 76 : در مواردی که نقل و انتقال موضوع ماده 52 این قانون طبق مقررات این فصل مشمول مالیات به شرح ماده 59 این قانون باشد , وجه دیگری بابت مالیات بردرآمد نقل و انتقال مزبور مطالبه نخواهد شد .

ماده 77 : اولین نقل و انتقال قطعی ساختمان های نوساز اعم از مسکونی و غیره که بیش از دو سال از تاریخ صدور گواهی پایان کار آنها نگذشته باشد , علاوه بر مالیات نقل و انتقال قطعی موضوع ماده (59) این قانون مشمول مالیات مقطوع به نرخ ده درصد (10%) به مأخذ ارزش معاملاتی اعیانی مورد انتقال خواهند بود . اشخاص حقیقی یا حقوقی , مشمول مالیات دیگری از بابت درآمد حاصل از ساخت و فروش موضوع این ماده نخواهند بود .

ماده 78 : در مورد واگذاری هر یک از حقوق مذکور در ماده 52 این قانون از طرف مالک عین غیر از مواردی که ضمن مواد 53 تا 77 این قانون ذکر شده است دریافتی مالک به نرخ های مذکور در ماده 59 مأخذ محاسبه مالیات قرار خواهد گرفت .

ماده 79 :حذف شد .

ماده 80 :مودیان موضوع این فصل مکلف اند اظهارنامه مالیاتی خود را روی نمونه ای که از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه و در دسترس آنها قرار می گیرد تنظیم و در مورد حق واگذاری محل و نیز مودیان موضوع ماده 74 این قانون تا سی روز پس از انجام معامله و در سایر موارد تا آخر تیرماه سال بعد به انضمام مدارک مربوط به اداره امور مالیاتی محل وقوع ملک تسلیم و مالیات متعلق را طبق مقررات پرداخت نمایند .

تبصره 1 : در مواردی که معاملات موضوع ماده 52 این قانون به موجب اسناد رسمی انجام می گیرد , مودی مکلف است قبل از انجام معامله میزان دریافتی و یا درآمد موضوع هر یک از مالیات های مندرج در ماده 187 این قانون را به تفکیک به اداره امور مالیاتی ذیربط اعلام دارد . این اعلام , به استثنای مواردی که موجر تغییر ننموده , به منزله انجام تکالیف مقرر در متن این ماده می باشد .

تبصره 2 : در مواردی که معاملات موضوع این فصل به موجب اسناد رسمی انجام نمی گیرد , انتقال گیرنده مکلف است مراتب را ظرف سی روز از تاریخ انجام معامله کتبا“ به اداره امور مالیاتی محل وقوع ملک اطلاع دهد .

بر گرفته از سایت رسمی وزارت امور اقتصادی و دارایی

مالیات بر ارث

ماده 35- ادارات ثبت اسناد و املاک موقعی که مال غیر منقول را به ا سم وراث یا موصی له ثبت می نمایند , همچنین کلیه دفاتر اسنادرسمی در موقعی که می خواهند تقسیم نامه یا هر نوع معامله وراث راجع به ترک را ثبت کنند , باید گواهی نامه اداره امور مالیاتی صلاحیت دار را مبنی بر عدم شمول مالیات یا این مالیات متعلق کلا پرداخت یا ترتیب یا تضمین لازم برای پرداخت آن داده شده است مطالبه نمایند و قبل از ارائه این گواهی نامه مجاز به ثبت نیستند .

ماده 36- بانکها و شرکتها و مؤسسات و اشخاصی که وجوه نقد یا سفته یا جواهر یا سهام یا سهم الشرکه ویا هر نوع مال دیگر از متوفی نزد خود دارند مجاز نخواهند بود آن را به وارث یا وصی حسب مورد تسلیم و یا به نام آنان ثبت نمایند مگر این که گواهی نامه موضوع قسمت اخیر ماده 35 این قانون ارائه گردد .

ماده 37- درصورتی که به موجب احکام دادگاهها براساس حقوق مالی متوفی مالی به ورثه برسد , مدیران دفتر دادگاهها مکلف اند رونوشت حکم را به اداره امور مالیاتی مربوط ارسال دارند تا درصورتی که قبلا مالیات آن وصول نشده باشد اقدام به مطالبه مالیات گردد. این حکم در مواردی که اسناد و مدارک تازه ای مربوط به دارائی متوفی بدست آید جاری خواهد بود . در صورتی که پس از قطعیت مالیات اسناد و مدارک تازه ای مربوط به بدهی متوفی یا عدم تعلق دارائی به وی ارائه گردد و در محاسبه مالیات موثر باشد پرونده امر جهت صدور رای مقتضی به هیئت حل اختلاف مالیاتی ارسال و طبق رای هیئت اقدام خواهد شد .

ماده 38- اموالی که به موجب وقف یا حبس یا نذر یا وصیت منتقل می شود , در صورتی که از موارد معافیت مذکور در بند 3 ماده 24 این قانون نباشد و یا مشمول مقررات فصل مالیات بر درآمد اتفاقی نگردد , به شرح زیر مشمول مالیات است :
الف : در مورد وقف و حبس , منافع مال هر سال مشمول مالیات به نرخ مقرر در ماده 131 این قانون خواهد بود .
ب :در نذر و وصیت چنانچه منافع مورد نذر و وصیت باشد , به شرح بند الف فوق و درصورتی که عین مال مورد نذر ووصیت باشد , ارزش مال طبق مقررات این فصل تعیین ویک جا به نرخ مقرر برای وراث طبقه دوم مشمول مالیات خواهد بود .


تبصره 1: مال مورد وصیت وقتی مشمول مالیات خواهد بود که وصیت یا فوت موصی قطعی شده باشد.

تبصره 2: اداره امور مالیاتی صلاحیت دارد در مورد وقف و حبس و نذر و صیت اداره امور مالیاتی است که محل اقامت متوفی یا حبس و نذر کننده یا موصی در محدوده آن واقع است و درصورتی که افراد مذکور مقیم ایران نباشد اداره امور مالیاتی , مربوط در تهران خواهد بود .

تبصره 3: دفاتر اسناد رسمی و ادارات ثبت اسناد و محاکم دادگستری و سازمان حج و اوقاف و امور خیریه و اداره سرپرستی صغار و محجورین و همچنین بانکها وسایر موسسات مجاز نخواهند بود به مفاد وصیت نامه ای ترتیب اثر دهند مگر این که گواهی نامه اداره امور مالیاتی صلاحیت مبنی براین که وصیت نامه مذکور ازطرف وصی یا وراث به اداره مالیاتی صلاحیت دار تسلیم شده است ارائه گردد .

ماده 39- در مورد وقف , متولی و در مورد حبس و نذر, حبس و نذر کننده و در موردوصیت , وصی مکلف اند حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ وقوع عقد یا فوت موصی , حسب مورد , اظهار نامه ای روی نمونه ای که ازطرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه می شود حاوی مشخصات و ارزش مال مورد وقف و حبس یا نذر یا وصیت به انضمام اسناد مربوطه به اداره امور مالیاتی صلاحیت دار تسلیم و رسید دریافت دارند و همچنین درصورتی که مورد از مصادیق بند الف ماده 38 این قانون باشد : مالیات منافع هر سال را تا آخر تیر ماه سال بعد و چنانچه مورد از مصادیق قسمت اخیر بند ب ماده مزبور باشد , مالیات متعلق را حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ انقضای مهلت تسلیم اظهار نامه پرداخت کنند و یا از تسهیلات مذکور در موارد 40 و 41 این قانون استفاده نمایند.

تبصره : در مواردی که موضوع وقف یا حبس یا نذر یا وصیت از مصادیق بند 3 ماده 24 این قانون و یا مشمول مقررات فصل مالیات بر درآمد اتفاقی باشد متولی , یا حبس و نذر کننده یا وصی , حسب مورد , مکلف اند مشخصات اموال مورد وقف یا حبس ویا نذر یا وصیت و مشخصات ذینفع را روی نمونه ای که از طرف وزارت امور اقتصادی و دارائی تهیه می شود درج و حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ وقوع عقد یا فوت موصی به اداره امور مالیاتی صلاحیت دار تسلیم و رسید دریافت دارند .

ماده 40- در صورتی که مشمولان مالیات این فصل قادر به پرداخت تمام یا قسمتی از مالیات خود نباشد سازمان امورمالیاتی کشور می تواندبا اخذ تضمین معتبر قرار تقسیط آن را تا مدت سه سال از تاریخ قطعی شدن مالیات متعلق بدهد و در صورتی که دادن تضمین تقسیط برای وراث مقدور نباشدمی توانند طبق ماده 41 این قانون عمل کنند .

ماده 41- سازمان امور مالیاتی کشور می تواند در صورتیکه جز ماترک , وجوه نقد موجود نباشد به تقاضای کتبی وراث معادل مالیاتی متعلق , مالی را اعم از منقول یا غیر منقول از ماترک با توافق وراث انتخاب و به قیمتی که مبنای محاسبه مالیات بر ارث قرار گرفته است به جای مالیات قبول کند.

تبصره : درصورتی که در اجرای این ماده به جای مالیات قبول شود , انتقال آن به وزارت امور اقتصادی و دارائی مشمول هیچ گونه مالیاتی نخواهد بود .

ماده 42- درصورتی که جز ماترک متوفی کارخانه یا کارگاه تولیدی یا واحدهای کشاورزی باشد و ارزش سایر اموال متوفی تکافوی مالیات بر ارث متعلق به ماترک را نکند , پس ازوصول مالیات از محل سایر اموال نسبت به مازاد مالیات و همچنین در مواردی که ماترک منحصر به کارخانه یا کارگاه تولیدی یا واحدهای کشاورزی باشد سازمان امور مالیاتی کشور مکلف است درصورت تقاضای وراث با تقسیط مالیات در مدت مناسبی موافقت نماید .

ماده 43- درصورتی که بانکها و شرکتها و موسسات و اشخاصی که مالی از متوفی نزد خود دارند از اجرای مواد 34 و 36 این قانون تخلف نمایند , علاوه براین که تا معادل ارزش مالی که نزد آنها بوده , با وراث نسبت به پرداخت مالیات و جرائم متعلق مسئولیت تضامنی دارند , مشمول جریمه ای معادل پنج درصد قیمت مال نیز خواهند بود . در مورد بانکها و شرکتهای دولتی و موسسات دولتی , مختلف و شرکا و معا ونان وی در تخلف نیز مسئولیت تضامنی خواهند داشت .
بر گرفته از سایت رسمی وزارت امور اقتصادی و دارایی

آموزش اصول حسابداری - بخش ششم

2- روش قیمت های خرده فروشی:

برای استفاده از روش قیمت های خرده فروشی اسناد و مدارک واحد تجاری باید به گونه ای ثبت شوند که اطلاعات مربوط به موجودی کالای ابتدای دوره و خریدهای طی دوره بر حسب قیمت های تمام شده و همچنین قیمت های خرده فروشی قابل دسترسی باشد.

مثال :

اطلاعات زیر مربوط به یکی از اقلام مواد شوینده فروشگاه نظیف طی سال 79 13در دست است:

	قیمت تمام شده	قیمت خرده فروشی
موجودی کالای اول دوره	22320000	36000000
بهای تمام شده کالای خریداری شده	39680000	64000000
فروش خالص		70000000

برآورد بهای تمام شده موجودی کالای پایان دوره با استفاده از روش قیمتهای خرده فروشی به شرح زیر انجام می گیرد.

	قیمت تمام شده	قیمت خرده فروشی
موجودی کالای اول دوره	22320000	36000000
بهای تمام شده کالای خریداری شده طی دوره	39680000	64000000
	62000000	1000000000
نسبت بهای تمام شده به قیمت خرده فروشی(%62=62000000/1000000)
کسر میشود:فروش خالص به قیمت خرده فروشی		70000000
موجودی کالای پایان دوره به قیمت خورده فروشی		30000000
موجودی کالا در پایان دوره به قیمت تمام شده (برآوردی) (%62*30000000)	18600000

ثبت ادواری:

در این روش حساب موجودی کالا در طول دوره مالی فعالیت ندارد و تا پایان دوره مالی بدون تغییر باقی می ماند و سپس با انجام دو ثبت اصلاحی ابتدا مبلغ موجودی کالای در ابتدای دوره، از این حساب حذف و سپس مبلغ موجودی کالای پایان دوره، در این حساب بدهکار می شود.

ثبت دائمی:

در این روش برای ثبت رویدادهای مرتبط با موجودی کالا، از حساب موجودی کالا استفاده می شود. این حساب طی دوره مالی با افزایش موجودی کالا و کاهش موجودی کالا بنا به مورد بدهکار و بستانکار می شود.

کارت حسابداری کالا:

به منظور ثبت و نگهداری اطلاعات تفصیلی مربوط به افزایش یا کاهش هر یک از اقلام موجودی کالا در روش ثبت دائمی، از فرمها یا برگه هایی به نام «کارت حسابداری کالا» استفاده می کنند و به منزله حساب های معین موجودی کالا در دفتر کل تلقی می شود.

نمونه ای از کارت حسابداری کالا در شکل زیر ارائه شده است.

کارت حسابداری کالا
نام کالا: روش ارزیابی شماره کالا: واحد:
تاریخ	خرید (وارده)			کالای فروش رفته (صادره)			موجودی (باقیمانده)
تاریخ	مقدار	بهای واحد	مبلغ	مقدار	بهای واحد	مبلغ	بهای واحد	مقدار	مبلغ

روشهای ارزیابی موجودی کالا:

1- روش اولین صادره از اولین وارده:

در این روش فرض بر این است که گردش بهای تمام شده به ترتیب وقوع خریدها می باشد. یعنی ابتدا موجودی های قدیمی خارج می گردد و آنچه که باقی مانده به قیمت آخرین خریدها مربوط می باشد.

 مثال :

اطلاعات زیر مربوط به گردش یک نوع ماشین حساب جیبی در فروشگاه نوشت افزار پژوهش طی فروردین سال 1379 می باشد:

تاریخ	شرح	تعداد – واحد	بهای تمام شده، یک واحد (ریال)	بهای فروش یک واحد (ریال)
1فروردین 5فروردین 10فروردین 22فروردین 28فروردین 31فروردین	موجودی اول دوره فروش خرید  فروش  فروش خرید	10 7 8 4 2 10	20000 21000  22000	23000 24000 245000

کارت حسابداری کالا
نام کالا: ماشین حساب جیبی روش ارزیابی: اولین صادره از اولین وارده شماره کالا: 11554 واحد:
تاریخ	شرح	خرید (وارده)			کالای فروش رفته (صادره)			موجودی
		مقدار	بهای واحد	مبلغ	مقدار	بهای واحد	مبلغ	مقدار	بهای واحد	مبلغ
1379 1/1	موجودی اول دوره							10	20000	200000
1/5	حواله انبار 65				7	20000	140000	3	20000	60000
1/10	رسید انبار 34	8	21000					3 8	20000 21000	228000
1/22	حواله انبار 66				3 1	20000 21000	81000	7	21000	147000
1/28	حواله انبار 67				2	21000	42000	5	21000	105000
1/31	رسید انبار 35	10	22000	220000				5 10	21000 22000	325000

نحوه ثبت حساب ها در دفتر روزنامه و دفتر کل به شکل زیر صورت می گیرد. (فرض می کنیم خریدها و فروشها به طور نقد است و مانده حساب نقد و بانک در ابتدای دوره معادل 000003 ریال می باشد):

تاریخ	شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
5/1 5/1 10/1 22/1 28/1 1/31	نقد و بانک فروش کالا فروش نقدی هفت دستگاه ماشین حساب جیبی بهای تمام شده کالای فروش رفته موجودی کالا کاهش موجودی کالا بابت فروش کالا موجودی کالا نقد و بانک خرید نقدی هشت دستگاه ماشین حساب جیبی نقد و بانک فروش کالا فروش نقدی چهار دستگاه ماشین حساب جیبی بهای تمام شده کالای فروش رفته موجودی کالا کاهش موجودی کالا بابت فروش کالا نقد و بانک فروش کالا فروش نقدی دو دستگاه ماشین حساب جیبی بهای تمام شده کالای فروش رفته موجودی کالا کاهش موجودی کالا بابت فروش کالا موجودی کالا نقد و بانک خرید نقدی ده دستگاه ماشین حساب جیبی		^(1) 161000 ^(2) 140000 ^(3)168000 ^(4) 96000 ^(5)81000 ^(6)49000 ^(7)42000 ^(8)220000	^(1)161000 ^(2)140000 ^(3)168000 ^(4)96000 ^(5)81000 ^(6)49000 ^(7)42000 ^(8)220000

1)  161000 = (23000  *  7)

2)  14000 = (2000  *  7)

3)  168000= (21000  *  8)

4)  96000 = (24000  *  4)

5)  81000 =(1*21000)+ (20000  *  3)

6)  49000 = (24500  *  2)

7)  42000 = (21000  *  2)

8)  220000 = (22000  *  10)

دفتر کل فروشگاه پژوهش

موجودی کال			بهای تمام شده کالای فروش رفته
مانده اول دوره  200000	140000 (5/1)		(5/1)   140000
(10/1)      168000	81000		(22/1)   81000
(1/31)     220000	42000		(28/1)  42000
588000	263000		مانده       325000
مانده       325000

نقد و بانک			فروش کال
مانده اول دوره  300000	168000 (10/1)			161000(5/1)
(5/1)      161000	220000  (31/1)			96000(1/22)
(22/1)     96000				49000(1/28)
(1/28)      49000			مانده        306000
606000	388000
مانده       218000

- روش اولین صادره از آخرین وارده:

در این روش فرض بر این است که گردش بهای تمام شده عکس ترتیب وقوع خریدها می باشد. یعنی آخرین کالایی که وارد شده زودتر به فروش می رسد و آنچه باقی می ماند مربوط به قیمت های خرید موجودی های قدیمی می باشد.

با استفاده از اطلاعات مساله قبل، کارت حسابداری کالا با استفاده از روش اولین صادره از آخرین وارده تنظیم می شود.

کارت حسابداری کال
نام کالا: ماشین حساب جیبی روش ارزیابی: اولین صادره از اولین وارده کد کالا: 11554
تاریخ	شرح	خرید (وارده)			کالای فروش رفته (صادره)			موجودی
		مقدار	بهای واحد	مبلغ	مقدار	بهای واحد	مبلغ	مقدار	بهای واحد	مبلغ
1379 1/1	موجودی اول دوره							10	20000	200000
1/5	حواله انبار 65				7	20000	140000	3	20000	60000
1/10	رسید انبار 34	8	21000	168000				3 8	20000 21000	228000
1/22	حواله انبار 66				4	21000	84000	3 4	21000	144000
1/28	حواله انبار 67				2	21000	42000	3 2	21000	102000
1/31	رسید انبار 35	10	22000	220000				3 2 1	20000 21000 22000	322000

تاریخ	شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
5/1 5/1 10/1 22/1 1/22  28/1 1/28	نقد و بانک فروش کال فروش نقدی هفت دستگاه ماشین حساب جیبی بهای تمام شده کالای فروش رفته موجودی کال کاهش موجودی کالا بابت فروش کال موجودی کال نقد و بانک خرید نقدی هشت دستگاه ماشین حساب جیبی نقد و بانک فروش کال فروش نقدی چهار دستگاه ماشین حساب جیبی بهای تمام شده کالای فروش رفته موجودی کال کاهش موجودی کالا بابت فروش کال نقد و بانک فروش کال فروش نقدی دو دستگاه ماشین حساب جیبی بهای تمام شده کالای فروش رفته موجودی کال کاهش موجودی کالا بابت فروش کال موجودی کال نقد و بانک خرید نقدی ده دستگاه ماشین حساب		^(1) 161000 ^(2) 140000 ^(3)168000 ^(4) 96000 ^(5)84000 ^(6)49000 ^(7)42000	^(1) 161000 ^(2)140000 ^(3)168000 ^(4)96000 ^(5)84000 ^(6)49000 ^(7)42000

1)  161000 = (23000  *  7)

2)  14000 = (2000  *  7)

3)  168000= (21000  *  8)

4)  96000 = (24000  *  4)

5)  84000 = (21000  *  4)

6)  49000 = (24500  *  2)

7)  42000 = (21000  *  2)

8)  220000 = (22000  *  10)

آموزش اصول حسابداری - بخش پنجم

پس از اصلاح حساب ها می توان صورت های مالی را تهیه نمود.

بازرگانی نیرو

صورتحساب سود و زیان برای سال مالی منتهی به 29 اسفندماه 1376

فروش خالص: فروش کسر می شود: برگشت از فروش و تخفیفات تخفیفات نقدی فروش فروش خالص بهای تمام شده کالای فروش رفته: موجودی کالا در اول در اول دوره خرید کال کسر می شود: برگشت از خرید و تخفیفات تخفیفات نقدی خرید خرید خالص اضافه می شود: هزینه حمل کالای خریداری شده بهای تمام شده کالای خریداری شده بهای تمام شده کالای آماده برای فروش کسر می شود: موجودی کالا در پایان دوره بهای تمام شده کالای فروش رفته سود ناخالص هزینه های عملیاتی: هزینه حقوق کارکنان هزینه اجاره هزینه آب، برق و تلفن هزینه پذیرایی هزینه بیمه وسایط نقلیه هزینه ملزومات مصرفی هزینه آگهی و تبلیغات هزینه حمل کالای فروش رفته هزینه متفرقه جمع هزینه های عملیات سود خالص

322700 480000

21500000 802700 20697300 530000

282000 610000 4345000 21227300 25572300 3389000         7945000 2080000 920000 362500 56500 358800 890000 541000 128200

48540000 892000 47648000 22183300 25464700 13282000 12182700

بازرگانی نیرو

صورتحساب سرمایه 29 اسفند 1376

	ریال
سرمایه آقای بهنام پور در اول دوره	18280000
اضافه می شود: سرمایه گذاری طی دوره	23200000 41480000
اضافه می شود: سود خالص	12182700 53662700
کسر می شود برداشت آقای بهنام پور	(3709000)
سرمایه آقای بهنام پور در پایان سال 1376	49953700

بازرگانی نیرو

ترازنامه به تاریخ 29 اسفند ماه 1376 (ارقام به ریال)

دارائی ها	بدهی ها
نقد و بانک                          1850000
حساب های دریافتنی        3750000	حسابهای پرداختن            1300000
موجودی کالا                     3389000
موجودی ملزومات                361200	وام پرداختنی                  9100000
پیش پرداخت اجاره              1760000	جمع بدهی ها               10400000
پیش پرداخت بیمه                  169500	حقوق مالی مالک:
اثاثه                               8274000
وسایط نقلیه                     40800000                                   60353700	سرمایه آقای بهنام پور   49953700     در پایان سال 1376
	جمع بدهی ها و حقوق مالی مالک 60353700

بستن حساب های موقت به شرح زیر انجام می گیرد:

دفتر روزنامه بازرگانی نیرو

تاریخ		عطف	بدهکار	بستانکار
1376 29 اسفند  ماه  29 اسفند  ماه  29 اسفند  ماه	فروش کالا برگشت از خرید و تخفیفات تخفیفات نقدی خرید خلاصه سود و زیان بستن حساب های فروش و حساب های کاهنده خرید خلاصه سود و زیان خرید کالا هزینه حمل کالای خریداری شده برگشت از فروش و تخفیفات تخفیفات نقدی فروش بستن حساب خرید و حساب های کاهنده فروش خلاصه سود و زیان هزینه حقوق کارکنان هزینه اجاره هزینه آب و برق و تلفن هزینه پذیرایی هزینه بیمه وسایط نقلیه هزینه آگهی و تبلیغات هزینه ملزومات مصرفی هزینه حمل کالای فروش رفته هزینه متفرقه بستن حساب های هزینه سرمایه آقای بهنام پور برداشت بستن حساب برداشت خلاصه سود و زیان سرمایه آقای بهنام پور بستن حساب خلاصه سود و زیان		48540000 322700 480000 22922000 13282500 3709000 12182700	49342700 21500000 530000 282000 610000 7945000 2080000 920000 362500 56500 890000 358800 541000 128200 3709000 12182700

بازرگانی نیرو

تراز آزمایشی اختتامی 29 اسفند ماه 1376

شماره حساب	نام حساب	مانده حساب
		بدهکار	بستانکار
101 102 103 104 105 106 111 112 201 202 301	نقد و بانک حساب های دریافتنی موجودی کالا موجودی ملزومات پیش پرداخت اجاره پیش پرداخت بیمه اثاثه وسایط نقلیه حساب های پرداختنی وام پرداختنی سرمایه آقای بهنام پور	1850000 3750000 3389000 361200 1760000 169500 8274000 40800000	1300000 9100000
	جمع	60353700	60353700

«بستن حساب های دائمی»

تاریخ	شرح	عطف	بدهکار
1376 29 اسفند ماه	تراز اختتامی نقد و بانک حساب های دریافتنی موجودی کالا موجودی ملزومات پیش پرداخت اجاره پیش پرداخت بیمه اثاثه وسایط نقلیه بستن حساب های دارائی سرمایه آقای بهنام پور حساب های پرداختنی وام پرداختنی تراز اختتامی بستن حساب های بدهی و حساب سرمایه		60353700 49953700 1300000 9100000	1850000 3750000 3389000 361200 1760000 169500 8274000 40800000 60353700

پرسشها

1- صورتحساب سود و زیان طبقه بندی شده چیست؟

مراحل مختلف محاسبه سود خالص در صورتحساب سود و زیان خلاصه می شود. ابتدا بهای تمام شده کالای فروش رفته از فروش خالص کسر و مبلغ سود ناخالص بدست می آید. سپس هزینه های عملیاتی به تفکیک نوشته شده و مجموع آن از سود ناخالص کسر می گردد تا سود یا زیان خالص به دست آید.

2- در هر یک از موارد زیر به جای

اصطلاح مناسب بنویسید؟

1) خرید خالص = خرید کالا -

برگشت از خرید وتخفیفات

-

تخفیفات نقدی وغیر نقدی

2) سود ناخالص =

هزینه های عملیاتی

+ سود خالص

==============

بخش دوم

فصل هشتم

روشهای ارزیابی موجودی کالا

حسابداران باید با استفاده از نظام حسابداری مناسب اطلاعات مربوط به موجودی کالا را ثبت و نگهداری کنند. موجودی کالا مستقیماً در هر دو صورتحساب تراز نامه و سود و زیان اثر می گذارد. موجودی کالا در تراز نامه به عنوان یک دارائی نوشته می شود و در صورتحساب سود و زیان برای محاسبه بهای تمام شده کالای فروش رفته استفاده می گردد.

ارزیابی (تعیین بهای تمام شده) موجودی کالای پایان دوره در دو مرحله انجام می گیرد:

1- تعیین مقدار واقعی موجودی ها (انبار گرانی):

تعیین مقدار واقعی موجودی کالای متعلق به یک موسسه در یک زمان معین.

اقلام زیر جزء موجودی های کالای پایان دوره منظور خواهند شد.

موجودی هایی که در پایان دوره مالی در فروشگاه یا انبار واحد تجاری باقی مانده است.

موجودی هایی که نزد شعبه ها یا نمایندگی های واحد تجاری نگهداری می شود.

موجودی هایی که به عنوان امانت نزد افراد یا موسسات دیگر باقی مانده است.

کالاهایی که خریداری شده اند و در حساب «خرید» ثبت شده اند اعم از اینکه به موسسه رسیده یا نرسیده باشند.

2- تعیین بهای تمام شده هر واحد از موجودی ها:

بهای تمام شده هر واحد χ تعداد واحدهای موجودی کالا در پایان دوره = بهای تمام شده موجودی کالا در پایان دوره

بهای تمام شده هر واحد χ تعداد واحدهای کالای فروش رفته = بهای تمام شده کالای فروش رفته

روشهای ارزیابی موجودی کالا:

1- روش اولین صادره از اولین وارده:

در این روش گردش بهای تمام شده به گونه ای که قدیمی ترین کالاهای خریداری شده، قبل از سایر کالاها به فروش می رسد و به عبارت دیگر بهای تمام شده کالای فروش رفته از قیمتهای خرید قدیمی محاسبه می شود.

مثال:

اطلاعات زیر از گردش یک نوع کفش ورزشی سال 1379 در فروشگاه برنا در دست است.

شرح	مقدار  - واحد	قیمت واحد (ریال)	مبلغ
موجودی کالای اول دوره	100	80000	8000000
خرید اول به تاریخ 4/2	50	90000	4500000
خرید دوم به تاریخ 2/5	50	100000	5000000
خرید سوم به تاریخ 7/8	50	120000	6000000
خرید چهارم به تاریخ 1/12	50	130000	6500000
کالای آماده برای فروش	300
موجودی کالا در پایان دوره	(120)		30000000
کالای فروش رفته	180
50 واحد از خرید چهارم (هر واحد 130000 ریال)		6500000  ریال
50 واحد از خرید سوم (هر واحد 120000 ریال)		6000000 ریال
20 واحد از خرید دوم (هر واحد 100000 ریال)		2000000 ریال
120 واحد موجودی پایان دوره		14500000

2- روش اولین صادره از آخرین وارده:

گردش بهای تمام شده مبتنی است بر این که آخرین و جدیدترین کالای خریداری شده قبل از سایر کالا ها به فروش می رسد و بهای تمام شده موجودی پایان دوره بر مبنای قیمت های خرید قدیمی محاسبه می شود.

مثال :

از اطلاعات مثال قبل استفاده می کنیم.

محاسبه ارزش موجودی پایان دوره در روش اولین صادره از آخرین وارده

100 واحد ارزش موجودی اول دوره (هر واحد 80000 ریال) 8000000 ریال

20 واحد از خرید اول (هر واحد 90000 ریال) 1800000 ریال

120 واحد ارزش موجودی پایان دوره 9800000

محاسبه گردش بهای تمام شده

3- روش میانگین موزون:

گردش بهای تمام شده به گونه ای است که کالای فروش رفته، ترکیبی از قیمت های خرید قدیمی و خریدهای جدید می باشد.

/بهای تمام شده کالای آماده برای فروش = بهای میانگین موزون هر واحد

مقدار کالای آماده برای فروش

30000000 / 300 = 100000

4- روش شناسائی ویژه:

در این روش باید مشخص کرد که موجودی کالای پایان دوره از کدام قیمت های خرید می باشد. این روش بیشتر در موسساتی به کار می رود که اقلام کالای آنها محدود است و ارزش نسبتاً بالائی دارد.

روشهای برآورد ارزش موجودی کالا

1- روش سود ناخالص

در این روش بدون موجودی برداری واقعی و صرفاً با استفاده از اطلاعات موجود در دفاتر حسابداری می توان ارزش برآوردی موجودی ها را محاسبه کرد و فرض بر این است که نسبت (درصد) سود ناخالص به فروش خالص واحد تجاری از یک دوره به دوره بعد یکسان می باشد.

مثال : اطلاعات مربوط به دوچرخه مدل کوهستان در دوچرخه فروشی البرز برای سال 1379 به شرح زیر در دست است:

فروش خالص 30000000 ریال

موجودی کالای اول سال 50000000 ریال

بهای تمام شده کالای خریداری شده طی سال 20000000ریال

نسبت برآوردی سود ناخالص به فروش 40 درصد

محاسبه موجودی کالای پایان سال 1379با استفاده از روش سود ناخالص به شرح زیر خواهد بود:

موجودی کالای دوره 50000000 ریال

بهای تمام شده کالای خریداری شده 20000000 ریال

بهای تمام شده کالای آماده برای فروش 0000000 7 ریال

فروش خالص 30000000 ریال

کسر می شود: سود ناخالص برآوردی

12000000 = (%40* 30000000)

بهای تمام شده کالای فروش رفته (برآوردی) 18000000 ریال

موجودی کالای پایان دوره (برآوردی) 52000000 ریال

آموزش اصول حسابداری - بخش چهارم

فصل ششم

حسابداری خرید و فروش

موسسه بازرگانی

یک واحد اقتصادی است که به منظور کسب سود، به خرید و فروش کالا می پردازد.

خرید و فروش کالا:

کالا: عبارت است از اجناسی که به منظور فروش به مشتریان، از تولید کننده یا عمده فروش خریداری می گردد.

خرید نسیه: خریدار پس از دریافت کالا تعهد می نماید بهای کالای مورد معامله را ظرف مهلت مقرر پرداخت نماید.

فروش نقدی: هر گاه فروشنده همزمان با تحویل کالا به خریدار بهای آن را نقداً دریافت کند، فروش نقدی نام دارد.

فروش نسیه: مبلغ فروش کالای مورد معامله پس از تحویل کالا به خریدار و در ظرف مدت مورد توافق طرفین، به فروشنده پرداخت می شود.

تخفیفات:

فروشندگان مبلغی از بهای متعارف کالای مورد معامله را کسر می کنند و یا قسمتی از بدهکاری خریدار را می بخشند.

1) تخفیف توافقی: هر گاه قیمت کالای مورد معامله بر اساس چانه زدن تعیین شود و خریدار کالا را به قیمتی کمتر از قیمت متعارف خریداری کند و از فروشنده مبلغی را تخفیف گیرد تخفیف توافقی گویند.

2) تخفیف تجاری: کاهش در قیمت فروش کالا نسبت به قیمت متعارف یا رایج آن که از جانب فروشنده به خریدار داده می شود.

3) تخفیف نقدی: به صورت درصدی از مبلغ صورتحساب فروش در نظر گرفته می شود و در شرط فروش نسیه نوشته می شود.

4) برگشت کالا و تخفیفات: گاهی اوقات در معاملات تجاری تمام یا بخشی از اجناس مورد معامله از سوی خریدار به فروشنده برگشت داده می شود. عدم تطابق کالای دریافتی با سفارش خرید نمونه ای از برگشت کالاست.

هزینه حمل:

کالای مورد معامله در محل فروشگاه یا کارخانه به خریدار تحویل می شود و حمل آن به عهده خریدار است. خریدار هزینه ای را که بابت حمل کالا متحمل می شود در حساب هزینه حمل کالای خریداری شده بدهکار می کند.

مثال: مصالح فروشی رودبار در سوم آذر 400 کیسه سیمان از کارخانه سیمان آبیک خریداری کرد. هزینه حمل کالای خریداری شده از کارخانه آبیک تا انبار مصالح فروشی رودبار (950000 ریال) به عهده خریدار است که در چهارم آذر ماه به موسسه حمل و نقل ساربان پرداخت شد.

دفاتر خریدار – مصالح فروشی رودبار

رویداد مالی – پرداخت هزینه حمل و نقل کالای خریداری شده در 3 آذر ماه به مبلغ 950000 ریال

مدرک مثبته: یک نسخه از بارنامه حمل سیمان از سوی موسسه ساربان و یک نسخه از حواله بانکی مبنی بر واریز 950000ریال از سوی مصالح فروشی رودبار به حساب جاری موسسه ساربان

ثبت در دفتر روزنامه خریدار:

تاریخ	شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
4 آذر ماه	هزینه کالای خریداری شده بانک پرداخت هزینه حمل کالای خریداری شده در 3 آذر ماه به موسسه ساربان		950000	950000

- طبقه بندی و شماره گذاری حساب ها:

حساب هایی که موسسات مختلف برای ثبت و طبقه بندی رویدادهای مالی مورد استفاده قرار می دهند، بر مبنای نوع فعالیت، نوع اطلاعات مورد نیاز و حجم عملیات موسسه تعیین می شوند و به پنج گروه تقسیم می گردند:

1- گروه دارائی ها: نقد و بانک، حساب های دریافتنی

2- گروه بدهی ها: حساب های پرداختنی، پیش دریافت ها

3- گروه سرمایه: سرمایه مالک، برداشت

4- گروه درآمدها: درآمد حاصل از خدمات، فروش کالا

5- گروه هزینه ها: خرید کالا، هزینه حقوق

برای سهولت استفاده از حساب ها و پردازش اطلاعات برای هر یک از حساب ها شماره خاصی در نظر گرفته می شود.

پرسشها:

1- کالا چیست؟

عبارت است از اجناسی که به منظور فروش مشتریان، از تولید کننده یا عمده فروش خریداری می گردد.

2- حساب برگشت از خرید و تخفیفات در چه مواردی مورد استفاده قرار می گیرد؟

در معاملات تجاری تمام یا بخشی از اجناس مورد معامله بنا به دلایلی از سوی خریدار به فروشنده برگشت داده می شوند مانند عدم مطابقت کالاهای دریافتی با سفارش خرید.

3- کدامیک از تخفیفات زیر در دفاتر خریدار و فروشنده ثبت می شود؟

الف) تخفیف تجاری

ب) تخفیف توافقی

√ ج) تخفیف نقدی

د) همه موارد

==============================================

اصول حسابداری1

بخش دوم

فصل هفتم

تنظیم صورت های مالی و بستن حساب ها

حسابداران برای گزارش وضعیت مالی یک موسسه در یک زمان معین و عملکرد مالی یک موسسه در یک دوره معین اقدام به تهیه صورت های مالی برای آن موسسه می نمایند.

صورتحساب سود و زیان:

در یک موسسه بازرگانی برای تعیین سود خالص دوره مالی تمام هزینه ها از فروش خالص، کسر می گردد. هزینه ها شامل بهای تمام شده کالای فروش رفته و هزینه های عملیاتی می باشد.

هزینه های عملیاتی هزینه هایی هستند که برای انجام امور و اداره عملیات موسسه بازرگانی صرف می شود.

برای محاسبه سود خالص یک موسسه بازرگانی «فروش خالص»، «بهای تمام شده کالای فروش رفته» و «هزینه های عملیاتی» سه جزء اصلی به شمار می آید.

در نمودار نحوه محاسبه سود و زیان را در موسسات بازرگانی ملاحظه می کنید:

فروش خالص:

اولین جزء، در صورتحساب سود و زیان است. برای محاسبه مبالغ برگشت از فروش و تخفیفات و همچنین تخفیفات نقدی فروش از مبلغ فروش ناخالص کسر می شود.

بهای تمام شده کالای فروش رفته:

دومین جزء، در صورتحساب سود و زیان است. موجودی کالای اول دوره، بهای تمام شده کالای خریداری شده و موجودی کالای پایان دوره سه جزء اصلی برای محاسبه هستند.

موجودی کالا در اول دوره + بهای تمام شده کالای خریداری شده = بهای تمام شده کالای آماده برای فروش = موجودی کالا در پایان دوره + بهای تمام شده کالای فروش رفته

برای تعیین بهای تمام شده کالای خریداری شده

سود ناخالص:

عبارت است از مازاد فروش خالص نسبت به بهای تمام شده کالای فروش رفته.

هزینه های عملیاتی:

سومین جزء در محاسبه سود ویژه موسسات بازرگانی می باشد، مانند هزینه حقوق کارکنان.

صورتحساب سود و زیان طبقه بندی شده:

برای محاسبه صورتحساب سود و زیان، ابتدا بهای تمام شده کالای فروش رفته از فروش خالص کسر می گردد و مبلغ سود ناخالص به دست می آید. سپس هزینه های عملیاتی به تفکیک نوشته شده و مجموع آن از سود ناخالص کسر می گردد تا سود یا زیان خالص به دست آید.

اصلاح حساب ها:

برای اصلاح حساب ها دو ثبت انجام می شود:

1- ثبت حذف مبلغ موجودی کالای اول دوره: مانده حساب موجودی کالا در حساب خلاصه سود و زیان بدهکار و در حساب موجودی کالا بستانکار می شود.

2- ثبت مبلغ موجودی کالای پایان دوره: حساب موجودی کالا به میزان موجودی کالای پایان دوره بدهکار و خلاصه سود و زیان بستانکار می شود.

بستن حساب های موقت:

ترتیب بستن حساب های موقت در موسسات بازرگانی مانند موسسات خدماتی انجام می گیرد.

مثال) تراز آزمایشی زیر در پایان دومین سال فعالیت و قبل از انجام اصلاحات پایان دوره به شرح زیر می باشد.

بازرگانی نیرو

تراز آزمایشی اصلاح نشده 29 اسفند 1376

شماره حساب	نام حساب	مانده حساب
		بدهکار	بستانکار
101 102 103 104 105 106 111 112 201 202 301 302 401 402 403 501 502 503 504 505 506 507 508 509 510 511 512	نقد و بانک حساب های دریافتنی موجودی کالا موجودی ملزومات پیش پرداخت اجاره پیش پرداخت بیمه اثاثه وسایط نقلیه حساب های پرداختنی وام پرداختنی سرمایه آقای بهنام پور برداشت فروش کالا برگشت از فروش و تخفیفات تخفیفات نقدی فروش خرید کالا برگشت از خرید و تخفیفات هزینه حمل کالای خریداری شده تخفیفات نقدی خرید هزینه حقوق کارکنان هزینه آب و برق و تلفن هزینه پذیرایی هزینه بیمه وسایط نقلیه هزینه ملزومات مصرفی هزینه آگهی و تبلیغات هزینه حمل کالای فروش رفته هزینه متفرقه	1850000 3750000 4345000 720000 3840000 226000 8274000 40800000       3709000   282000 610000 21500000   530000   7945000 920000 362500 _________ _________ 890000 541000 128200	1300000 9100000 41480000   48540000       322700   480000
	جمع	101222700	1012227

سایر اطلاعات به شرح زیر می باشد:

1) بهای تمام شده موجودی کالا در پایان اسفند ماه 1376، 3389000 ریال می باشد.

2) مبلغ پیش پرداخت اجاره مربوط به اجاره یک سال بازرگانی نیرو از اول آذر ماه 1376 تا پایان آبان ماه 1377 می باشد.

3) پیش پرداخت بیمه مربوط به بیمه نامه یک ساله وسایط نقلیه می باشد. تاریخ شروع بیمه نامه اول دی ماه 1376 است.

4) در پایانی سال 1376 بهای تمام شده موجودی ملزومات 361200ریال ارزیابی شد.

دفتر روزنامه بازرگانی نیرو

تاریخ		عطف	بدهکار	بستانکار
1376 29 اسفند ماه     29 اسفند ماه     29 اسفند ماه     29 اسفند ماه     29 اسفند ماه	خلاصه سود و زیان موجودی کالا حذف مبلغ موجودی کالای اول دوره موجودی کالا خلاصه سود و زیان ثبت موجودی کالای پایان دوره هزینه اجاره پیش پرداخت اجاره اصلاح حساب پیش پرداخت اجاره هزینه بیمه وسایط نقلیه پیش پرداخت بیمه اصلاح حساب پیش پرداخت بیمه هزینه ملزومات مصرفی موجودی ملزومات مصرفی اصلاح حساب موجودی ملزومات		4345000     3389000     ^(1)880000     56500     358800	4345000     3389000     ^(1)880000     56500     358800

1) 2640000 = 4/12 = 880000

2) 2640000 = 3/12 = 56500

3)720000 - 361200 = 358800

بازرگانی نیرو

تراز آزمایشی اصلاح شده 29 اسفند 1376

شماره حساب	نام حساب	مانده حساب
		بدهکار	بستانکار
101 102 103 104 105 106 111 112 201 202 301 302 303 401 402 403 501 502 503   504 505 506 507 508 509 510 511 512   513	نقد و بانک حساب های دریافتنی موجودی کال موجودی ملزومات پیش پرداخت اجاره پیش پرداخت بیمه اثاثه وسایط نقلیه حساب های پرداختنی وام پرداختنی سرمایه آقای بهنام پور برداشت خلاصه سود و زیان فروش کال برگشت از فروش و تخفیفات تخفیفات نقدی فروش خرید کال برگشت از خرید و تخفیفات هزینه حمل کالای خریداری شده تخفیفات نقدی خرید هزینه حقوق کارکنان هزینه اجاره هزینه آب و برق و تلفن هزینه پذیرایی هزینه بیمه وسایط نقلیه هزینه ملزومات مصرفی هزینه آگهی و تبلیغات هزینه حمل کالای فروش رفته هزینه متفرقه	1850000 3750000 3389000 361200 1760000 169500 8274000 40800000 3709000 4345000 282000 610000 21500000 530000   7945000 2080000 920000 362500 56500 358800 890000 541000 128200	1300000 9100000 41480000 3389000 48540000 322700   480000
	جمع	104616700	104616700

آموزش اصول حسابداری - بخش سوم

فصل پنجم

سرمایه گذاری مجدد و برداشت – اصلاح حساب ها

سرمایه گذاری مجدد:

به مفهوم آن است که: بانک یا موسسه پس از تاسیس موسسه و سرمایه گذاری اولیه در آن، دارائی های دیگری در اختیار موسسه قرار دهد. که آن موجب افزایش دارائی ها و سرمایه مالک می گردد.

مثال:

در 8 دی ماه آقای هامون بابت سرمایه گذاری مجدد مبلغ 5200000 ریال به حساب بانکی موسسه هامون واریز نمود تجزیه و تحلیل و ثبت این رویداد مالی به شرح زیر است:

تجزیه و تحلیل	قاعده	تشخیص
دارائی افزایش می یابد سرمایه مالک افزایش می یابد	افزایش دارائی، بدهکار می شود افزایش سرمایه، بستانکار می شود	بدهکار: نقد و بانک    5200000 بستانکار: سرمایه آقای هامون  5200000

نقد و بانک ------------------------------- سرمایه آقای هامون

برداشت:

مالک موسسه به منظور رفع نیازهای خود مقداری از دارائی های موسسه را برای استفاده شخصی بر می دارد به این رویداد مالی «برداشت» می گویند. برداشت از یک طرف باعث کاهش سرمایه مالک در موسسه و از طرف دیگر باعث کاهش دارائی های موسسه می شود.

صورتحساب سرمایه:

صورتحسابی است که تغییرات سرمایه یک موسسه را طی یک دوره مالی نشان می دهد.

چرخه حسابداری:

عملیات حسابداری شامل، یک سری مراحل پیاپی است که در هر دوره مالی تکرار می شوند و به مجموعه آنها «چرخه حسابداری» گفته می شود. که شامل مراحل زیر است:

1- جمع آوری اطلاعات مربوط به رویدادهای مالی

2- تجزیه و تحلیل رویدادهای مالی و تنظیم سند حسابداری

3- ثبت رویدادهای مالی در دفتر روزنامه

4- انتقال اطلاعات از دفتر روزنامه به دفتر کل

5- تهیه تراز آزمایشی

6- اطلاع حساب های دفتر کل (از طریق صدور سند حسابداری و ثبت دفاتر روزنامه و کل)

7- تهیه تراز آزمایشی اصلاح شده

8- بستن حساب های موقت (از طریق صدور سند حسابداری و ثبت دفاتر روزنامه و کل)

9- تهیه صورت های مالی

10- تهیه تراز آزمایشی اختتامی

- ضرورت اصلاح حسابها:

هدف کلی از تهیه اطلاعات مالی کمک به استفاده کنندگان مختلف برای قضاوت و تصمیم گیری اقتصادی است. این هدف زمانی به دست می آید که اطلاعات مالی تهیه شده به هنگام، واقعی و درست باشد.

برایش شناخت چگونگی اصلاح حساب ها لازم است با چند مفهوم اساسی در حسابداری آشنا شویم:

1- روش نقدی: در این روش درآمدها و هزینه ها در زمان دریافت و پرداخت وجه نقد شناسایی و ثبت می شوند. اگر روش نقدی مورد استفاده قرار گیرد، سود خالص یک دوره مالی برابر است با وجوه نقد دریافتی بابت درآمدها منهای وجوه نقد پرداختی بابت هزینه ها.

2- روش تعهدی: درآمدها به هنگام تحقق و هزینه ها در زمان وقوع، شناسائی و در دفاتر ثبت می شوند؛ هر چند وجه نقدی بابت درآمدها و هزینه ها دریافت و پرداخت نشده باشد.

ثبت های اصلاحی:

اگر برخی درآمدها یا هزینه های دوره در حساب ها ثبت نشده باشد ابتدا آنها را شناسایی و سپس از طریق ثبت های مناسب در دفتر روزنامه و انتقال به دفتر کل حساب ها اصلاح می شوند که به آنها ثبت های اصلاحی گفته می شود. انواع ثبت های اصلاحی به شرح زیر است:

1- اصلاح پیش پرداخت هزینه:

عبارت است از مبالغی که بابت دریافت خدمات در آینده پرداخت می شود. مانند پیش پرداخت اجاره.

2- اصلاح حساب ملزومات:

تمام اجناس مصرفی که برای استفاده در جریان عملیات یک موسسه خریداری می شود در حساب ملزومات ثبت می گردد. مانند تمبر و پاکت پستی.

3- اصلاح حساب پیش دریافت درآمد:

موسسات قبل از ارائه خدمات به مشتریان، وجوهی را از این بابت دریافت می کنند. این وجوه را نمی توان جزو درآمدهای موسسه قلمداد نمود زیرا هنوز خدمتی به مشتری ارائه نشده است. چنین مبالغی در پیش دریافت درآمد ثبت می شود.

4- ثبت هزینه ها و درآمدهای ثبت نشده:

ممکن است در پایان دوره مالی برخی از هزینه ها و درآمدها در حساب ها ثبت نشده باشد. برای ثبت هزینه های ثبت نشده، ابتدا مبلغ آن برآورده شده، سپس در حساب هزینه مربوط، بدهکار و در مقابل در حساب بدهی، بستانکار می گردد.

مثال: تراز آزمایشی موسسه خدماتی حقوقی نصر در پایان سال مالی منتهی به 29 اسفند ماه 1376 و قبل از انجام ثبت های اصلاحی تهیه شده است. سایر اطلاعات به شرح زیر است:

1- پیش پرداخت بیمه مربوط به بیمه آتش سوزی آپارتمان موسسه از اول دی ماه1376 تا پایان آذرماه 1377 می باشد.

2- در پایان سال 1376 موجودی ملزومات اداری 000 /250 ریال است.

3- مبلغ000/200/ 1 ریال از پیش دریافت درآمد که خدمات مربوط به آن ارائه گردیده باید جزو درآمدهای سالی 76 باشد.

4- حقوق اسفند ماه کارکنان به مبلغ 000/750 ریال هنوز پرداخت و در حساب ها ثبت نشده است.

5- بابت خدمات ارائه شده به یکی از مشتریان صورتحسابی به مبلغ 000/ 470 ریال برای وی ارسال گردیده که در حساب ها ثبت نشده است.

6- مبلغ پیش پرداخت اجاره مربوط به اجاره دو ماهه اسفند ماه 1376و فروردین 1377 یک دستگاه رایانه است.

موسسه خدماتی حقوق نصر

تراز آزمایشی قبل از اصلاحات

29/12/1376

	مانده
	بدهکار	بستانکار
نقد و بانک حساب های دریافتنی پیش پرداخت اجاره ملزومات اداری پیش پرداخت بیمه اثاثه اداری آپارتمان حساب های پرداختنی پیش دریافت درآمد سرمایه برداشت درآمد خدمات حقوقی هزینه حقوق کارکنان هزینه مسافرت هزینه تبلیغات هزینه آب و برق و تلفن هزینه تعمیرات	2050000 3370000 700000 350000 240000 8000000          850000   5220000 180000 400000 2300000 540000	1150000 2000000 42550000   11500000
جمع	57200000	57200000

پس از بستن حساب های درآمد و هزینه، حساب های خلاصه سود و زیان و برداشت بسته می شوند.

تاریخ	شرح	عطف	بدهکار	بستانکار
1376 29/12   29/12	خلاصه سود و زیان سرمایه آقای نصر بستن حساب خلاصه سود و زیان سرمایه آقای نصر برداشت بستن حساب برداشت		3270000   850000	3270000     850000

سرمایه آقای نصر
850000	42550000 3270000
850000	45820000
	44970000 مانده سرمایه پایان دوره

تراز آزمایشی اختتامی:

عبارت است از فهرست مانده حساب های دایمی پس از بستن حساب های موقت.

تراز اختتامی موسسه حقوقی نصر در پایان سالی مالی 1375به شرح زیر است:

موسسه حقوقی نصر

تراز آزمایشی اختتامی 29 اسفند 1376

نام حساب	مانده بدهکار	مانده بستانکار
نقد و بانک حساب های دریافتنی پیش پرداخت اجاره ملزومات اداری پیش پرداخت بیمه اثاثه اداری آپارتمان حساب های پرداختنی حقوق پرداختنی پیش دریافت درآمد	2050000 2840000 350000 250000 180000 8000000 34000000	1150000 750000 800000
سرمایه آقای نصر		44970000
جمع	47670000	47670000

پرسشها

1- تراز آزمایشی اصلاح شده چیست؟

عبارت است از فهرست مانده حساب های دفتر کل پس از انجام ثبت های اصلاحی

2- مفهوم برداشت را بیان کنید؟

مالک موسسه به منظور رفع نیازهای خود مقداری از دارائی های موسسه را برای استفاده شخصی بر می دارد که به این رویداد برداشت گفته می شود.

3- حساب های دائمی و موقت را تعریف کنید؟

حساب های دائمی، مانده آنها در پایان دوره مالی به دوره بعد منتقل می شود.

حساب های موقت، مانده آنها از یک دوره مالی به دوره بعد انتقال نمی یابد.

آموزش اصول حسابداری - بخش دوم

فصل سوم

تجزیه و تحلیل و ثبت رویدادهای مالی

حساب:

به منزله پرونده ای مفصل از تغییراتی است، که در یک دارائی خاص، یک بدهی خاص یا سرمایه صاحب موسسه، طی یک دوره زمانی رخ می دهد و ابزار اصلی ثبت و خلاصه کردن اطلاعات مالی است.

برای اینکه امکان دسترسی به اطلاعات موجود در حساب ها آسانتر شود، همه حساب های مربوط به یک واحد اقتصادی در یک دفتر خاص به نام «دفتر کل» نگهداری می شود.

ثبت رویدادهای مالی در حسابها:

برای اینکه اثر هر رویداد مالی را بر اجزای معادله حسابداری نشان دهیم از شکل حساب T استفاده می کنیم، که دارای سه قسمت است:

1- عنوان حساب

2- سمت راست یا بدهکار

3- سمت چپ یا بستانکار

- قاعده ثبت افزایش و کاهش در حسابها:

افزایش هر دارائی در سمت راست (بدهکار) حساب آن دارائی، ثبت می شود.

کاهش هر دارائی در سمت چپ (بستانکار) حساب آن دارائی، ثبت می شود.

افزایش هر بدهی و سرمایه مالک در بستانکار حساب مربوط، ثبت می شود.

کاهش هر بدهی مالک در بدهکار حساب مربوط، ثبت می شود.

دارائی ها = بدهی ها + سرمایه مالک

مثال :

در مثال قبل (تعمیرگاه تلویزیون ماهر)، رویداد مالی ثبت گردید و تجزیه و تحلیل شد. اکنون از روش دیگری استفاده می کنیم.

رویداد مالی 1: سرمایه گذاری نقدی آقای ماهر به مبلغ 000/000/ 30 ریال

تجزیه و تحلیل : دارائی (نقد و بانک) افزایش یافته است - سرمایه مالک افزایش یافته است

قاعده : افزایش دارایی، بدهکار می شود - افزایش سرمایه، بستانکار می شود

تشخیص : بدهکار: نقد و بانک 000/000/30 ریال - بستانکار: سرمایه آقای ماهر 000/000/30 ریال

==================================================

اصول حسابداری1

بخش اول

فصل چهارم

ثبت رویدادهای مالی در مدارک و دفاتر حسابداری

اسناد و مدارک مثبته:

به اسناد و مدارکی که دلالت بر وقوع یک معامله یا رویداد مالی مشخص دارد، «اسناد مثبته» گفته می شود. مانند فاکتور فروش، رسید بانکی، قبض آب و برق و ......

سند حسابداری:

برگه ای است که اطلاعات مربوط به یک یا چند رویداد مالی قبل از ثبت در دفاتر حسابداری، در آن نوشته می شود و سپس بر اساس اطلاعات مندرج در سند حسابداری دفاتر حسابداری تنظیم می گردد.

دفاتر حسابداری:

کلیه رویدادها در دفاتر حسابداری ثبت می شوند. دفاتر حسابداری را می توان به دو گروه تقسیم کرد:

گروه اول، دفاتر رسمی یا قانونی، شامل دفتر روزنامه عمومی و دفتر کل می باشد و گروه دوم، دفاتر غیر رسمی یا کمکی، که شامل دفاتر تامین و سایر دفاتر مورد نیاز حسابداران می گردد.

1- دفتر روزنامه عمومی: دفتری است که کلیه معاملات و رویدادهای مالی یک واحد اقتصادی روزانه به ترتیب تاریخ وقوع در آن ثبت می شوند.

مثال :

خانم فضیلت اخیراً پس از کسب مجوزهای لازم اقدام به تاسیس موسسه آموزش زبان دانا کرده است و طی آبان ماه 1376فعالیت های زیر در موسسه انجام شده است.

13 آبان ماه – افتتاح حساب جاری شماره 3520 بانک رفاه کارگران شعبه وحدت و واریز 32000000 ریال به این حساب بابت سرمایه موسسه دانا، در قبال واریز این مبلغ به حساب جاری موسسه دانا، بانک یک برگ رسید بانکی به خانم فضیلت تحویل داد.

6 آبان ماه – خرید نقدی یک دستگاه آپارتمان به بهای 30000000 ریال در قبال تحویل چک شماره 21501 مورخ 6 آبان ماه 1376 به مبلغ 30000000 ریال از حساب جاری موسسه دانا، یک برگ رسید امضا شده از آقای معتمدی فروشنده آپارتمان دریافت گردید. همچنین تصویری از سند انتقال آپارتمان به عنوان سند مثبته این رویداد مالی تهیه شد.

7 آبان ماه – خرید نسیه مقداری اثاثه از فروشگاه مجیدی به بهای 3500000 ریال. آقای مجیدی فاکتور فروش شماره 1703 مورخ 76/7/8 را به موسسه دانا تحویل داد.

8 آبان ماه – آقای فرشاد، مبلغ 10000000ریال به عنوان وام به حساب موسسه دانا واریز کرد. بانک یک برگ رسید بانکی مبنی بر واریز 10000000 به حساب 3520 موسسه دانا به آقای فرشاد تسلیم نمود که ایشان به موسسه تحویل داد.

11 آبان ماه – خرید نسیه 7500000 ریال اثاثه از فروشگاه حسن پور. آقای حسن پور فاکتور فروش شماره 2211 مورخ 76/8/11 برای موسسه دانا ارسال کرد.

14 آبان ماه – صدور تحویل چک شماره 21502 مورخ 76/8/14 به مبلغ 3000000 ریال به آقای مجیدی بابت طلب ایشان از موسسه دانا. در قبال تحویل این چک در همان روز یک برگ رسید چک دریافت گردید.

18 آبان ماه – خریدی نقدی550/000 ریال صادر کرد و پس از اخذ رسید چک آن را به آقای کریمی تحویل داد.

مرحله 1- این رویداد به شرح زیر تجزیه و تحلیل می شود.

دفتر کل:

عبارت است از مجموعه حساب هایی که برای ثبت و خلاصه کردن اطلاعات مربوط به رویدادهای مالی یک واحد اقتصادی استفاده می شود. نوشتن دفتر کل بعد از رویدادهای مالی در دفتر روزنامه انجام می گیرد.

برای ثبت رویدادهای مالی در دفتر کل ابتدا رویداد مالی ثبت شده در دفتر روزنامه مشخص و سپس مراحل انتقال به ترتیب زیر انجام می شود:

1- پیدا کردن صفحه حسابی که در دفتر روزنامه بدهکار شده است.

2- نوشتن شماره رویداد مالی (شماره روزنامه) در ستون مربوطه در حساب دفتر کل

3- ثبت تاریخ رویداد مالی در ستون تاریخ

4- درج مبلغ بدهکار در ستون بدهکار

5- نوشتن شرح مختصری از رویداد مالی در ستون شرح

6- نوشتن شماره صفحه دفتر روزنامه در ستون عطف حساب

7- درج شماره صفحه ای از دفتر کل که ردیف بدهکار رویداد مالی در آن نوشته شده، در ستون عطف دفتر روزنامه

8- محاسبه و نوشتن مانده حساب در ستون مربوط

9- تعیین نوع مانده حساب در ستون تشخیص با نوشتن کلمه «بد» به جای بدهکار یا «بس» به جای بستانکار نمونه ای از انتقال رویداد مالی موسسه دانا به حسابهای دفتر کل شرح داده شده.

حساب: نقد و بانک دفتر کل صفحه 1

شماره صفحه روزنامه  1 تاریخ 1376	شرح	بدهکار	بستانکار	مانده	تشخیص
3ابانماه	سرمایه گذاری اولیه خانم فضیلت	32000000		32000000	بد
6ابانماه	خرید یک دستگاه آپارتمان		30000000	2000000	بد
8ابانماه	دریافت وام از آقای فرشاد	10000000		12000000	بد
14ابانماه	پرداخت قسمتی از طلب آقای مجیدی		3000000	9000000	بد
18ابانماه	خرید ملزومات اداری		550000	8450000	بد

دفتر معین:

حساب های معین، مجموعه حساب های کمکی یا مکمل برخی از حساب های دفتر کل هستند.

حساب های معین حساب دفتر کل

در شکل می بینید که یک حساب دفتر کل (حسابهای پرداختنی) دارای چند حساب معین است، که در هر یک اطلاعاتی در مورد تک تک بستانکاران نوشته می شود. دفتر معین مستقیماً از روی سند حسابداری نوشته می شود. برای نشان دادن نحوه نوشتن دفتر معین از اطلاعات موسسه دانا استفاده می کنیم.

موسسه آموزش زبان دانا

سند حسابداری

شرح	عطف معین	معین	بدهکار	بستانکار
اثاثه حساب های پرداختنی فروشگاه مجید خرید مقداری اثاثه از فروشگاه مجیدی	1	3500000	3500000	3500000
			3500000	3500000

دفتر معین حساب های پرداختنی

حساب: فروشگاه مجید صفحه: 1

شماره سند حسابداری	تاریخ	شرح	بدهکار	بستانکار	تشخیص	مانده
3	1376 7ابانماه	خرید نسیه اثاثه		3500000	بس	3500000

تراز آزمایشی حساب های دفتر کل

فهرستی از نام و مانده کلیه حساب های دفتر کل در یک زمان مشخص، را تراز آزمایشی حساب های دفتر کل گویند، که معمولاً در پایان هر ماه تهیه می شوند و برای تهیه آنها مراحل زیر انجام می شود.

1- نوشتن عنوان، شامل نام موسسه، نام گزارش و تاریخ گزارش

2- نوشتن نام و مانده حساب های دفتر کل

3- محاسبه جمع ستون بدهکار و ستون بستانکار

4- کشیدن دو خط موازی زیر ستون های جمع به منزله اتمام کار تهیه تراز آزمایشی است.

تراز آزمایشی زیر از مانده حساب های دفتر کل موسسه دانا در تاریخ 30 آبان ماهه 1376 تهیه شده است.

موسسه آموزش زبان دانا

تراز آزمایشی 30 ابنماه 1376

و حساب	مانده
	بدهکار	بستانکار
نقد و بانک ملزومات اثاثه آپارتمان حساب های پرداختنی وام پرداختنی سرمایه خانم فضیلت	8450000 550000 11000000 30000000	8000000 10000000 32000000
جمع	000/000/50	000/000/50

تراز نامه:

از روی تراز آزمایشی حساب های دفتر کل می توان تراز واحد اقتصادی تهیه کرد.

تراز آزمایشی موسسه دانا در تاریخ 30 آبان ماه 1376 به شرح زیر می باشد.

موسسه آموزش زبان دانا

تراز نامه به تاریخ 30 آبان ماه 1376 (ارقام به ریال)

دارائی ها نقد و بانک                  8450000 ملزومات                     550000 اثاثه                       11000000 آپارتمان                  30000000	بدهی ها حساب های پرداختنی           8000000 وام پرداختنی                 10000000  سرمایه سرمایه خانم فضیلت          32000000
جمع دارائی ها          50000000	جمع بدهی ها و سرمایه        5000000

درآمد و هزینه:

درآمد:

مبالغی که بابت ارائه خدمات به مشتریان، دریافت شده و یا در آینده دریافت خواهد شد «درآمد» نام دارد. درآمد موجب افزایش سرمایه و به هنگام افزایش بستانکار می گردد و مانده این حساب بستانکار خواهد شد.

درآمد موسسات خدماتی به صورت نقد یا نسیه کسب می شود.

-ارائه خدمات به صورت نقد:

چنانچه در زمان ارائه خدمات به مشتریان وجه آن نقداً دریافت شود در این صورت در معادله حسابداری از یک سو دارائی های موسسه و از سوی دیگر سرمایه مالک موسسه افزایش می یابد.

دارائی ها= بدهیها + سرمایه

دارائی (نقد و بانک) افزایش می یابد - بدههی تغییر نمییابد - سرمایه افزایش مییابد

- ارائه خدمات به صورت نسیه (درآمد غیر نقدی):

چنانچه یک موسسه، خدماتی برای مشتریان خود انجام دهد و وجه آن را بلافاصله دریافت نکند، در این صورت مشتری متعهد می شود حق الزحمه این خدمات را در آینده بپردازد.

تحقق درآمدهای غیر نقدی از یک سو موجب افزایش دارائی ها (حساب های دریافتنی) و از سوی دیگر موجب افزایش سرمایه در معادله می گردد.

هزینه:

مخارجی که یک موسسه برای ارائه خدمات به مشتریان و کسب درآمد متحمل می شود هزینه نام دارد. هزینه موجب کاهش سرمایه می گردد.

صورتحساب سود و زیان:

چگونگی و نتیجه فعالیت های یک واحد اقتصادی را طی یک دوره زمانی نشان می دهد.

هزینه ها – درآمدها = سود (زیان) خالص

سود خالص <--- هزینه ها < درآمدها

زیان خاص →<--- هزینه ها > درآمدها

صورتحساب سود و زیان موسسه خدماتی از چهار بخش تشکیل شده است:

1- عنوان: در این بخش اطلاعات مربوط به نام موسسه، نام صورتحساب در سه سطر درج می گردد.

2- درآمدها: درآمدهای دوره مالی به تفکیک نوع نوشته و سپس جمع درآمدها محاسبه می گردد.

3- هزینه ها: هزینه های دوره مالی به تفکیک نوع هزینه نوشته و سپس جمع هزینه ها محاسبه می گردد.

4- سود و زیان خالص: ما به التفاوت جمع درآمدها و جمع هزینه ها تحت عنوان سود خالص نوشته می شود.

پرسشها؟

1- سند حسابداری چیست؟

سند حسابداری برگه ای است که اطلاعات مربوط به یک یا چند رویداد مالی قبل از ثبت در دفاتر حسابداری در آن نوشته می شود.

2- دو مورد از دفاتر حسابداری را نام ببرید؟

دفتر روزنامه عمومی – دفتر معین

3- درآمد را تعریف کنید؟

مبالغی که بابت ارائه خدمات به مشتریان، دریافت شده و یا در آینده دریافت خواهد شد. دریافت حق الزحمه بابت خدمات مربوط به تعمیرات و حمل و نقل نمونه ای از درآمدها می باشد.

4- وقوع هزینه های نسیه در یک واحد اقتصادی موجب می شود....

الف) هزینه و دارائی افزایش یابد

ب) هزینه افزایش و دارائی کاهش یابد

ج) هزینه و بدهی افزایش یابد

د) هزینه افزایش و بدهی کاهش یابد

آموزش اصول حسابداری - بخش اول

اصول حسابداری1

بخش اول

فصل اول

آشنایی با حسابداری

بنگاه اقتصادی:

درعلم اقتصاد، عوامل اقتصادی مختلفی در اختیار افراد یا گروه هایی قرار دارد که با ترکیب این عوامل به تولید کالا یا انجام خدمات می پردازند. این افراد یا گروهها را بنگاه اقتصادی می نامند.

رویدادهای اقتصادی یا مالی:

وقایعی هستند که با خرید، تولید، توزیع و فروش و ارائه خدمات با فعالیت هایی مانند وام گرفتن و وام دادن سر و کار دارند.

تعریف حسابداری:

عبارت است از: شناسائی، اندازه گیری، ثبت و گزارش اطلاعات اقتصادی برای استفاده کنندگان به گونه ای که امکان قضاوت و تصمیم گیری آگاهانه برای آنها فراهم شود.

اطلاعات حسابداری:

خلاصه اطلاعات مربوط به رویدادهای مالی موثر بر یک واحد اقتصادی خاص می باشد.

شخصیت حسابداری:

واحد اقتصادی مشخص و جداگانه ای است که اطلاعات و گزارشهای حسابداری فقط در مورد آن تهیه می شود.

(( رابطه اطلاعات حسابداری و تصمیم گیری))

انواع واحدهای اقتصادی:

موسسات جدا و مستقلی هستند که با ترکیب عوامل مختلف اقتصادی منافع مالکین خود را دنبال می کنند. از لحاظ مالکیت، شکل حقوقی و نوع فعالیت به شکل زیر طبقه بندی می شوند.

واحدهای اقتصادی از نظر مالکیت به سه نوع تقسیم می شوند:

1- واحدهای عمومی: به طور مستقیم یا غیر مستقیم در مالکیت دولت یا سایر نهادهای عمومی قرار دارند. سازمان تامین اجتماعی نمونه ای از این واحدها می باشد.

2- واحدهای تعاونی: به منظور رفع نیازمندی های مشترک و بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضای آن از طریق خریداری، کمک و همکاری متقابل تشکیل شده و در مالکیت اعضا قرار دارند. مانند شرکتهای تعاونی.

3- واحدهای خصوصی: این واحدها به یک یا چند نفر تعلق دارند و متعلق به بخش عمومی نیستند. مانند فروشگاهها. واحدهای اقتصادی از نظر هدف فعالیت به دو دسته تقسیم می شوند:

1- واحدهای انتفاعی: هر واحد اقتصادی که با هدف سود و منفعت مادی تشکیل شود واحد انتفاعی نام دارد.

2- واحدهای غیر انتفاعی: هر واحدی را که هدف از تشکیل آن کسب منفعت مادی برای مالکان آن نباشد واحد غیر انتفاعی گویند.

واحدهای اقتصادی از نظر نوع فعالیت به سه دسته تقسیم می شوند:

1- واحدهای خدماتی: واحدهایی هستند که خدماتی به مشتریان ارائه می کنند و معمولاً در قبال ارائه خدمات منفعت کسب می کنند. مانند بانکها و هتلها.

2- واحدهای بازرگانی: به خرید و فروش مواد خام، فرآورده ها و کالاها اشتغال دارند. مانند فروشگاهها.

3- واحدهای تولیدی: با استفاده از عوامل تولید به ساخت کالاهای اقتصادی می پردازند.

واحدهای اقتصادی از نظر تعداد مالک به دو دسته تقسیم می شوند:

1- واحدهای انفرادی: مالکیت آنها به یک نفر تعلق دارد؛ مانند فروشگاهها، مغازه ها.

2- واحدهای غیر انفرادی: افراد، سرمایه های کوچک خود را با یکدیگر جمع می کنند و واحدهای بزرگتری را تشکیل می دهند. مانند شرکتها.

پرسشها؟

1- بنگاه اقتصادی را تعریف کنید؟

در علم اقتصاد عوامل اقتصادی مختلفی در اختیار افراد یا گروه هایی قرار دارد که با ترکیب این عوامل به تولید کالا یا انجام خدمات می پردازند. این افراد یا گروهها را بنگاه اقتصادی می گویند.

2- واحدهای اقتصادی تعاونی را تعریف کنید؟

به منظور رفع نیازمندی های مشترک و بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضای آن از طریق خود یاری، کمک و همکاری متقابل تشکیل شده و در مالکیت اعضا قرار دارند.

3- تقسیم واحدهای اقتصادی به واحدهای عمومی، تعاونی، خصوصی بر اساس کدامیک از ویژگی های واحدهای اقتصادی می باشد؟

√ الف) نوع مالکیت

ب) هدف فعالیت

ج) نوع فعالیت

د) شکل حقوقی

4- کدامیک از واحدهای اقتصادی زیر می تواند به عنوان واحدهای انفرادی محسوب شود؟

√ الف) مغازه ها

ب) شرکتهای تعاونی

ج) بانکها

د) سازمانهای دولتی

==========================

اصول حسابداری1

بخش اول

فصل دوم

معادله حسابداری

دارائی ها:

منابع اقتصادی متعلق به یک واحد اقتصادی که انتظار می رود در آینده منفعتی را برای واحد اقتصادی ایجاد نماید، دارائی گویند.

دارائی های واحد اقتصادی = حقوق مالی اشخاص نسبت به دارائی های واحد اقتصادی حقوق مالی اشخاص:

حقوق مالی اشخاص نسبت به دارائی های واحد اقتصادی شامل حقوق مالی مالک و حقوق مالی طلبکاران است.

بدهی:

حقوق مالی اشخاص غیر از مالک نسبت به دارائی های یک واحد اقتصادی را بدهی گویند.

سرمایه:

حق یا ادعای مالک یا مالکین نسبت به دارائی های یک واحد اقتصادی را، سرمایه گویند.

معادله حسابداری دارائی = بدهی + سرمایه

انواع دارائی ها:

1- نقد و بانک: از مهم ترین دارائی های واحد اقتصادی که برای خرید کالاها و پرداخت بدهی ها مورد استفاده قرار می گیرد.

2- حساب های دریافتنی: واحدهای اقتصادی در قبال ارائه یا فروش دارائی به طور نسیه، از دیگران طلبکار می شوند. این قبیل دارائی ها را حساب های دریافتنی گویند.

3- ملزومات: شامل کالاها و اجناسی است که در جریان فعالیت های واحد اقتصادی خریداری و به مصرف می رسد.

انواع بدهی ها:

1- حساب های پرداختی: این نوع بدهی در ازای خرید نسیه دارائی یا خدمات از دیگران ایجاد می شود.

2- وام پرداختی: این نوع بدهی در ازای دریافت وام از موسسات اعتباری نظیر بانکها ایجاد می شود.

اهمیت معادله حسابداری

حسابداران برای اینکه رویدادهای مالی مربوط به یک واحد اقتصادی را ثبت و سپس اطلاعات حسابداری را به طور مناسب گزارش کنند؛ باید:

1- رویدادهای مالی موثر بر واحد اقتصادی را شناسائی کنند.

2- میزان تاثیر هر رویداد مالی را بر اجزای معادله حسابداری ارزیابی و اندازه گیری نمایند.

مثال 1:

رویداد مالی زیر در تعمیرگاه تلویزیون ماهر طی دو ماهه ابتدای سال 1371 انجام شده است .آقای ماهر در فروردین ماه سال 1371 تصمیم به تاسیس تعمیرگاه تلویزیون گرفت. ابتدا اقدام به دریافت پروانه کسب کرده، سپس در 15 فروردین در بانک، حساب جاری را به نام تعمیرگاه ماهر افتتاح می کند و مبلغ 30000000 ریال به عنوان سرمایه تعمیرگاه به آن حساب واریز می نماد.

تجزیه و تحلیل:

با تاسیس تعمیرگاه تلویزیون ماهر، یک واحد اقتصادی که به آقای ماهر، تعلق دارد با شخصیت حسابداری مستقل از آقای ماهر ایجاد می شود و با افتتاح حساب جاری و واریز 30000000 ریال به این حساب، تعمیرگاه ماهر صاحب یک قلم دارائی به نام نقد و بانک می باشد.

ترازنامه:

صورتحسابی است که دارائی ها و بدهی ها و سرمایه ی مالک یک واحد اقتصادی را، در یک تاریخ معین نشان می دهد. معمولاً در تهیه تراز نامه باید به نکات زیر توجه کرد:

1- نوشتن عنوان: عنوان ترازنامه شامل موارد زیر است:

الف) نام واحد اقتصادی

ب) نام گزارش یا صورتحساب مالی

ج) تاریخ گزارش

2- واحد اندازه گیری:

واحد اندازه گیری رویدادهای مالی، پولی رایج هر کشور است.

3- طرفین ترازنامه:

در سمت راست ترازنامه دارائی ها و در سمت چپ بدهی ها و سرمایه مالک نوشته می شود.

4- ترتیب نوشتن دارائی ها:

در ترازنامه دارائی ها به ترتیب قابلیت تبدیل به نقد نوشته می شوند.

5- ترتیب نوشتن بدهی ها:

بدهی های مختلف واحد اقتصادی به ترتیب تاریخ سررسید پرداخت در ترازنامه نوشته می شوند.

6- موازنه:

ترازنامه منطبق بر معادله حسابداری است. بنابراین همیشه بین جمع دارائی ها و جمع بدهی ها و سرمایه مالک توازن وجود دارد. نمونه ای از یک ترازنامه در شکل زیر توضیح داده شده است:

تعمیرگاه تلویزیون ماهر

ترازنامه به تاریخ 31/2/1371

 

 

 

دارئی ها

نقد و بانک                   000/750

حساب های دریافتنی         000/250

ملزومات                       000/500

اثاثه                          000/000/3

آپارتمان                    000/000/32

جمع دارائی ها            000/500/41  

بدهی ها

حساب های پرداختنی       000/500/1

وام پرداختنی               000/000/10

جمع بدهی ها              000/500/11

 سرمایه

سرمایه آقای ماهر         000/000/30

جمع بدهی ها و سرمایه  000/500/41

موجودی کالا - بخش دوم

اشاره شد که هزینه ها بر اساس ارتباط آنها با تغییر در حجم تولید به گروه هزینه های ثابت ، هزینه های متغییر و هزینه های نیمه متغییر تقسیم می شوند که به طور توضیح داده شدند. در ضمن باید توجه داشته باشید هزینه های ثابت خود به 3 دسته تقسیم می شوند.

1- الف - 3) هزینه های ثابت ظرفیت کارخانه

2-الف - 3)هزینه های ثابت بهره برداری

3-الف - 3) هزینه های ثابت برنامه ای

1-الف - 3) هزینه های ثابت ظرفیت کارخانه : هزینه های ثابت ظرفیت کارخانه هزینه هایی می با شند که با تجهیزات و امکانات تولیدی کارخانه رابطه مستقیم دارند هزینه های استهلاک ماشین آلات و تجهیزات و تاسیسات نمونه های از هزینه های ثابت کارخانه می باشند .

2- الف - 3) هزینه های ثابت بهره برداری :هزینه هایی می باشند که با کاربری و بهره برداری از تجهیزات تولیدی ارتباط مستقیم دارند مانند هزینه های بیمه ساختمان و تجهیزات و ماشین آلات .

3-الف-3) هزینه های ثابت برنامه ای:هزینه های ثابتی می باشند که با اتخاذ تصمیمات مدیران کارخانه مرتبط بوده و در راستای برنامه ریزی آینده ایجاد می شوند مانند هزینه های تحقیق و پ وهش ، هزینه های تبلیغاتی و بازرگانی .

آشنایی با مفاهیم ،تعاریف واصطلاحات موجود در گزارشات حسابداری صنعتی

در فصل قبل با حسابداری بهای تمام شده و کاربرد آن آشنا شدید انواع طبقه بندی هزینه ها را نیز فرا گرفتید .

در این بخش سعی می کنیم بامفاهیم،  تعاریف واصطلاحات گزارشات حسابداری صنعتی آشنا شوید.

منظور از هزینه یابی و دایره ی هزینه یابی چیست ؟

هزینه یابی عبارت است از تعیین بهای تمام شده کالای ساخته شده و موجودی کالای در جریان ساخت .و منظور از دایره هزینه یابی دایره ایس که دامنه مسئولیت نگهداری اسناد ومدارک مرتبط با حسابداری عملیات تولیدی و غیر تولیدی را به عهده داشته و در ضمن وظیفه تجزیه و تحلیل کلیه هزینه های تولیدی ، توزیع و فروش جهت ارائه و استفاده مدیریت را به عهده دارد. فعالیتهای دایره هزینه بایی در ارتباط با گذشته ، حال و آینده واحد اقتصادی میباشد . 

کالای ساخته شده چیست؟ 

کالایی که با گذراندن مراحل تولید به شکل کامل ساخته شده است و در واقع فرآیند تولید را به شکل کامل طی نموده است را کالای ساخته شده گویند.

کالای در حال ساخت چیست؟

کالاهایی که در جریان مراحل تولید قرار گرفته اند و لیکن کامل نشده اند و بخشی از فرایند تولید را طی نموده اند ولی ساخت آنها تمام نشده است را کالای در جریان ساخت گویند.

منظور از تولید چیست ؟

هر گاه مواد اولیه با عبور از یک فرایند ساخت تغییر شکل دهد و به یک کالای ساخته شده تبدیل شود اصطلاحاً می گویند تولید صورت پذیرفته است .

به عنوان مثال اگر یک تکه چوب  با گذشت از فرآیند برش - و اتصال به میز و صندلی تبدیل شود این عمل تولید محسوب می گردد و یا فرایند چند ماده شیمیایی به رنگ تولید محسوب می شود .البته باید توجه داشت ممکن است کالای ساخته شده یک فرآیند تولید ،مواد اولیه تولید دیگر محسوب گردد و در فرآیندی دیگر به یک کالای ساخته شده دیگر تبدیل شود.

بعنوان مثال سنگ آهن که مواد اولیه ذوب آهن می باشد با طی مراحل تولید به ورق آهن و نبشی و اشکال مختلف تبدیل میشود و این کالای ساخته شده یعنی همان ورق آهن مواد اولیه ساخت و تولید میز فلزی ، اجاق گاز و سایر موارد قرار خواهد گرفت .

اجزاء و عوامل بهای تمام شده کدام است ؟

عوامل اصلی بهای تمام شده به طور کلی 3 دسته زیر می باشند .

1- مواد اولیه     2- دستمزد   3- سر بار ( سایر هزینه های تولید )

1- مواد اولیه 

مواد اولیه رکن اصلی تولید کالا و محصول می باشد در ضمن می دانید که مواد اولیه تولید خود به دو بخش زیر تقسیم می شوند:

الف -1)مواد مستقیم

آن بخش از مواد اولیه مصرفی که از کالای ساخته شده جدائی ناپذیر است و مستقیماً در ساخت کالا نقش داردرا مواد مستقیم گویند به عنوان مثال آرد در ساخت نان مواد مستقیم تولید نان محسوب می گردد.

ب -1) مواد غیر مستقیم

آن بخش از مواد مصرفی که برای تکمیل کالا ضروری می باشد و لیکن به علت مصرف ناچیز آن نتوان  آن را به عنوان مواد مستقیم مصرفی تولید طبقه بندی کرد مواد غیر مستقیم محسوب می شود مانند مصرف میخ در ساخت میز و کمدچوبی .

2 - دستمزد (کار )

حقوق و حق الزحمه ای که در جریان تولید و ساخت برای تبدیل مواد به کالا به کارگران پرداخت میشود را به عنوان دستمزد تولید شناسایی می کنند .

دستمزد نیز به دو بخش زیر تقسیم خواهد شد :

الف - 2) دستمزد مستقیم

دستمزدی است که بابت کاری پرداخت می شود که مستقیم صرف تبدیل مواد اولیه به کالای ساخته شده انجام  می شود .

ب -2) دستمزد غیر مستقیم

دستمزدی است که بابت کاری پرداخت می شود که مستقیماً در ساخت و ترکیب کالای ساخته شده نقش نداشته است مانند حقوق نگهبانان و سر کارگران کارخانه و..... 

3- سایر هزینه ها (سر بار ساخت )

کلیه هزینه هایی که در جریان تولید اتفاق می افتند ولیکن نمی توان آنها را به طور مستقیم و مشخص به اقلامی از تولید یا محصولی خاص اختصاص داد به عنوان سر بار کارخانه و یا سایر هزینه ها شناسایی می شوند نمونه های مشخص این هزینه ها ؛ مواد غیر مستقیم تولید ، دستمزد غیر مستقیم ، هزینه تعمیرات و هزینه های استهلاک ماشین آلات ، هزینه بیمه و سایر مواد مشابه می باشد.

گزارشهای حسابداری صنعتی و روش تهیه آنها

در حسابداری مقدماتی اشاره کردیم استفاده کنندگان از گزارشهای حسابداری دو دسته می باشند .

الف ) استفاده کنندگان درون سازمانی

ب )استفاده کنندگان برون سازمانی

و اشاره شد گزارشهای حسابداری تهیه می شوند تا 2 هدف زیر تحقق پیدا کند.

1- امکان بررسی توانایی و نکات ضعف موسسات با توجه به تجزیه و تحلیل عملکرد و فعالیتهای موسسات و شرکتها

2- برنامه ریزی و کنترل فعالیتها با توجه به اطلاعات کسب شده از گزارشات مالی گذشته بنابراین موسسات تولیدی نیز دو گروه گزارش تهیه می کنند.

1- گزارشهای درون سازمانی

2- گزارشهای برون سازمانی

1- گزارشهای درون سازمانی

گزارشهای درون سازمانی که بطور کلی مورد استفاده مدیران جهت برنامه ریزی ،کنترل و نظارتو تصمیم گیری تهیه می شوند .

2- گزارشهای برون سازمانی

گزارشهای برون سازمانی که مورد استفاده کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی خارج از سازمان می باشد نمونه بارز این استفاده کنندگان سرمایه گذاران ، بورس اوراق بهادار ، دولت ، بانکها ، حسابرسان و غیره می تواند باشد .

انواع گزارشهای درون سازمانی و برون سازمانی کدامند و توسط چه واحد هایی تهیه می شوند

گزارشهای درون سازمانی در موسسات تولیدی توسط واحدهای حسابداری بهای تمام شده تهیه می گردد و معمولاً هر ماه این گزارشها بر اساس نیاز مدیران تهیه می شوند تا در اختیار آنها قرار گیرد.

عمده ترین گزارشهای درون سازمانی در موسسات تولیدی به صورت زیر می تواند باشد.

1- گزارش مصرف مواد                  2- گزارش بهای تمام شده کالای ساخته شده                  3- گزارش اوقات تلف شده                         4- گزارش کالای در جریان ساخت

5- گزارش ضایعات                       6- گزارش خرید مواد                                             7-گزارش فروش                                     8- سایر گزارشات مورد استفاده مدیریت

گزارشهای برون سازمانی در موسسات تولیدی توسط دایره حسابداری تهیه می شود . این گزارشها با توجه به اینکه مورد استفاده اشخاص حقیقی و حقوقی همچون دولت ، بانکها ، سرمایه داران و ........... که قبلاً توضیح داده شدند می باشند باید بر اساس استانداردهای حسابداری و اصول پذیرفته شده حسابداری تهیه گردند تا قابلت مقایسه داشته و قابل اتکا باشند . عمدترین این گزارشها به صورت زیر می باشند.

1- گزارش بهای تمام شده کالای فروش رفته      2- گزارش سود و زیان        3- ترازنامه                  4- گردش جریانات نقدی             5- گزارش تقسیم سود

گزارش برون سازمانی در موسسات تولیدی

1- گزارش (جدول ) بهای تمام شده کالای فروش رفته چیست

برای آنکه گزارشهای درون سازمانی را بهتر بشناسید ابتدا گزارش بهای تمام شده کالای فروش رفته را که یک گزارش برونی می باشد بررسی می نمائیم چرا که در مبحث حسابداری موسسات بارزگانی نیز نیز تا حدودی و به شکل دیگر با آن آشنا شدیده اید .

در فصل قبل اشاره شد بهای تمام شده کالای فروش رفته از 5 بخش تشکیل شده است

1- بخش مواد مستقیم                             2- دستمزد مستقیم                           3- سر بار                   4-بخش کالای در جریان ساخت                        5- بخش کالا ساخته شده

2- گزارش خلاصه سود و زیان چیست؟

دومین گزارش برون سازمانی در موسسات تولیدی گزارش خلاصه سود و زیان می باشد که خود به طور معمول از 4 بخش تشکیل می گردد به گزارش سود و زیان موسسه نمونه توجه کنید.

3- ترازنامه در موسسات تولیدی

ترازنامه یکی دیگر از گزارشهای برون سازمانی می باشد که با سایر مو سسات یعنی خدماتی و بازرگانی تفاوتی نخواهد داشت تنها تفاوت اساسی آن بخش موجودی کالا می تواند باشد که در ترازنامه موسسات تولیدی موجودی کالا متشکت از مواد خام ، کالای در جریان ساخت و کالای ساخته شده می باشد با نحوه تهیه ترازنامه نیز در حسابداری مقدماتی و تکمیلی به شکل کامل آشنا شده اید.

سایر گزارشات برون سازمانی نیز از حوصله بحث خارج می باشد که امیدواریم این مباحث رادر سطوح بالاتر دنبال نمائید.

گزارشهای درون  سازمانی در موسسات تولیدی

 

اشاره شد که جدول بهای تمام شده کالای فروش رفته از 5 بخش تشکیل شده است باید توجه داشته باشید که هر یک از این پنج بخش در واقع یکی از گزارشهای درون سازمانی می باشد.

1- گزارش مصرف مواد

به طور معمول موسسات تولیدی هر ماهه گزارشی را از مقدار و یا مبلغ مواد مصرف شده تهیه می کنند که به آن گزارش مصرف کننده مواد گویند.البته همچنانکه اشاره شد این گزارش می تواند مبلغی یا مقدار مصرف مواد اولیه ویا مبلغ مصرف مواد اولیه باشد .باید توجه داشت که بخش اول گزارش بهای تمام شده کالای فروش رفته در واقع یک گزارش مبلغی مصرف می باشد .

روشهای هزینه یابی موسسات تولیدی 

در فصول اشاره کردیم هدف حسابداری بهای تمام شده که مورد استفاده موسسات تولیدی می باشد تعیین قیمت تمام شده تولیدات است .

بنابراین برای لین منظور از روشهای هزینه یابی استفاده می گردد.

هزینه یابی چیست و چند نوع می باشد

روشهای هزینه یابی در واقع روشها و نظامهایی می باشند که منجر به انجام ثبتهای حسابداری و تهیه گزارشاتی می گردند که مدیریت را در ارتباط با کنترل هزینه های مواد ،دستمزد و سربار کمک و یاری می نمایند.

بطور کلی با توجه به نوع فعالیت موسسات تولیدی روشهای هزینه یابی که مورد استفاده قرار می گیرند 2 نوع می باشند .

1-هزینه یابی سفارش کار                                                                                          2- هزینه یابی

برخی از موسسات تولیدی سفارش پذیرند یعنی در واقع تولیدات آنها و هزینه هایی که در آنها صورت می پذیرد با سفارش و یا عقد پیمان ایجاد میشوند بنابراین برای هزینه یابی در این موسسات روش هزینه یابی سفارش کار استفاده می گردد.

نمونه بارز این موسسات شرکتها پیمانکاری ، کارخانجات کشتی سازی ، هواپیما سازی ، بیمارستانها ، تعمیرگاهها اتومبیل و سایر موارد مشابه می باشد . بعضی از موسسات تولیدی دیگر برای آنکه تکمیل شود مراحل مختلفی را طی می کند و محصولات آنها را به صورت انبوه و یکسان تولید می شود از روشهای هزینه یابی مرحله ای استفاده می نمایند . کارخانجات نساجی ، مواد شیمیایی ، صنایع نفت ، کفش و موارد مشابه نمونه های این نوع موسسات می باشند .

موارد کلی برای تعیین روشهای هزینه یابی موسسات تولیدی وجود داردهرچند این موارد قطعی نمی باشند و ممکن است استثنایی نیز بر آن حاکم باشد و و لیکن اساساً موسساتی که به صورت سفارشی عمل می نمایند و یا آنکه تولیدات آنها با حجم زیاد و از نظر تعداد کم می باشد و گاهی تولیدات انها قیمت تمام شده بالایی دارند از روش هزینه یابی سفارش کار استفاده می نمایندو موسساتی که تولیدات آنها باید از مراحل مختلفی عبور کند و به صورت انبوه ، پیوسته ، مداوم و یکنواخت و همگن تولید میشوند و بعضاً تولیدات آنها قیمت تمام شده پائینی دارند از روش هزینه یابی مرحله ای استفاده می نمایند در این روش قیمت تمام شده تولید در هر مرحله از تولید تعیین می گردد.

در روش هزینه یابی مرحله ای محصولات تولید شده در هر مرحله به عنوان مواد خام مرحله بعد محسوب می گردد باید توجه  داشته باشید در این موسسات معمولاً تولیدات متنوع و گاهی همراه با تولید محصولات فرعی و جانبی می باشد . در پایان باید اشاره کرد در برخی صنایع ، تولید به شکلی است که استفاده از هر دو روش هزینه یابی امکان پذیر می باشد به عنوان مثال در کارخانه ساخت قطار . قطار به صورت به صورت سفارش برای مشتریان ساخته می شود و این در حالی می باشد که قطعات مورد نیاز به صورت انبوه و پیوسته در سایر دوایر تولید کارخانه تولید می شود و از روش هزینه یابی مرحله ای برای تعیین بهای تمام شده آنها استفاده می گردد.

روش هزینه یابی سفارش کار چگونه است  

اشاره شد روش هزینه یابی سفارش کار در موسساتی به کار می رود که هزینه های آنها به جهت سفارشهای خاصی ایجاد می شوند در این روش هزینه یابی هر سفارش در واقع یک مرکز هزینه محسوب می شود یعنی مواد ، دستمزد و سربار کارخانه که به جهت هر سفارش ایجاد می شود به سفارش ایجاد کننده این هزینه ها تخصیص داده می شوند .

معمولاً در موسساتی که به روش سفارش کار عمل می کنند سفارشهای مختلف را با شماره هایی تفکیک می کنند به عنوان مثال اگر هواپیما سازی دو سفارش ساخت هواپیما داشته باشد سفارش ساخت هواپیما یعنی یک هواپیما جنگی و هواپیمای مسافربری داشته باشد سفارش ساخت هواپیمای جنگی را با شماره 100و سفارش ساخت هواپیمای مسافربری را با شماره 120 نشان خواهد داد.

کارت سفارش چیست و چگونه تکمیل میشود  

در موسسات تولیدی که به روش سفارش کار عمل می نمایند برای هر سفارش یک کارت هزینه سفارش ایجاد می نمایند و هزینه های صورت پذیرفته برای تکمیل سفارش را در این کارت ثبت خواهند نمود در ضمن شماره سفارش را نیز بر روی این کارت ثبت می نمایند.

روش عمل و تکمیل این کارت نیز به این  صورت می باشد که بر اساس برگهای درخواست مواد و  کارت های ساعات اوقات کار که بر روی آنها  شماره سفارش مشخص می باشد.

هزینه مواد مصرفی و دستمزد پرداختی ساخت سفارش را به صورت روزانه یا هفتگی به کارت هزینه مختص سفارش انتقال می دهند کارت هزینه سفارش در واقع حاوی اطلاعات مواد مصرفی-دستمزد و سربار سفارش میباشد

موجودی کالا - بخش اول

موجودي كالا در واحدهاي توليدي شامل:

 1- مواد اوليه

 2- كالاي در جريان ساخت  كه معمولا براي ارزشيابي كالاي در جريان ساخت هزينه هاي مواد اوليه (مستقيم ) ؛ دستمزد مستقيم و سربار كارخانه واقع شده تا تاريخ ارزشيابي به كالاي در جريان ساخت تخصيص مي يابد.

3- كالاي ساخته شده : موارد تشكيل دهنده كالاي ساخته شده همان موارد تشكيل دهنده كالاي در جريان ساخت ميباشد با اين تفاوت كه كليه هزينه هاي ان تحقق يافته است 4- ملزومات ( مواد غير مستقيم )كه موادي است كه به طور غير مستقيم در توليد كالا نقش دارند

 

درمورد شركتهاي بازرگاني در ترازنامه يك حساب موجودي كالا وجود دارد كه نمايانگر كالا فروش نرفته ميباشد در حاليكه در ترازنامه شركتهاي توليدي دست كم سه دسته حساب موجودي كالا وجود دارد كه عبارت از مواد اوليه ؛ كالاي در جريان ساخت و كالاي ساخته شده ميباشد

 

ازانجائي كه انتظار ميرود موجودي هاي كالا و مواد طي مدتي كمتر از يك سال به فروش رود يا به وجه نقد تبديل شود بنابراين اين گونه اقلام در طبقه بندي دارائيهاي جاري طبقه بندي ميگردد و بعد از حسابهاي دريافتني قرار ميگيرد و ان دسته از موجودي هاي كه انتظار ميرود در سال مالي اتي مصرف شود يا به فروش برسد تحت عنوان ساير دارائيهاي جاري طبقه بندي ميشود

بهاي تمام شده كالاي اماده براي فروش عبارت از جمع بهاي تمام شده كالا در ابتداي سال و بهاي تمام شده كالاي تحصيل شده يا خريداري شده طي سال

cost of goods available for sale

ادامه نوشته

حسابداری میانه 1 - فصل نهم

فصل نهم

حسابداری دارایی های ثابت مشهود و نامشهود

دارایی ثابت مشهود

w    به دارایی هایی اطلاق می شود که به منظور استفاده در تولید یا عرضه کالاها یا خدمات، اجاره به دیگران یا برای مقاصد اداری توسط واحد تجاری نگهداشته شده و انتظار می رود بیش از یک دوره مالی مورد استفاده قرار گیرد.

طبقه بندی داراییهای ثابت مشهود

 داراییهای استهلاک پذیر

 w        این داراییها دارای عمر مفید محدود بوده و در طول دوره انتفاع خود مستهلک شده و به حساب هزینه استهلاک انتقال می‌یابد.

n       ساختمان

n       تجهیزات

n       وسائط نقلیه

w        این داراییها دارای عمر مفید نامحدود بوده و درنتیجه استفاده و یا گذشت زمان از بین نمی‌روند.

n       زمین

 داراییهای نقصان پذیر

 w        این داراییها بر اثر بهره برداری و استفاده از آن تحلیل یافته و به دارایی های دیگری چون مواد یا کالا تبدیل می‌شود.

n       معادن

n       منابع طبیعی

 قیمت تمام شده داراییهای ثابت

 w    متشکل از قیمت خرید شامل عوارض گمرکی، مالیاتهای خرید و هرگونه مخارج مستقیمی است که برای رساندن دارایی به وضعیت قابل بهره‌برداری تحمل می‌شود.

w        مخارج مرتبط مستقیم:

n       مخارج آماده سازی محل نصب

n       مخارج حمل و نقل اولیه

n       مخارج نصب

n       حق الزحمه های فنی از قبیل حق الزحمه مهندسان و معماران

n       مخارج پیاده سازی و جابه‌جایی دارایی

w        اقلامی که در محاسبه بهای تمام شده دارایی منظور نمی گردد:

n       هر گونه تخفیف تجاری یا تخفیف نقدی

n       اقلام غیر عادی و پیش بینی نشده مانند هزینه تعمیر تجهیزات آسیب دیده در اثر حمل و نقل و ...

زمین

w    کلیه مخارجی که برای تحصیل زمین انجام شده و یا زمین تحصیل شده را برای استفاده مناسب آماده می نماید، باید جزء بهای تمام شده زمین منظور گردد.

 w        قیمت تمام شده زمین شامل:

w        قیمت خرید زمین

w        کارمزد دلالی

w        مالیات خرید

w        حق الثبت و هزینه های دفتری

w        هزینه های تسطیح و خاکریزی

w        مخارج تخریب ساختمان قدیمی موجود در زمین پس از کسر عواید حاصل از فروش مواد و مصالح اسقاط

 تاسیسات و مستحدثات در زمین

 اگر در زمین خریداری شده تاسیساتی نظیر نرده کشی، آسفالت کاری محوطه یا پیاده‌رو سازی و احداث پارکینگ ایجاد گردد، به دلیل عمر مفید محدود اقلام مزبور تحت سرفصل تاسیسات و مستحدثات در زمین ثبت می‌شود.

 معادن و منابع طبیعی

 w        قیمت تمام شده معادن و منابع طبیعی شامل:

n       قیمت خرید

n       مخارج مربوط به تحصیل امتیاز خرید اراضی

n       وسایل و تاسیسات مربوط به بهره برداری مانند دکل، ریل، واگن و ..

 ساختمان

 w    در صورتی که ساختمان موجود خریداری شود، قیمت تمام شده آن شامل قیمت خرید و تمام هزینه هایی است که جهت استفاده مناسب از آن دارایی لازم است انجام گردد.

 ساخت ساختمان

 w    در صورتی که ساختمان ساخته شود، قیمت تمام شده آن شامل هزینه مواد، دستمزد مستقیم، حق الزحمه طراحی، مهندسی، مخارج احداث کارگاه و کلیه هزینه های سربار مرتبط با دارایی می باشد.

 تخریب ساختمان قدیمی

 w    مخارج تخریب (پس از کسر عواید حاصل از فروش مواد و مصالح اسقاط) قابل انتقال به حساب زمین یا ساختمان نمی باشد، بلکه مستقیما به حساب سود و زیان منتقل می شود.

 احتساب مخارج تامین مالی در بهای تمام شده دارایی

 w        احتساب مخارج تامین مالی در بهای تمام شده دارایی زمانی آغاز می شود که:

n       الف) برای دارایی مربوط مخارجی در حال انجام باشد

n       ب ) مخارج تامین مالی در حال وقوع باشد

n       ج ) فعالیتهای لازم برای آماده سازی دارایی مربوط جهت استفاده مورد نظر یا فروش در جریان باشد

 ماشین آلات و تجهیزات

 w        بهای تمام شده ماشین آلات و تجهیزات شامل:

n       قیمت خرید پس از کسر کلیه تخفیفات

n       هزینه حمل و نقل و بیمه و بارگیری

n       حقوق و عوارض گمرکی

n       هزینه نصب و راه اندازی اولیه

n       هزینه بهسازی و مرمت ماشین آلات دست دوم خریداری شده

 روشهای تحصیل اموال، ماشین آلات و تجهیزات

1. نقد

2. نسیه

3. صدور اسناد بلندمدت

4. صدور سهام

5. تحصیل گروهی داراییها

6. احداث یا ساخت

7. به صورت رایگان (اهداء)

8. معاوضه

1. تحصیل داراییها به صورت نقد

w    در صورتیکه دارایی به صورت نقد خریداری گردد، بهای تمام شده آن شامل وجوهی است که در یک معامله حقیقی از سوی خریدار پرداخت می شود.

2. تحصیل داراییها به شکل نسیه

w    در معاملاتی که با شرط تخفیفات نقدی انجام می شود، لازم است کلیه تخفیفات تجاری و نقدی از قیمت دارایی ثابت کسر شده و دارایی تحصیل شده بر حسب قیمت نقدی آن در دفاتر ثبت گردد.

3. تحصیل داراییها از طریق صدور اسناد بلندمدت

w    در صورتی که داراییهای ثابت مشهود درمقابل اسناد پرداختنی بلند مدت تحصیل گردد، باید به ارزش متعارف (معادل قیمت نقدی) در دفاتر ثبت گردد.

تحصیل داراییها از طریق صدور اسناد بلندمدت

الف) ارزش منصفانه دارایی تحصیل شده مشخص یا قابل تعیین باشد.

ب ) ارزش منصفانه دارایی تحصیل شده مشخص یا قابل تعیین نباشد.

الف) ارزش منصفانه دارایی تحصیل شده مشخص یا قابل تعیین باشد: در این حالت دارایی تحصیل شده بر حسب ارزش منصفانه آن در دفاتر بدهکار شده و در مقابل اسناد پرداختنی به ارزش اسمی بستانکار می شود.

ب) ارزش منصفانه دارایی تحصیل شده مشخص یا قابل تعیین نباشد: در این حالت قیمت تمام شده دارایی تحصیل شده بر حسب ارزش فعلی مجموع پرداختهای آتی محاسبه و تعیین می شود.

4. تحصیل داراییها از طریق صدور سهام

     به منظور ثبت مبادله، ارزش جاری بازار سهام صادره یا ارزش جاری بازار دارایی تحصیل شده، هرکدام که با قابلیت اتکاء بیشتر قابل تعیین باشد، مورد استفاده قرار می گیرد.

 5. تحصیل گروهی داراییها به طور یکجا

         در این حالت بهای تمام شده داراییهای تحصیل شده به نسبت ارزش نسبی آنها بین داراییها تسهیم می گردد.

 6. تحصیل داراییها در قالب احداث یا ساخت

     بهای تمام شده داراییهای ساخته شده شامل کلیه هزینه‌های ساخت از قبیل مواد مستقیم، دستمزد مستقیم و کلیه هزینه‌های سربار مرتبط با دارایی اعم از سربار ثابت و یا متغیر می‌باشد.

w    بهای تمام شده داراییهای ساخته شده به هیچ وجه نباید از قیمت نقدی بازار تجاوز کند، لذا هر گونه هزینه زاید و بدون بازده به حساب سود و زیان دوره مالی منتقل می شود

 7. تحصیل داراییها به صورت رایگان

 w    یکی دیگر از روشهای تحصیل داراییها، تحصیل آن در قالب کمکهای بلاعوض یا اهداء می‌باشد. در مورد نحوه حسابداری کمکهای بلاعوض دو روش مطرح میگردد :

1. روش سرمایه ای

2. روش درآمد

تحصیل داراییها به صورت رایگان

 w    روش سرمایه‌ای: در این روش کمکهای بلاعوض دریافتی مستقیما به بستانکار سرمایه اهدایی (اندوخته سرمایه ای) انتقال یافته و در بخش حقوق صاحبان سهام منعکس می شود.

w    روش درآمد: در این روش کمکهای بلاعوض به عنوان درآمد یک یا چند دوره مالی محسوب می شود. بر اساس روش مذکور، کمکهای بلاعوض به عنوان درآمد انتقالی به دوره های آتی ( یک نوع بدهی) تلقی و در طی مدت عمر مفید دارایی مستهلک می شود.

 8. تحصیل داراییها در قالب معاوضه

 w    ممکن است اموال، ماشین آلات و تجهیزات مورد نیاز واحد تجاری از طریق معاوضه با اموال، ماشین آلات و تجهیزات موجود در واحد تجاری تحصیل شود.

 تحصیل داراییها در قالب معاوضه

 w        معاوضه داراییها را به طور کلی می توان به دو طبقه اصلی تقسیم نمود:

 معاوضه داراییهای غیر مشابه

     در صورتی که داراییهای معاوضه شده کاربری یکسانی نداشته باشد و یا در فعالیتهای تجاری مشابهی به کار گرفته نشود، معاوضه از نوع معاوضه داراییهای غیر مشابه تلقی خواهد گردید. مانند معاوضه ماشین آلات با زمین

w        در معاوضه داراییهای غیر مشابه ممکن است دو حالت بوجود آید:

w        الف)ارزش منصفانه دارایی تحصیل شده مساوی ارزش منصفانه دارایی واگذار شده باشد (بدون سرک)

w        ب )ارزش منصفانه داراییهای معاوضه شده متفاوت باشد. (با سرک)

 معاوضه غیر مشابه بدون سرک

 w        در این حالت بهای تمام شده دارایی تحصیل شده براساس ارزش متعارف دارایی واگذار شده ثبت می گردد.

n    در این حالت هرگونه سود یا زیان معاوضه شناسایی و ثبت
می گردد.

 معاوضه غیرمشابه همراه با سرک

 w    در این حالت بهای تمام شده دارایی تحصیل شده براساس ارزش متعارف دارایی واگذار شده بعلاوه(منهای) سرک پرداختی(دریافتی) ثبت می گردد.

n    در این حالت هرگونه سود یا زیان معاوضه شناسایی و ثبت
می گردد.

 معاوضه داراییهای مشابه

 w    در صورتی که داراییهای معاوضه شده کاربری یکسانی داشته باشد و یا در فعالیتهای تجاری مشابهی به کار گرفته شود، معاوضه از نوع معاوضه داراییهای مشابه تلقی خواهد گردید. مانند معاوضه ماشین آلات با ماشین آلات

 w        معاوضه داراییهای مشابه را به طور کلی می توان به دو دسته تقسیم نمود:

 

داراییهای مولد

 

w        دارایی‌هایی می باشد که جهت تولید کالا و یا ارائه خدمات در واحد تجاری نگهداری می شود.

n       مانند تجهیزات و ماشین آلات

 داراییهای غیرمولد

 w        دارایی‌هایی که برای فروش در جریان عادی عملیات واحد تجاری نگهداری می شوند

n       مانند موجودیها

 معاوضه داراییهای مشابه

 w        در معاوضه داراییهای مشابه ممکن است دو حالت بوجود آید:

n       ارزش منصفانه داراییهای معاوضه شده مساوی هم باشد (بدون سرک)

n       ارزش منصفانه داراییهای معاوضه شده متفاوت باشد. (با سرک)

 شناسایی زیان در معاوضه داراییهای مشابه

 w        در معاوضه دارایی‌های مشابه زیان بدون در نظر گرفتن دریافت یا پرداخت سرک، همواره شناسایی و ثبت می‌شود.

 شناسایی سود در معاوضه داراییهای مشابه

 w    ولی سود تنها زمانی شناسایی می شود که سرک دریافت شده باشد. در این حالت سود به تناسب بخش نقدی مبادله و بر حسب رابطه زیر شناسایی و ثبت می گردد.

 معاوضه مشابه بدون سرک

 w    در این حالت بهای تمام شده دارایی تحصیل شده براساس ارزش دفتری یا ارزش متعارف دارایی واگذار شده، هر کدام که کمتر باشد ثبت می گردد.

w    در این حالت بهای تمام شده دارایی تحصیل شده براساس ارزش متعارف یا دفتری دارایی واگذار شده هرکدام که کمتر باشد بعلاوه(منهای) سرک پرداختی(دریافتی) ثبت می گردد.

 w    پس از تحصیل داراییها، ممکن است مخارجی از بابت تعمیرات و نگهداری، بهسازی و یا تعویض برخی از قطعات آن انجام گیرد. این مخارج به دو دسته طبقه بندی می شود:

n       مخارج جاری

n       مخارج سرمایه ای

 مخارج جاری

 w    هزینه هایی می باشد که منافع اقتصادی ناشی از آن فقط مربوط به یک دوره مالی است. این هزینه ها بلافاصله پس از وقوع به سود و زیان انتقال می یابند.

 مخارج سرمایه ای

 w    این دسته از هزینه ها دارای منافع اقتصادی  بلند مدت بوده و معمولا به افزایش ظرفیت تولید، عمر مفید دارایی، بهبود اساسی در کیفیت تولید و یا کاهش هزینه ها می انجامد.

 مخارج سرمایه ای

 w    در صورتی که مخارج سرمایه ای قابلیت اندازه گیری داشته باشد، به شرط با اهمیت بودن به حساب دارایی انتقال یافته و در عمرمفید باقیمانده دارایی مستهلک می شود.

 انواع مخارج پس از تحصیل

 w        مخارج تعمیرات و نگهداری

w        مخارج تعویض و بهسازی

w        مخارج گسترش و الحاق

w        مخارج جابه جایی و نصب مجدد

 مخارج تعمیرات و نگهداری

 w        مخارج تعمیرات و نگهداری به دو طبقه بندی می شود:

n       مخارج جاری

n       مخارج سرمایه ای

w    کلیه هزینه های مربوط به تعویض قطعات جزئی و کم اهمیت که جهت نگهداری دارایی در وضعیت عادی عملیاتی انجام می شود و هزینه هایی که به طور منظم جهت نگهداری دارایی استفاده
می شود، هزینه نگهداری گفته می شود.

n       مانند نظافت ساختمان، روغنکاری ماشین آلات

w    هزینه های جاری مربوط به تعمیرات و نگهداری به محض وقوع به حساب هزینه دوره جاری انتقال یافته و در صورتحساب سود و زیان منعکس می شود.

w        به منظور افزایش قابلیت مقایسه، حسابداران از روش ذخیره استفاده می کنند.

 

حسابداری مخارج سرمایه ای تعمیرات و نگهداری

 1. روش انتقال به حساب دارایی.

2. روش انتقال به حساب استهلاک انباشته.

 روش انتقال به حساب دارایی

 در صورتی که تاثیر اولیه هزینه های تعمیرات اساسی، افزایش کارایی و ظرفیت دارایی و یا افزایش منافع آتی باشد، مخارج انجام شده به حساب دارایی مربوطه بدهکار خواهد شد. 

 روش انتقال به حساب استهلاک انباشته

 w    اگر تاثیر اولیه هزینه های تعمیرات اساسی، افزایش عمرمفید یا ارزش اسقاط دارایی باشد، مخارج انجام شده به حساب استهلاک انباشته بدهکار خواهد شد. 

 مخارج تعویض و بهسازی

 w        اصطلاح تعویض به جایگزینی یک قطعه از دارایی با قطعه مشابه دیگر که اساسا از همان نوع و قابلیت می باشد، اطلاق می گردد.

w    اصطلاح بهسازی به جایگزین نمودن قطعات یا اجزای عمده داراییهای ثابت مشهود با قطعات دیگری که از قابلیت و توانایی بالاتری برخوردار باشد، گفته می شود.

 w        اگر ارزش دفتری دارایی کنار گذاشته شده قابل تعیین باشد از روش جایگزینی جهت ثبت عملیات استفاده می شود.

 w        اگر ارزش دفتری دارایی کنار گذاشته شده قابل تعیین نباشد، یکی از دو روش زیر جهت ثبت عملیات استفاده می شود:

n       روش انتقال به حساب دارایی

n       روش انتقال به حساب استهلاک انباشته

 مخارج گسترش و الحاق

 w        اضافه کردن داراییهای جدید به اقلام موجود و یا توسعه آن را لصطلاحا گسترش و الحاق گویند.

n       مانند افزودن یک خط تولید به ماشین آلات

w        مخارج گسترش و الحاق جزء هزینه های سرمایه ای بوده و باید به بهای تمام شده دارایی مربوطه اضافه شود.

 مخارج جا به جایی و نصب مجدد

 w    در بعضی از شرایط به جهت کمک به افزایش کارایی یا کاهش بهای تمام شده محصولات تولیدی، ضروری است ماشین آلات و تجهیزات نصب شده در محل، به محل جدیدی انتقال یابد.

w    مخارج مزبور به شرط داشتن منافع آتی و با اهمیت بودن سرمایه‌ای تلقی شده و در حسابی تحت عنوان مخارج جا به جایی و نصب مجدد ثبت شده و در ترازنامه تحت سرفصل مخارج انتقالی به سنوات آتی نشان داده می‌شود.

 کنارگذاری و واگذاری دارایی

 w    اقلام داراییهای ثابت مشهودی که واگذار شده و یا به طور دایمی بلااستفاده بوده و فاقد منافع آتی تشخیص داده می شود، باید از حسابها حذف و هرگونه سود یا زیان مربوطه محاسبه و در حسابها شناسایی گردد. 

 ثبت کنارگذاری دارایی

 استهلاک داراییهای ثابت مشهود

 w        استهلاک فرایند تخصیص سیستماتیک بهای تمام شده یک دارایی به سالهای عمر مفید اقتصادی آن می باشد.

 انواع روشهای استهلاک داراییهای ثابت مشهود

 روش خط مستقیم

 w    در روش خط مستقیم استهلاک دارایی بر حسب گذشت زمان محاسبه شده و انتفاع حاصل از استفاده از دارایی در سنوات مختلف عمر مفید آن یکسان می باشد، لذا هزینه استهلاک محاسبه شده نیز در طول دوره های عمر مفید مساوی است.

 روش فعالیت

 w    روش ساعت کارکرد: در این روش هرچقدر میزان ساعت کارکرد و فعالیت بیشتر باشد، هزینه استهلاک بیشتری محاسبه و ثبت می گردد.

 w        روش میزان تولید: در این روش هرچقدر میزان تولید بیشتر باشد، هزینه استهلاک بیشتری محاسبه و ثبت می گردد.

 وش مانده نزولی

 w    در این روش فرض بر آن است که داراییها در سالهای اول کارایی بالاتری دارند، بنابراین در سالهای اول هزینه استهلاک بیشتری محاسبه و درحسابها ثبت می گردد.

 روش مانده نزولی مضاعف

 w        در این روش، نرخ استهلاک دو برابر نرخ استهلاک به روش خط مستقیم فرض می شود.

منبع درسی و مولف:

حسابداری میانه 1، مهدی مشکی – عبدالکریم مقدم

انتشارات دانشگاه پیام نور

 

حسابداری میانه 1 - فصل هشتم

فصل هشتم

حسابداری موجودی کالا

 بهای تمام شده موجودیها

 w        بهای تمام شده موجودیها شامل:

n        مخارج خرید : شامل قیمت خرید، هزینه حمل، بیمه، حقوق و عوارض گمرکی و سایر هزینه های مستقیم خرید

n        مخارج تبدیل : هزینه دستمزد و سربار در موسسات تولیدی

n       و سایر مخارج

 گردش موجودیها

  سیستم ثبت موجودیها

 سیستم ثبت ادواری

 w    در سیستم ادواری، مقادیر موجودی با شمارش فیزیکی در یک تاریخ مشخص، تعیین گردیده و سپس با توجه به نتایج شمارش فیزیکی، قیمت گذاری بر مبنای یکی از روشهای ارزشیابی انجام می شود

سیستم ثبت دایمی

 w    در این سیستم، سوابق و مدارک موجودیها به تفصیل نگهداری شده و هر یک از اقلام خرید یا فروش معاملات مرتبط به آن به محض وقوع در حساب موجودیها منعکس می گردد.

 روشهای محاسبه بهای تمام شده در سیستم ادواری

 w        روش اولین صادره از اولین وارده  FIFO

w        روش اولین صادره از آخرین وارده LIFO

w        روش میانگین موزون

w        روش شناسایی ویژه

 روش اولین صادره از اولین وارده  FIFO

 w        در این روش فرض می شود که اولین کالای تحصیل شده ابتدا صادر می شود و آخرین اقلام وارده، موجودی پایان دوره را تشکیل می دهد.

w        مزایا : موجودی پایان دوره به قیمتهای بازار نزدیک است.

w        معایب : در دوران تورم استفاده از این روش منجر به شناسایی بیشتر سود می گردد.

 روش اولین صادره از آخرین وارده  LIFO

 w        در این روش فرض برآن است که کالای خارج شده از انبار از محل آخرین خریدها بوده و در نتیجه موجودی کالای پایان سال بر حسب اولین اقلام وارده محاسبه می گردد.

w        مزایا: با توجه به اینکه بهای تمام شده کالای فروش رفته بر اساس آخرین خریدها محاسبه می شود، اندازه گیری سود در این روش دقیق تر می باشد.

w        معایب: در دوران کاهش قیمتها منجر به شناسایی سود بیشتر و پرداخت مالیات بیشتر می گردد.

 روش میانگین موزون

 w        در این روش میانگین موجودی کالا از تقسیم مجموع بهای تمام شده کالای آماده برای فروش بر تعداد آن محاسبه می گردد.

w        مزایا:

w        روش کاربردی و کم هزینه

w        به حداقل رساندن اثرات غیرعادی قیمتها

w        معایب:

w        هیچکدام از اقلام موجودی کالا و بهای تمام شده کالای فروش رفته به قیمت بازار نزدیک نمی باشد

 روش شناسایی ویژه

 w        این روش در مواردی کاربرد دارد که بتوان گردش هر یک از اقلام موجودی را از زمان خرید تا لحظه فروش پیگیری نمود.

w        مزایا:

n       ساده ترین روش ارزیابی موجودیها

w        معایب

وقت گیرترین روش ارزیابی موجودیها

Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4

برآورد موجودیها

 w        روش سود ناویژه

w        روش خرده فروشی

 روش سود ناویژه

 w        در این روش از متوسط نسبت سود ناویژه به فروش خالص سالهای گذشته استفاده می شود.

روش خرده فروشی

 w    در این روش ابتدا نسبت کالای آماده برای فروش بر حسب بهای تمام شده به کالای آماده برای فروش بر حسب قیمت خرده فروشی محاسبه می شود.

w    سپس به واسطه ضرب نسبت مزبور در موجودی پایان دوره به قیمت خرده فروشی، بهای تمام شده موجودی پایان دوره محاسبه می گردد.

حسابداری میانه 1 - فصل هفتم

فصل هفتم

حسابداری مطالبات

 مطالبات تجاری

 w        مطالبات تجاری به دو گروه اصلی حسابهای دریافتنی و اسناد دریافتنی تقسیم می شود.

 حسابهای دریافتنی

 w    اصطلاح حسابهای دریافتنی(بدهکاران) به آن دسته از مطالبات واحد تجاری اطلاق می شود که در ازاء آن هیچگونه سند تجاری دریافت نشده است.

 اسناد دریافتنی

 w    اصطلاح اسناد دریافتنی به آن دسته از مطالبات واحد تجاری اطلاق می شود که مستند به اسناد تجاری نظیر سفته و برات می باشد.

 مطالبات مشکوک الوصول

 w    حسابها و اسناد دریافتنی همواره با خطر عدم وصول مواجه می باشند. بر همین اساس و احتمال سوخت بخشی از مانده این حسابها دو روش حسابداری جهت ثبت فعالیتهای مالی مزبور استفاده می شود.

1. روش حذف مستقیم

2. روش ایجاد ذخیره

 روش حذف مستقیم

 w    در روش حذف مستقیم، هر گونه هزینه ناشی از عدم وصول مطالبات هنگامی در دفاتر ثبت می شود که مدارکی دال بر قطعی شدن سوخت مطالبات وجود داشته باشد.

بازیافت مطالبات سوخت شده - روش حذف مستقیم

روش ایجاد ذخیره

 w    در این روش با توجه به تجربیات سنوات گذشته، مطالباتی که احتمال می رود در طی سال مالی آتی وصول نگردد، برآورد شده و به بستانکار حساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصول منتقل می شود

 وشهای برآورد مطالبات مشکوک الوصول

 w        برای برآورد مطالبات مشکوک الوصول از چهار روش به شرح زیر استفاده می شود.

1. روش درصدی از فروش نسیه

2. روش درصدی از مانده حسابهای دریافتنی

3. روش تجزیه سنی

4. روش شناسایی ویژه

 روش درصدی از فروش نسیه

 w    در این روش مبلغی که در دوره جاری باید به حساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصول انتقال یابد به صورت درصدی از خالص فروش نسیه محاسبه می گردد.

 روش درصدی از مانده حسابهای دریافتنی

 w    در این روش میانگین نسبت مطالبات سوخت شده به حسابهای دریافتنی سالهای گذشته به عنوان مبنا در مانده حسابهای دریافتنی ضرب می شود تا مبلغ ذخیره مطالبات مشکوک الوصول محاسبه گردد.

 روش درصدی از مانده حسابهای دریافتنی

 w    پس از محاسبه مانده ذخیره مطالبات مشکوک الوصول در پایان سال مابه التفاوت مانده ذخیره مطالبات مشکوک الوصول ابتدای دوره نسبت به اول دوره به عنوان هزینه مطالبات مشکوک الوصول در نظر گرفته می شود.

  روش تجزیه سنی

 w    در این روش حسابهای مشتریان فهرست شده و با مبالغ آنها بر حسب سررسید طبقه بندی می شود.در این روش فرض می شود که هرچه مدت سپری شده از موعد پرداخت بیشتر گردد، احتمال وصول آن کمتر خواهد بود. در نتیجه از نرخ بالاتری استفاده می گردد.

 روش شناسایی ویژه

 w    در این روش وضعیت تک تک مشتریان مورد بررسی قرار گرفته و نسبت به مشتریانی که وضعیت مالی خوب و مطلوبی ندارند ذخیره بیشتری در نظر گرفته می شود.

حسابداری میانه 1 - فصل ششم

Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4 Normal 0 false false false MicrosoftInternetExplorer4

فصل ششم

حسابداری سرمایه گذاری کوتاه مدت

  سرمایه گذاری

 w    براساس استاندارد شماره 15، سرمایه گذاری نوعی دارایی است که واحد سرمایه گذار برای افزایش منافع اقتصادی از طریق توزیع منافع، افزایش ارزش و یا مزایای دیگر نگهداری می کند.

 بهای تمام شده سرمایه گذاری

 w    بهای تمام شده یک سرمایه گذاری شامل قیمت خرید سهام بعلاوه مخارج تحصیل از قبیل کارمزد کارگزار، حق الزحمه ها و عوارض و مالیات خرید می باشد.

 سرمایه گذاری کوتاه مدت در سهام

 w    اگر سرمایه گذاری به قصد تبدیل به وجه نقد در طی مدتی کمتر از یکسال از تاریخ ترازنامه و یا در طی مدت چرخع عملیات(هرکدام که طولانی تر باشد) انجام شده باشد، نوعا کوتاه مدت تلقی می شود.

 روشهای ارزیابی سرمایه گذاریها

 w        روش ارزش بازار

w        روش اقل بهای تمام شده و خالص ارزش فروش

 روش ارزش بازار

 w    در این روش کلیه تغییرات در ارزش بازار سرمایه گذاری، صرف نظر از اینکه سرمایه گذاری به فروش رسیده یا نرسیده باشد در صورتهای مالی شناسایی شود.

 روش ارزش بازار

 w    در این روش کلیه تغییرات در ارزش بازار سرمایه گذاری، صرف نظر از اینکه سرمایه گذاری به فروش رسیده یا نرسیده باشد در صورتهای مالی شناسایی شود.

  روش اقل بهای تمام شده یا خالص ارزش فروش

 w    در این روش ارزش دفتری سهام با خالص ارزش فروش مقایسه شده و هرگونه کاهش ارزش بازار نسبت به ارزش دفتری سرمایه گذاری به عنوان هزینه ناشی از کاهش ارزش سرمایه گذاری ثبت شده و برای آن ذخیره کاهش ارزش سرمایه گذاری در نظر گرفته می شود.

 مالیات سود سهام

 w    شرکت سرمایه پذیر به هنگام پرداخت سود سهام موظف است درصدی از سود سهام را به عنوان مالیات محاسبه و از مبلغ قابل پرداخت به شخص سرمایه گذار کسر نماید و به وزارت دارایی پرداخت کند.

حسابداری میانه 1 - فصل چهارم

فصل چهارم

صورت گردش وجوه نقد

 هدف کلی :

n       آشنایی با مفهوم صورت گردش وجوه نقد

n       آشنایی با نحوه تهیه صورت گردش وجوه نقد

 صورت گردش وجوه نقد

 w    صورت گردش وجوه نقد به عنوان سومین صورت مالی اساسی، منابع و مصارف وجوه نقد واحد تجاری را در طی دوره حسابداری نشان می‌دهد.

 هدف از تهیه صورت گردش وجوه نقد

 w        برآورد قابلیت واحد تجاری در ایجاد جریانهای نقدی مثبت در دوره های آتی

w        برآورد واحد تجاری در بازپرداخت تعهدات جاری و پرداخت سود سهام

w        برآورد نیاز واحد تجاری به اخذ وجه از منابع خارج از شرکت

w        مشخص نمودن دلایل اختلاف بین رقم سود خالص و وجوه نقد دریافتی و پرداختی مربوط به آن

w        جنبه های نقدی و غیر نقدی فعالیتهای سرمایه گذاری و تامین مالی شرکت

w        علل تغییر در مانده وجه نقد ابتدای دوره و انتهای دوره

 ساختار صورت گردش وجوه نقد

 w        فعالیتهای عملیاتی

w        بازده سرمایه گذاریها و سود پرداختی بابت تامین مالی

w        مالیات بر درآمد

w        فعالیتهای سرمایه گذاری

w        فعالیتهای تامین مالی

 گردش وجوه نقد

 فعالیتهای عملیاتی

w        در این بخش جریانهای نقدی ناشی از فعالیتهای عملیاتی واحد تجاری نشان داده می شود.

w    جریان ورودی وجه نقد مربوط به درآمدهای عملیاتی و جریان خروجی وجه نقد ناشی از هزینه های عملیاتی در این بخش گزارش می گردد.

دریافتهای نقدی:

وصول مطالبات از مشتریان در مقابل فروش کالا و خدمات

دریافت بابت حق الامتیاز ، حق الزحمه و کارمزد

پرداختهای نقدی:

پرداخت به عرضه کنندگان کالا و خدمات

پرداخت هزینه های عملیاتی

سایر پرداختهای عملیاتی

 بازده سرمایه گذاریها و سود پرداختنی بابت تامین مالی

w    در این بخش کلیه مبالغ دریافتی و پرداختی در رابطه با سود سهام، درآمد سرمایه گذاری و سود و کارمزد تامین مالی نشان داده می شود.

دریافتهای نقدی:

سود و کارمزد دریافتی( بهره دریافتی)

سود سهام دریافتی

پرداختهای نقدی:

سود و کارمزد پرداختی( بهره پرداختی)

سود سهام پرداختی

هزینه تامین مالی اجاره به شرط تملیک

مالیات بر درآمد

w         در این بخش جریانهای نقدی مرتبط با مالیات بر درآمد به صورت مجزا نشان داده می شود.

 دریافتهای نقدی:

اضافه پرداختی مالیات بر درآمد

 پرداختهای نقدی:

مالیات بر درآمد

فعالیتهای سرمایه گذاری

 دریافتهای نقدی:

 وجه نقد حاصل از فروش سرمایه گذاریها

وجه نقد حاصل از فروش داراییهای ثابت مشهود

وجه نقد حاصل از فروش داراییهای نامشهود

وجه نقد حاصل از دریافت اصل وامهای اعطا شده

 پرداختهای نقدی:

 پرداخت وجه نقد برای تحصیل سرمایه گذاریها

پرداخت وجه نقد برای تحصیل دارایی های ثابت مشهود

پرداخت وجه نقد برای تحصیل دارایی های نامشهود

پرداخت وجه نقد به عنوان وام

 فعالیتهای تامین مالی

 دریافتهای نقدی:

 وجه نقد حاصل از استقراض کوتاه مدت و بلند مدت

وجه نقد حاصل از صدور سهام (افزایش سرمایه)

وجه نقد حاصل از صدور اوراق مشارکت

 پرداختهای نقدی:

 بازپرداخت مبالغ استقراضی( بدون در نظر گرفتن بهره)

بازپرداخت اصل مبلغ اوراق مشارکت

 روشهاي گزارشگري جريانهاي نقدي ناشي از فعاليتهاي عملياتي

 1- روش مستقيم

2- روش غيرمستقيم

 فعالیتهای عملیاتی – روش مستقیم

 w    در روش مستقیم با بررسی هر یک از اقلام صورت سود و زیان، وجه نقد دریافتی یا پرداختی حاصل از فعالیتهای عملیاتی را مشخص می شود. به همین منظور از اولین رقم صورت حساب سود و زیان یعنی فروش شروع کرده و به سمت پایین حرکت می شود.

 w        وجه نقد دریافتی از مشتریان                       ×××              

w        وجه نقد پرداختی بابت خرید کالا                  (×××)

w        وجه نقد پرداختی بابت هزینه ها                 (×××)

w        خالص وجه نقد ورودی(خروجی) ناشی از فعالیت عملیاتی: ×××   

ده سرمایه گذاریها و سود پرداختنی بابت تامین مالی        وجه نقد دریافتی بابت بهره                                     ×××              

w        وجه نقد دریافتی بابت سود سهام                ×××              

w        وجه نقد پرداختی بابت بهره                                  (×××)

w        وجه نقد پرداختی بابت سود سهام              (×××)

w        خالص وجه نقد ورودی(خروجی) ناشی از

 بازده سرمایه گذاریها و سود پرداختی بابت تامین مالی : ×××   

مالیات بر درآمد

w        وجه نقد دریافتی بابت بهره                                     ×××              

w        وجه نقد دریافتی بابت سود سهام                ×××              

w        وجه نقد پرداختی بابت بهره                                  (×××)

w        وجه نقد پرداختی بابت سود سهام              (×××)

w        خالص وجه نقد ورودی(خروجی) ناشی از

 بازده سرمایه گذاریها و سود پرداختی بابت تامین مالی : ×××   

فعالیتهای سرمایه گذاری

w        وجه نقد دریافتی بابت فروش دارایی ثابت        ××× 

w        وجه نقد دریافتی بابت فروش سرمایه گذاریها و ...       ××× 

w        وجه نقد پرداختی بابت خرید دارایی ثابت       (×××)

w        وجه نقد پرداختی بابت اعطای وام و .....                   (×××)

w        خالص وجه نقد ورودی(خروجی) ناشی از فعالیت سرمایه گذاری : ×××

فعالیتهای تامین مالی

 w        وجه نقد دریافتی بابت استقراض                              ×××  

w        وجه نقد دریافتی بابت افزایش سرمایه                                       ×××

w        وجه نقد پرداختی بابت استقراض                             (×××)

w        خالص وجه نقد ورودی(خروجی) ناشی از فعالیت تامین مالی: ×××   

 صورت گردش وجوه نقد

 خالص وجه نقد ورودی(خروجی) ناشی از فعالیت عملیاتی    ×××                

خالص وجه نقد ورودی(خروجی) ناشی از بازده سرمایه گذاری  ×××            

خالص وجه نقد ورودی(خروجی) ناشی از مالیات              ×××                    

خالص وجه نقد ورودی(خروجی) ناشی از فعالیت سرمایه گذاری                ×××

خالص وجه نقد ورودی(خروجی) ناشی از فعالیت تامین مالی                       ×××    

خالص افزایش (کاهش) در وجه نقد                                                                ×××

وجه نقد ابتدای دوره ×××                                                               

وجه نقد پایان دوره ×××                                                               

حسابداری میانه 1 - فصل پنجم

فصل پنجم

حسابداری وجه نقد

 تعریف وجوه نقد

w    وجه نقد پول نقد نزد موسسه، سپرده های دیداری متعلق به موسسه که نزد بانکها و یا موسسات مالی دیگر نگهداری شده و هر آنچه که در ازاء ارائه آن به واحدهای مالی فوراً و بدون قید و شرط پرداخت شود را شامل می گردد.

وجوه نقد

w        وجه نقد شامل :

n       تنخواه گردان

n       صندوق

n       موجودی نزد بانک

 تنخواه گردان

w    واحدهای تجاری به منظور سهولت در انجام پرداختها مقداری وجه نقد را در اختیار شخصی به نام کار پرداز قرار می دهند تا از محل ان هزینه های انجام شده شرکت را پرداخت نماید.

 روشهای حسابداری تنخواه گردان

 w        روش تنخواه گردان ثابت

w        روش تنخواه گردان متغیر

  روش تنخواه گردان ثابت

 در این روش در هنگام اولین پرداخت وجه به کار پرداز حساب تنخواه بدهکار می شود و در نهایت در پایان سال هنگام بستن حسابها،حساب تنخواه گردان بستانکار می گردد.

 روش تنخواه گردان متغیر

 w    در این روش در هنگام ارائه اسناد هزینه توسط کارپرداز حساب تنخواه گردان بستانکار می گردد و پس از بررسی هزینه ها مجددا حساب تنخواه گردان ترمیم شده و بدهکار می گردد.

   صندوق

 w        شامل وجوه نقدی است که نزد موسسه و در صندوق آن نگهداری می شود.

w    با توجه به حجم بالای عملیات دریافت و پرداخت وجه نقد ممکن است صندوقدار در پایان هر ماه با کسری یا اضافه صندوق مواجه شود.

 کسری و اضافه صندوق

  حساب بانک

 w        شامل وجوه نقدی است که نزد موسسه و در صندوق آن نگهداری می شود.

 حساب بانک

     با توجه به حجم بالای عملیات دریافت و پرداخت وجه نقد ممکن است صندوقدار در پایان هر ماه با کسری یا اضافه صندوق مواجه شود.

 دلایل استفاده از حساب بانک

 دلایل ایجاد مغایرت بانکی

 1. عملیاتی که در دفاتر شرکت انجام شده ولی هنوز در دفاتر بانک انجام نشده است.

n       چکهای معوق

n       چکها و اسناد در جریان وصول

n       وجوه بین راهی

n       چکهای لاوصول

n       اشتباهات

2. عملیاتی که در دفاتر بانک انجام شده ولی هنوز در دفاتر شرکت انجام نشده است.

n       وجوه دریافتی توسط بانک

n       واخواست اسناد تجاری تنزیل شده

n       کارمزد و هزینه های بانکی

n       اشتباه در برداشت یا ثبت فعالیت مالی

   چکهای معوق

 w        به چکهایی اطلاق می شود که دارنده چک تا تاریخ ارسال صورتحساب بانک، برای دریافت وجه آن به بانک مراجعه نکرده است.

 وجوه بین راهی

 w    وجوهی که در آخرین روز ماه توسط شرکت به بانک واریز می گردد و در همان روز در دفاتر شرکت ثبت می شود ولی بانک در دفاتر خود در روز بعد این ثبت را انجام می دهد.

 چکهای لاوصول

 w        چکهایی که برای وصول به حساب بانک منظور شده ولی به دلیل عدم موجودی حساب صادر کننده چک، لاوصول تلقی می شود

 اشتباهات حسابدار شرکت

 w    حسابدار شرکت ممکن است در هنگام ثبت حسابداری رقم بدهکار یا بستانکار بانک را اشتباه ثبت کرده باشد. در چنین مواردی در هنگام تهیه صورت مغایرت بانکی رقم مذکور اصلاح می گردد

 اشتباهات بانک

 w    بانک ممکن است به دلیل تشابه اسمی دارنده حساب ، مبلغی را به صورت اشتباه به حساب شرکت واریز یا از حساب آن برداشت نماید. و یا ممکن است رقم ثبت شده توسط بانک اشتباه باشد.

 واخواست اسناد تجاری تنزیل شده

 w    در صورتی که اسناد تجاری مانند سفته توسط شرکت نزد بانک تنزیل شده باشد و صادر کننده آن در تاریخ سررسید از پرداخت آن خوداری نماید، بانک مبلغ اسمی سفته، کارمزد دیرکرد و هزینه بانکی را از حساب شرکت برداشت می کند.

 وجوه دریافتی توسط بانک

 w        شامل وجوهی است که به حساب شرکت واریز شده ولی اعلامیه بستانکار آن هنوز به دست شرکت نرسیده است

کارمزد و خدمات بانکی

 w        شامل انواع هزینه ها و کارمزد بانکی است که بابت ارائه خدمات از حساب شرکت برداشت می شود.

n       مانند بهای تمبر و دسته چک ، هزینه حواله

 صورت مغایرت بانکی

 w    در صورت مغایرت بانکی موارد اختلاف بین مانده صورتحساب ارسالی بانک و حساب بانک در دفاتر موسسه دارنده حساب جاری نشان داده می شود.

 

 

 

 

 

 

حسابداری میانه 1 - فصل سوم

فصل سوم

ترازنامه یا صورت وضعیت مالی

         صورتحسابی است که وضعیت مالی واحد تجاری را در یک مقطع زمانی مشخص نشان می دهد.

 هدف از طبقه بندی اقلام ترازنامه

         هدف اصلی از طبقه بندی اقلام ترازنامه ، تسهیل تجزیه و تحلیل اطلاعات مالی و ارائه مفید آن می باشد.

 طبقه بندی اقلام ترازنامه

 داراییها :

الف) داراییهای جاری

ب ) داراییهای بلند مدت شامل:

n       سرمایه گذاریهای بلند مدت

n       اموال، ماشین آلات و تجهیزات

n       داراییهای نامشهود

n       سایر داراییها

n       مخارج انتقالی به دوره های آتی

 w        بدهیها :

    الف) بدهی های جاری

    ب ) بدهی های بلند مدت

 w        حقوق صاحبان سهام

n       سرمایه

n       صرف (کسر) سهام

n       اندوخته ها

n       سود (زیان) انباشته

 دارایی های جاری

 w    دارایی جاری عبارت است از وجه نقد و یا داراییهای دیگری که به طور معقول انتظار می رود در طی چرخه عادی عملیات  واحد تجاری یا دوره مالی، هر کدام که طولانی تر باشد مصرف شده یا به وجه نقد تبدیل شده و یا فروخته شود.

 اقلام تشکیل دهنده داراییهای جاری

 w        داراییهای جاری :

n       موجودی نقد

n       سرمایه گذاری کوتاه مدت

n       حسابها و اسناد دریافتنی تجاری

n       حسابها و اسناد دریافتنی غیر تجاری

n       موجودیها

n       سفارشات مواد و کالا

n       پیش پرداختها

 موجودی نقد

 w        یکی از مهمترین اقلام تشکیل دهنده دارایی های جاری وجه نقد می باشد.

w    وجه نقد شامل وجوهی است که واحد تجاری در صندوق، حساب جاری بانک، حسابهای ارزی و یا در قالب تنخواه نزد کارپرداز نگهداری می نماید.

 سرمایه گذاری کوتاه مدت

 w    سرمایه گذاری کوتاه مدت نوعی سرمایه گذاری است که بنا به ماهیت آن، به آسانی قابلیت نقد شوندگی دارد و به قصد نگهداری برای بیش از یکسال تحصیل نشده است.

w        سرمایه گذاری در سهام

w        سرمایه گذاری در اوراق قرضه

w        سپرده کوتاه مدت بانکی

 حسابها و اسناد دریافتنی تجاری

 w    شامل مطالبات کوتاه مدت واحد تجاری بابت فروش کالا و انجام خدمات می باشد که در ترازنامه معمولا تحت سرفصل واحدی نشان داده می شود.

  حسابها و اسناد دریافتنی غیرتجاری

w        مبالغی که اشخاص حقیقی یا حقوقی به غیر از مشتریان به واحد تجاری بدهکار هستند.

شامل:

n       مطالبات از کارکنان بابت وام و مساعده

n       مطالبات از مدیران

n       سود سهام دریافتنی

n       و.....

موجودی ها

 w    موجودیها شامل موجودی مواد اولیه، کالای در جریان ساخت، موجودی کالای ساخته شده‌ای که به قصد فروش در روال عادی عملیات نگهداری می‌گردد و قطعات مورد نیاز برای تعمیرات و نگهداشت می‌باشد.

 سفارشات مواد و کالا

 

w    کلیه اقلام مربوط به کالای بین راهی و نیز کلیه هزینه هایی که در خصوص انجام سفارشات، ثبت سفارشات، کارمزد گشایش اعتبار و... انجام می شود معمولا در سرفصلی جدا از موجودیها، تحت عنوان سفارشات مواد و کالا ثبت می شود.

 پیش پرداختها

 w    شامل پیش‌پرداخت بیمه، بهره، اجاره، مالیات، تبلیغات و کلیه پیش‌پرداخت‌هایی که انتظار می‌‌رود طی یکسال از تاریخ ترازنامه تحقق یابند.

 بدهیهای جاری

 w    تعهداتی است که به طور معقول انتظار می‌‌رود در طی یکسال یا یک چرخه عادی عملیاتی هر کدام که طولانی تر باشد از محل داراییهای جاری یا ایجاد بدهیهای  جاری بازپرداخت یا تسویه شود.

     اقلام تشکیل دهنده بدهی های جاری

 w        بدهی های جاری :

n       اضافه برداشت بانکی

n       حسابها و اسناد پرداختنی تجاری

n       حسابها و اسناد پرداختنی غیر تجاری

n       پیش دریافت از مشتریان

n       ذخیره مالیات

n       سود سهام پیشنهادی(پرداختنی)

n       وامهای پرداختنی

 اضافه برداشت بانکی

w    اضافه برداشت بانکی به معنی مانده بستانکار حساب بانک می باشد که در نتیجه صدور چک به میزانی بیش از موجودی بانکی ایجاد می شود.

 حسابها و اسناد پرداختنی تجاری

w        معرف تعهدات واحد تجاری ناشی از خرید مواد و کالا است که انتظار می رود در طی یکسال از تاریخ ترازنامه تسویه گردد.

جسابها و اسناد پرداختنی غیرتجاری

 w    شامل آندسته از بدهی های کوتاه مدت می باشد که عمدتا ناشی از دریافت خدمت، عمل به احکام و قوانین و یا دریافت وجه در قالب سپرده می باشد.

w       بیمه پرداختنی

w       مالیات پرداختنی

w       سپرده حسن انجام کار

w       و.....  

 پیش دریافت از مشتریان

 w        نشانگر تعهداتی است که در نتیجه وصول مبالغی برای انجام خدماتی در آینده و یا ساخت و تحویل کالا ایجاد می شود.

 ذخیره مالیات

 w    به دلیل اختلاف بین قوانین مالیاتی و اصول حسابداری، بدهی مالیاتی تا زمان قطعی شدن آن ،ماهیتا یک بدهی برآوردی محسوب شده و معمولا تحت عنوان ذخیره مالیات ثبت و گزارش می گردد.

 سود سهام پیشنهادی

 w    توزیع سود سهام به هنگام پیشنهاد از سوی هیئت مدیره به مجمع عمومی صاحبان سهام تحت عنوان سود سهام پیشنهادی ثبت و جزء بدهی جاری نشان داده می شود.

 وامهای پرداختنی

 w    کلیه وامهای کوتاه مدت دریافتی و حصه جاری وامهای بلند مدت که سر رسید آن در سال مالی آتی می باشد تحت عنوان وامهای پرداختنی گزارش می گردد.

 سرمایه در گردش

 w        فزونی دارایی جاری نسبت به بدهی جاری را سرمایه در گردش می نامند.

 دارایی های بلند مدت

 w        داراییهای بلند مدت شامل کلیه داراییهای است که در سرفصل داراییهای جاری قابل انعکاس نمی باشد و شامل:

n       سرمایه گذاریهای بلند مدت

n       اموال، ماشین آلات و تجهیزات

n       داراییهای نامشهود

n       سایر داراییها

n       مخارج انتقالی به دوره های آتی

 سرمایه گذاری بلند مدت

 w    سرمایه گذاری که قابلیت فروش سریع نداشته باشد و یا برای ایجاد ارتباط و مناسبات عملیاتی و تجاری با واحدهای دیگر انجام شده باشد به عنوان سرمایه گذاری بلند مدت طبقه بندی می گردد.

  اموال ، ماشین آلات و تجهیزات

 w    به داراییهای مشهودی اطلاق می شود که دارای عمر مفید نسبتا طولانی بوده و به منظور استفاده در تولید یا عرضه کالا و خدمات و یا مقاصد اداری توسط واحد تجاری نگهداری
می شود.

n       زمین و ساختمان

n       ساختمان

n       تاسیسات

n       ماشین آلات و ......

 داراییهای نامشهود

 w    به آن گروه از داراییهای بلند مدت اطلاق می شود که فاقد ماهیت عینی بوده و به منظور استفاده در تولید یا عرضه کالا و خدمت و یا اجاره به دیگران و برای مدتی بش از یک دوره مالی تحصیل شده باشد.

 داراییهای نامشهود

 الف) قابل شناسایی : مانند حق ختراع ، حق تالیف ، علائم و نامهای تجاری ، فرانشیز ، نرم افزارهای رایانه ای ، فرمولها و قالبها و ..

ب) غیرقابل شناسایی : سرقفلی

 سایر داراییها

 w    کلیه داراییهای بلند مدتی که نمی توان آنها را تحت عنوان سرمایه گذاری بلندمدت،اموال ماشین آلات و تجهیزات و دارایی نامشهود طبقه بندی کرد. مانند ودایع، حق انشعاب آب ،برق،گاز و...

 مخارج انتقالی به دوره های آتی

 w    مخارجی است که به دلیل داشتن منافع آتی و در راستای عمل به اصل تطابق به عنوان دارایی تلقی شده و در ترازنامه منعکس می گردد.

n        هزینه های تاسیس

n        هزینه انتشار سهام

n        هزینه تحقیق و توسعه

n       و ..

 بدهیهای بلند مدت

 w        بدهیهایی که مبتنی بر استقراض می باشد.

n        مانند اسناد پرداختنی بلند مدت ، وامها و اوراق قرضه.

w        سایر بدهی های بلند مدت که فاقد ویژگی استقراض می باشد.

n       مانند ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان

w        درآمد انتقالی به دوره های آتی

n       مانند کمکهای بلاعوض دولت

 شامل کلیه تعهداتی که قابل طبقه بندی در سر فصل بدهیهای جاری نبوده و از محل داراییهای جاری و یا ایجاد بدهی های کوتاه مدت در طی سال مالی قابل پرداخت یا تسویه نمی باشد

 حقوق صاحبان سهام

 w    نشان دهنده حقوق مالی صاحبان یک واحد انتفاعی نسبت به دارایی های واحد است که مبلغ آن از طریق کسر جمع بدهیهای واحد تجاری از جمع داراییهای آن به دست می آید.

 اقلام تشکیل دهنده حقوق صاحبان سهام

 w        حقوق صاحبان سهام :

n       سرمایه قانونی (اسمی)

n       سرمایه پرداخت شده اضافی

n       اندوخته ها (محدودیت در سود انباشته)

n       سود(زیان) انباشته

n       سرمایهه تحقق نیافته

 سرمایه قانونی

         سرمایه قانونی می تواند شامل سهام عادی و سهام ممتاز باشد که هر کدام از آن باید به ارزش اسمی گزارش شوند.

سرمایه پرداخت شده اضافی

 w        کلیه اقلامی که در سرفصلهای سرمایه قانونی، اندوخته و یا سود انباشته قابل طبقه بندی نباشد در این طبقه بندی قرار می گیرد.

w        مبلغ مازادی که نسبت به ارزش اسمی دریافت می شود.

w        منافع اضافی ناشی از تحصیل یا فروش سهام خزانه و یا اهدای آن

w        مازاد حاصل بازخرید، ابطال و یا تجزیه سهام

w        صرف ناشی از تبدیل اوراق قرضه و یا سهام ممتاز یه سهام عادی

 اندوخته ها

 w    نوعی محدودیت در توزیع سود سهام می باشد که بر اثر الزامات قانونی، تصمیمات مدیریت یا مجمع عمومی صاحبان سهام ایجاد می شود.

w        اندوخته قانونی

w        اندوخته توسعه و تکمیل

w        اندوخته جایگزینی ماشین آلات

w        اندوخته احتیاطی

 سود(زیان) انباشته

 w    سود انباشته معرف آن بخش از سود سالجاری و سود انباشته سنواتی است که هیچگونه محدودیتی در توزیع آن بین صاحبان سهام وجود ندارد.

 سرمایه تحقق نیافته

 w    سرمایه تحقق نیافته شامل افزایش و یا کاهش در حقوق صاحبان سهام می باشد که در طبقات قبلی و سرفصلهای عنوان شده حقوق صاحبان سهام نمی گنجد.

 اشکال تهیه ترازنامه

 w        شکل حساب T

w        شکل وضعیت مالی

w        شکل گزارشی

حسابداری میانه 1 - فصل دوم

فصل دوم

صورت سود و زیان

 نظریه عملکرد جاری

 w    بر اساس نظریه عملکرد دوره جاری فقط آن نوع از رویدادها و تغییرات ارزش که توسط مدیریت قابل کنترل بوده و معلول تصمیمات دوره جاری است باید در محاسبه سود خالص در نظر گرفته شود.

w        تغییرات مربوط به دوره های قبل نباید در محاسبه سود خالص منظور شود.

 نظریه شمول کلی (سود جامع)

 w    بر اساس نظریه شمول کلی سود باید شامل کلیه تغییرات در حقوق صاحبان سهام که با ثبت عملیات یا تجدید ارزیابی واحد تجاری طی یک دوره مالی مشخص شناسایی می شود با استثنای توزیع سود سهام و نقل و انتقال سرمایه ای باشد.

  صورتحساب سود و زیان، شکل و نحوه ارائه آن

 w    صورتحساب سود و زیان را می توان به اشکال مختلف طبقه‌بندی نمود. در عمل صورتحساب سود و زیان به دو شکل متفاوت ارائه می‌شود که عبارتند از:

n       الف) شکل چند مرحله‌ای

n       ب ) شکل یک مرحله‌ای

 طبقه بندی اقلام صورتحساب سود و زیان

 w    به منظور سهولت مقایسه نتایج عملکرد هر دوره مالی با دوره های دیگر و برای اینکه اطلاعات ارائه شده در صور سود و زیان جهت تصمیم گیری های اقتصادی مفید واقع شود اقلام صورتحساب سود و زیان به دو طبقه کلی تقسیم می شود:

1) اقلام عادی

2) اقلام غیر عادی (غیرمترقبه)

 اقلام عادی

 w    اقلام عادی عبارت است از اقلام درآمد یا هزینه ای که از فعالیتهای معمول، مستمر و منظم واحد تجاری ناشی شده و یا وقوع آنها در طی یک دوره مالی متصور می باشد.این اقلام به دو دسته تقسیم می شوند:

الف) اقلام عادی عملیاتی

ب ) اقلام عادی غیرعملیاتی

 اقلام عادی عملیاتی

 w    اقلام عادی عملیاتی عبارت اند از درآمدها و هزینه هایی که در نتیجه انجام عملیات مرتبط به موضوع اصلی فعالیتهای واحد تجاری حاصل می شود.

 اقلام عادی غیرعملیاتی

 w        اقلام عادی غیرعملیاتی عبارت اند از درآمدها و هزینه هایی که مرتبط با فعالیتهای واحد تجاری نمی باشد.

 اقلام غیرعادی (غیرمترقبه)

 w    اقلام غیرعادی از رویدادهای خارج از فعالیتهای عادی واحد تجاری ناشی شده و انتظار نمی رود که به طور عادی و مستمر به وقوع پیوندد.

 اقلام غیرمترقبه

 w        نمونه هایی از اقلام غیرمترقبه :

n       سود یا زیانهای عمده ناشی از بلایای طبیعی ( مثل سیل، زلزله و ......)

n       مصادره داراییها و یا سلب مالکیت

n       ممنوعیت اشتغال به فعالیتی از طریق وضع قوانین جدید

اقلام استثنایی

 w    به اقلامی گفته می شود که با وجود اینکه ناشی از فعالیتهای عادی
می شوند ولیکن به منظور ارائه مطلوب صورت سود و زیان به صورت جداگانه افشا می گردند.

 w        زیانهای ناشی از بلایای طبیعی در مناطقی که وقوع آنها به طور متناوب انتظار می رود.

w        زیانهای ناشی از انتقال صنایع مزاحم به خارج از محدوده شهرها.

w        سود یا زیان حاصل از فروش داراییهای ثابت و سرمایه گذاریهای بلندمدت

n       و....

 توقف عملیات

 w    نتایج عملیات یک قسمت متوقف شده شاملسود و زیان حاصل از واگذاری آن قسمت، برای دوره جاری باید به طور مجزا پس از سود و زیان عملیاتی در صورت سود و زیان منعکس گردد.

 تغییرات حسابداری

 تغییر در اصول و روشهای پذیرفته شده حسابداری

 1. تغییر در روش ارزشیابی موجودیها مانند تغییر از روش FIFO به LIFO

2. تغییر در روش محاسبه استهلاک مثل تغییر از روش نزولی به روش خط مستقیم

3. تغییر در روش حسابداری قراردادهای بلند مدت پیمانکاری مثل تغییر از روش درصد پیشرفت کار به روش کار تکمیل شده

 نحوه انعکاس اثر انباشته ناشی از تغییر روش در صورت سود و زیان

 تغییر در برآورد حسابداری

 w        تغییر در برآورد حسابداری عمدتا به دلیل وقوع رویدادهای جدید و یا دستیابی به اطلاعات اضافی انجام می گیرد.

w        تغییر در برآورد میزان مطالبات مشکوک الوصول

w        تغییر در برآورد ارزش اسقاط

w        تغییر در برآورد عمر مفید دارایی

 تغییر در شخصیت حسابداری واحد گزارشگر

 w    اگر صورتهای مالی تهیه شده در دوره جاری از لحاظ شخصیت حسابداری با صورتهای مالی ارائه شده در دوره های قبل متفاوت باشد، تنظیم و ارائه مجدد صورتهای مالی سنوات قبل ضرورت دارد.

 گردش حساب سود (زیان) انباشته

 w        گردش حساب سود (زیان) انباشته به عنوان مکمل صورتحساب سود و زیان ارائه می شود.

 اصلاح اشتباهات با اهمیت دوره های قبل

 w        اشتباهات ریاضی و محاسباتی

w        اشتباه در اعمال رویه های حسابداری

w        تعبیر نادرست یا نادیده گرفتن واقعیتهای موجود در زمان تهیه صورتهای مالی

w        تغییر از یک رویه غیر استاندارد حسابداری به یک رویه استاندارد

w        موارد تقلب

 صورت سود و زیان جامع

 سود جامع عبارت است از تغییر حقوق صاحبان سهام واحد تجاری در یک دوره در نتیجه وقوع معاملات و رویدادها به استثنای تغییرات ناشی از سرمایه گذاری صاحبان سهام و داراییهای توزیع شده.

حسابداری میانه 1 - فصل اول

فصل اول

تعریف حسابداری

 حسابداری فرایند تشخیص، اندازه گیری و گزارش اطلاعات مالی است که برای استفاده کنندگان اطلاعات مزبور، امکان قضاوت و تصمیم گیریهای آگاهانه را فراهم می سازد.

 حسابداری یک سیستم اطلاعاتی است که اطلاعات مالی مربوط به واحدهای اقتصادی را اندازه گیری،پردازش و گزارشگری می کند.

استفاده کنندگان از اطلاعات مالی

 w        استفاده کنندگان داخلی

n       شامل سطوح مختلف مدیریت و کارکنان موسسه

w        استفاده کنندگان خارجی

n       شامل سرمایه گذاران، بانکداران و اعتباردهنگان،سازمانهای دولتی، مراجع قانونی و ......

 

اصول و مفاهیم حسابداری

 

الف) مفاهیم (مفروضات) بنیادی حسابداری

ب)  اصول حسابداری

ج)  میثاقهای محدودکننده حسابداری

 مفروضات بنیادی حسابداری

 w        فرض تفکیک شخصیت

w        فرض تداوم فعالیت

w        فرض واحد اندازه گیری

w        فرض دوره مالی

w        فرض تعهدی

 

فرض تفکیک شخصیت

 

w    طبق این فرض هر واحد اقتصادی ( اعم از اینکه دارای شخصیت حقوقی یا فاقد آن باشد) به عنوان یک واحد مستقل از مالک یا مالکان آن و نیز جدا از موسسات دیگر در نظر گرفته می شود.

 فرض تداوم فعالیت

 w        طبق این فرض هر واحد اقتصادی تا آینده قابل پیش بینی به فعالیتهای خود ادامه خواهد داد مگر آنکه عکس آن ثابت شود.

 

مثالهایی از فرض تداوم فعالیت

 

w        بر اساس این فرض دارایی ها و بدهی ها به جاری و بلندمدت طبقه بندی می گردد.

w        فرآیند اندازه گیری در حسابداری از قبیل ثبت دارایی ها به بهای تمام شده به جای ارزش جاری متاثر از فرض تداوم فعالیت می باشد

 

فرض واحد اندازه گیری

 w    فرض واحد اندازه گیری بدین معنی است که کلیه معاملات ، عملیات و رویدادهای مالی باید بر حسب پول مورد سنجش قرار گرفته و گزارش  شود.

 فرض دوره مالی

 w    بر اساس فرض دوره مالی، عمر یک واحد اقتصادی به
دوره های زمانی نسبتا کوتاهی به نام دوره حسابداری تقسیم می شود. دوره مالی ممکن است یک ماهه، 3ماهه،6ماهه یا یکساله باشد.

 

فرض تعهدی

 w        بر اساس فرض تعهدی ، درآمدها به محض تحقق و هزینه ها به محض تحمل شناسایی می شود.

 اصول حسابداری

 w        اصل بهای تمام شده

w        اصل تحقق درآمد

w        اصل تطابق

w        اصل افشا

 

اصل بهای تمام شده

 w    طبق اصل بهای تمام شده، مبادلات حسابداری در تاریخ وقوع به بهای تمام شده در دفاتر ثبت و بر همین اساس نیز در صورتهای مالی منعکس می گردد.

 اصل تحقق درآمد

 w        طبق اصل تحقق درآمد، درآمد زمانی شناسایی می گردد که دو شرط زیر برقرار باشد:

n       فرایند کسب سود کامل شده باشد.

n       مبادله ای صورت گرفته باشد.

 اصل تطابق

 w        طبق اصل تطابق ، هزینه های انجام شده جهت ایجاد درآمد، باید به حساب دوره ای که درآمد در آن تحصیل گردیده منظور گردد.

 3 ضابطه اصلی در بکارگیری اصل تطابق

 w        مقابله مستقیم هزینه ها با درآمدها: رابطه علت و معلولی

n       مانند بهای تمام شده کالای فروش رفته، هزینه کمیسون فروش و...

w        هزینه دوره مالی: سرشکن کردن منطقی و سیستماتیک

n       مانندهزینه استهلاک، هزینه بهره و ..

w        مخارج مرتبط با درآمد آتی: شناخت بلادرنگ

n       مانند هزینه تحقیق و توسعه، هزینه آموزش کارکنان

 اصل افشاء

 w    طبق اصل افشاء ، واحدهای اقتصادی موظفند که کلیه رویدادها و وقایع مالی با اهمیت مربوط به فعالیتهای مالی خود را به طور مناسب و کامل افشاء نمایند.

 میثاقهای محدود کننده حسابداری

 w        فزونی منافع بر مخارج

w        اهمیت

w        خصوصیات صنعت

w        محافظه کاری

 فزونی منافع بر مخارج

 w    بر اساس این محدودیت، هزینه تهیه اطلاعات حسابداری باید بر منافع حاصل از بکارگیری این اطلاعات فزونی نداشته باشد، به عبارت دیگر اطلاعات حسابداری باید مقرون به صرفه باشد.

 اهمیت

 بر اساس این محدودیت، واحدهای اقتصادی مجازند در خصوص اقلام و رویدادهای کم اهمیت از بکارگیری روشهای تئوریک اجتناب نموده و روشهای کم هزینه تر و عملی تر را اجرا نمایند.

 خصوصیات صنعت

 w    در برخی از موارد ممکن است ویژگی یک صنعت خاص، بکارگیری روشی را ایجاب نماید که مطابق اصول پذیرفته شده حسابداری نباشد. این ویژگی می‌تواند استثناء در بکارگیری اصول و رویه های حسابداری را توجیه نماید.

 محافظه کاری

 w    در مواردی که برای اندازه‌گیری یک رویداد، روشها و رویه‌های متفاوتی که همگی منطبق با اصول پذیرفته شده حسابداری است وجود داشته باشد، باید روش یا رویه‌ای انتخاب شود که تاثیر افزایشی کمتری بر سود دوره و جمع دارایی‌ها داشته باشد.

n       مثال قاعده اقل بهای تمام شده

 ویژگی کیفی اطلاعات

 w    به خصوصیاتی اطلاق می‌شود که موجب می‌گردد اطلاعات ارائه شده در صورتهای مالی برای استفاده کننده‌گان در راستای ارزیابی وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی واحد تجاری مفید واقع شود.

مربوط بودن

 w    اطلاعاتی مربوط تلقی می شود که بر ارزیابی استفاده‌کنندگان نسبت به وقایع گذشته، حال و رویدادهای آتی تاثیر گذاشته و موجب تایید، تعدیل و یا رد آن را فراهم ساخته و بتواند بر تصمیمات اقتصادی استفاده‌کنندگان موثر واقع شود.

 به موقع بودن

 بسیاری از اطلاعات مالی نسبت به گذشت زمان حساس بوده و با گذشت زمان ارزش و سودمندی خود را در تصمیم گیریها از دست می دهند. بنابراین اطلاعات مالی باید در زمان مناسب در دسترس استفاده کنندگان قرار بگیرد.

 سودمندی در پیش بینی

 w    اطلاعات مالی باید به گونه ای فراهم شود که استفاده کنندگان را در پیش بینی نتایج حاصل از فعالیتهای جاری و آتی یک واحد انتفاعی کمک نماید.

 انتخاب خاصه اندازه گیری

 جهت سنجش ارزش اقلام گزارشهای مالی، خواص متعددی (بهای تمام شده، ارزش متعارف، ارزش دفتری و ...) می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد. انتخاب خاصه‌ای که قرار است در صورتهای مالی آورده شود باید مبتنی بر مربوط بودن آن به تصمیمات استفاده‌کنندگان باشد.

 قابلیت اتکا

 اطلاعات مالی زمانی قابل اتکا تلقی می گردد که دور از هرگونه اشتباه بااهمیت باشد و به شکل منصفانه و بی طرفانه تهیه شده و به طور صادقانه مبین ارزشهای مورد انتظار باشد .

قابلیت اتکاء

 بی طرفانه بودن

 w    اندازه گیری حسابداری هنگامی بی طرفانه و عینی محسوب می شود که اگر اشخاص ذیصلاح مختلفی، رویدادها و فعالیتهای مالی مربوطه را با استفاده از مقیاس و روش اندازه گیری واحدی اندازه گیری نمایند به نتایج یکسانی دست یابند.

 کامل بودن

 w        اطلاعات مالی هنگامی معتبر است که با در نظر گرفتن اهمیت واقعه، کلیه حقایق لازم در خصوص وقایع اقتصادی مهم را بیان نماید.

 صحیح بودن

 صحیح بودن اطلاعات مالی به معنی مطابقت داشتن اطلاعات مزبور با وقایع و رویدادهایی است که به واسطه آن اطلاعات بیان می شود. صحیح بودن اطلاعات به معنی دقیق بودن اطلاعات نمی باشد.

 رجحان محتوا بر شکل

 w        عملیات مالی و سایر رویدادها باید بر اساس محتوا و واقعیت مالی نه صرفا شکل قانونی آنها مد نظر قرار گرفته و ارائه شود.

 قابل مقایسه بودن

 w    استفاده کنندگان گزارشهای مالی باید بتوانند صورتهای‌مالی واحد تجاری را در طول زمان جهت تشخیص روند تغییرات در وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی با هم مقایسه نمایند.

 عایت یکنواختی

 w    به قابلیت مقایسه اطلاعات مالی ارائه شده توسط یک واحد تجاری در طول زمان، رعایت یکنواختی گویند. چنین مقایسه ای زمانی دارای اعتبار خواهد بود که واحد تجاری در طی سالهای مختلف از روشهای یکسانی استفاده کرده باشد.

 همسانی روشها

 w    به قابلیت مقایسه نتایج حاصل از عملیات دو یا چند واحد اقتصادی شاغل در یک صنعت واحد و در یک مقطع زمانی مشخص اطلاق می‌گردد.

 قابل فهم بودن

 w    اطلاعاتی قابل فهم تلقی می شود که برای استفاده کنندگان عادی که دارای دانش متعارفی از حسابداری می باشند، قابل درک باشد.

حسابداری دولتی - استاد صبوری- بخش پنجم

گروه مستقل امانی:

این گروه حساب شامل وجوهی است که دستگاه اجرایی به شکل امانت نگه می دارد و حق تامین مالی از محل آنها را ندارد. مسلما چنین وجوهی در قانون بودجه آورده نمی شود. به هر صورت حساب امانی را نیز باید دستگاه دولتی به گونه ای نگه دارد که امکان سوء استفاده از بین برود و صاحبان امانت در زمان مقتضی به وجوه خود برسند. در ایران دو گروه فرعی سپرده و گروه بازنشستگان و موظفین زیر مجموعه گروه امانی هستند.

ثبت های گروه سپرده:

 این گروه پنج حساب دارد که در موازنه با یکدیگر یک تراز داخلی را تشکیل می دهند و به ترتیب زیر مورد استفاده قرار    می گیرد.

1) دریافت سپرده:                                   بانک دریافت وجوه سپرده              **

                                                                                        سپرده های دریافتی        **

2) ارسال وجوهات سپرده به حساب های خزانه در پایان هر ماه:

                                                       خزانه تمرکز وجوه سپرده                           **

                                                                                  بانک دریافت وجوه سپرده      **

* در پایان هر ماه حساب بانک دریافت وجوه سپرده به حساب خزانه واریز می شود و مانده آن صفر می باشد و در پایان دوره مالی مانده ندارد.

نکته1: حساب بانک دریافت  دسته چک ندارد و پول آن تنها قابل انتقال به حساب خزانه است.

نکته2: حساب خزانه تمرکز وجوه سپرده به نام دستگاه اجرایی ولی در اختیار خزانه است. تنها خزانه می تواند از آن برداشت کند.

 

3) دریافت تنخواه گردان رد وجوه سپرده:

این تنخواه گردان یک تنخواه گردان حسابداری است و درخواست وجه نیاز دارد اما درخواست وجه آن ثبت حسابداری  نمی شود. لزومی برای تصفیه آن در پایان سال مالی نیست. ( یعنی سال مالی بر آن مترتب نیست.)

                              بانک رد وجوه سپرده                             *

                                               تنخواه گردان رد وجوه سپرده            *

4) رد وجوه سپرده به صاحبان آنها:  بابت استرداد سپرده به ذینفع از محل تنخواه رد ثبت زیر انجام می شود.

                                        سپرده های دریافتی                         **

                                              بانک رد وجوه سپرده                    **

5) دریافت از خزانه بابت شارژ تنخواه:

                                              بانک رد وجوه سپرده                        **

                                                           خزانه تمرکز وجوه سپرده           **

6) بستن حساب ها: این گروه سال مالی ندارد و برای بستن حساب کافی  است حساب های داخل گروه را با ثبت معکوس ببندیم.

              سپرده های دریافتی                                  **

             تنخواه گردان رد سپرده                             **

                                       بانک رد وجوه سپرده            **

                                      خزانه تمرکز                          **

7) افتتاح حساب: برای افتتاح حساب کافی است ثبت بستن حساب معکوس شود.

                                       بانک رد وجوه سپرده                         **

                                      خزانه تمرکز                                       **

                                                      سپرده های دریافتی                                  **

                                                      تنخواه گردان رد سپرده                             **

مثال: دادگستری اصفهان رویدادهای زیر را در مورد گروه سپرده گزارش کرده است. مطلوب است ثبت رویدادها در دفاتر روزنامه و کل.

1) بابت یک دعوی حقوقی 50000 ریال از آقای الف و همین مبلغ از آقای ب دریافت می شود.

                بانک دریافت وجوه سپرده              100000

                                       سپرده های دریافتی                100000

                                              الف 50000

                                                 ب  50000

2) مبلغ 80000 ریال سپرده حسن انجام کار دریافت شده که در گروه تملک دارایی سرمایه ای عمل گردیده است. ( در گروه تملک عمل شده است ، ثبت شده است.)

3) در پایان ماه وجوهات برای خزانه ارسال می شود.

                   خزانه تمرکز وجوه سپرده                       180000

                                           بانک دریافت وجوه سپرده             180000

 

4) تنخواه گردان رد وجوه سپرده به مبلغ 150000 ریال درخواست وجه شده وصول می شود.

                بانک رد وجوه سپرده                            150000

                                تنخواه گردان رد وجوه سپرده            150000

5) سپرده های مربوط به دعوی حقوقی کلا در وجه آقای الف آزاد می گردد.

                       سپرده های دریافتی                100000

                                    بانک رد وجوه سپرده          100000

6) معادل سپرده های آزاد شده از خزانه درخواست ، شارژ تنخواه می گردد و وجوهات به حساب دستگاه ریخته می شود. 

                    بانک رد وجوه سپرده                         100000

                                 خزانه تمرکز وجوه سپرده            100000

 

7) رویدادها در پایان سال مالی بسته می شوند.

             سپرده های دریافتی                                  80000

             تنخواه گردان رد سپرده                             150000

                                       بانک رد وجوه سپرده                    150000

                                      خزانه تمرکز                                   80000

8) افتتاح حساب در سال بعد.

                             بانک رد وجوه سپرده                                  150000

                                      خزانه تمرکز                                      80000

                                                      سپرده های دریافتی                                  80000

                                                      تنخواه گردان رد سپرده                             150000

حسابداری دولتی - استاد صبوری- بخش چهارم

مثال) دستگاه دولتی الف در سال 88 رویدادهای زیر را گزارش کرده است.

1)      ابلاغ اعتبار .

2)      تخصیص اعتبار معادل 80% .

3)      90% تخصیص ها دریافت و بوسیله تنخواه گردان حسابداری از خزانه گرفته می شود.

4)   وجوه دریافتی به قرار زیر تقسیم می شود. ( 10% پیش پرداخت، 20% علی الحساب، 5% تنخواه گردان، 50% هزینه های قطعی و 15% هزینه حقوق پرسنلی)

در پایان سال جهت تسویه حساب با عاملین ذیحساب 640000 ریال وجه نقد و 35000 ریال سند هزینه دریافت شده و تصفیه حساب آنها انجام می شود. مطلوب است تعیین مبالغ هر حساب فوق الذکر.

 

گروه تملک سرمایه ای ویژه ایجاد و خرید دارایی های سرمایه ای است. (دارایی های ثابت) در قانون برنامه و بودجه آنها را به عنوان طرح های عمرانی معرفی می نمائیم. قانون برنامه مصوب 1351 و همچنین مقررات پیمان اثر زیادی روی حسابداری این گروه دارد. شیوه های ارجاع کار به صورت زیر تعریف می شود:

الف) روش پیمانی: زمانی که دستگاه دولتی تجهیزات و ماشین آلات و پرسنل متخصص جهت تکمیل یک پروژه نداشته باشد بهتر است کار را به طور کامل به پیمانکار واگذار کندکه شیوه ی پیمانی نامیده می شود.

ب) امانی: اگر امکانات اجرای پروژه در اختیار دستگاه باشد نیاز به پیمانکار نیست و دستگاه دولتی به صورت امانی کار را انجام می دهد.

ج) پیمانی/ امانی: مخلوطی از دو مورد فوق خواهد بود.

 

 ثبت های حسابداری گروه تملک سرمایه ای

چون اکثر دستگاهها شیوه ی امانی را به کار می گیرند فقط ثبت های همین روش بررسی می شود، که با مثال زیر تشریح     می گردد.

مثال) دستگاه دولتی X رویدادهای خود را به شرح زیر گزارش کرده است. مطلوب است ثبت هر رویداد در گروه تملک سرمایه ای .

1) ابلاغ اعتبار به مبلغ 20000000 ریال.

          اعتبار مصوب                   20000000

                           دستگاه اجرایی                20000000 

2) تخصیص اعتبار معادل 50% ابلاغ اعتبار.

             اعتبارات تخصیص یافته                   10000000

                                        اعتبار مصوب                       10000000

3) تامین اعتبار و انعقاد قرارداد با پیمانکار معادل مبلغ قطعی قرارداد 5000000 ریال.

الف)             تامین اعتبار                      5250000                                      (105% * 5000000) 5% بیمه

                                 ذخیره تامین اعتبار              5250000

ب)

                 کنترل قراردادها                 5000000

                                طرف کنترل قراردادها        5000000

ج)

                 تضمینات                      250000

                            طرف تضمینات              250000                           بابت ضمانتنامه حسن انجام کار

 

 

 

4) مبلغ 7000000 ریال درخواست وجه و دریافت می گردد.

الف)

                       درخواست وجه                               7000000

                                          تنخواه گردان حسابداری             7000000

ب)

                     بانک تملک دارایی سرمایه ای                7000000

                                                       درخواست وجه                 7000000

 

5) پیمانکار صورت وضعیت شماره یک به مبلغ یک میلیون ریال را ارائه می کند. که تائید و پرداخت می شود. این پرداخت پس از کسورات قانونی تعیین شده در مقررات مالی دولتی ایران به شرح زیر پرداخت می شود. – 10% سپرده حسن انجام کار

             - 6/6 % بیمه که 6/1 آن سهم پیمانکار و 5% آن سهم کارفرما است.

             - 5% مالیات ماده 104 قانون مالیات های مستقیم .

             - استهلاک (کاهش ) پیش پرداخت پیمانکار.

             - هرگونه عوارض جرائم و نظایر آن.( سه مورد اول اجباری است.)

الف)

         ذخیره تامین اعتبار                 1050000                                (105% * 1000000)

                             تامین اعتبار                    1050000

ب)

دارایی در جریان تکمیل                               1050000

                             کسورات وصولی مالیات             50000               (50000= 5% * 1000000     مالیات)

                              کسورات وصولی بیمه                66000              (   66000= 6/6%* 1000000   بیمه)                

                              سپرده های دریافتی                   100000           (100000 = 10%* 1000000 سپرده )

                              بانک تملک                            834000

 

6) ارسال کسورات به حساب های ذیربط:

           کسورات ارسالی مالیات                 50000

           کسورات ارسالی بیمه                     66000

           بانک دریافت سپرده                       100000

                                    بانک تملک                     216000

 

 

 

 

7) صورت وضعیت شماره 2 به مبلغ 3000000 ریال ارائه می شود و پرداخت آن صورت می گیرد.

الف)

                 ذخیره تامین اعتبار                 2100000                                (105% * 2000000)

                                     تامین اعتبار                    2100000

ب)

دارایی در جریان تکمیل                               2100000

                             کسورات وصولی مالیات             100000             (100000= 5% * 2000000     مالیات)

                              کسورات وصولی بیمه                132000           (   132000= 6/6%* 2000000   بیمه)                

                              سپرده های دریافتی                   200000           (200000 = 10%* 2000000 سپرده )

                              بانک تملک                            1668000

8) ارسال کسورات

                            کسورات ارسالی مالیات                 100000

                            کسورات ارسالی بیمه                     132000

                            بانک دریافت سپرده                       200000

                                                     بانک تملک                     432000

9) تخصیص دوم به میزان 60% ابلاغ می شود.

              تخصیص اعتبار                     2000000                       10%= 50% - 60% = خالص تخصیص

                               اعتبار مصوب                    2000000          2000000=10%* 20000000

10)درخواست وجه و شارژ تنخواه گردان معادل حواله های صادر شده.

 الف)           تنخواه گردان حسابداری                     3150000

                                          کنترل تخصیص اعتبار                3150000

ب)

                 درخواست وجه                            3150000

                                   تنخواه گردان حسابداری          3150000

ج)

               بانک تملک دارایی سرمایه ای            3150000

                                                  درخواست وجه            3150000

11) تامین اعتبار و خرید دارائی ثابت( اثاثه اداری ) به مبلغ 500000 ریال.

الف)           تامین اعتبار               500000

                            ذخیره تامین اعتبار         500000

 

 

ب)           ذخیره تامین اعتبار             500000

                                  تامین اعتبار                  500000

ج)

                دارائی در جریان تکمیل                  500000

                                           بانک تملک                    500000

12) بستن حسابها.

در صورتی که تنخواه گردان پرداخت به شهرستانها داده باشیم ابتدا باید آنها واریز شود . پس از آن حساب های کسورات وصولی و ارسالی به همدیگر بسته می شوند.

                کسورات وصولی مالیات                               150000

                کسورات وصولی بیمه                                   198000

                                           کسورات ارسالی مالیات                     150000

                                            کسورات ارسالی بیمه                        198000

تنخواه گردان حسابداری تصفیه حساب می شود که می تواند یکی از سه حالت زیر باشد.

1-      تصفیه نقدی

2-      تصفیه پایاپای

3-      مخلوطی از هر دو.

چون تمامی دریافت های نقدی از طریق تنخواه حسابداری دریافت می شود ضمن تصفیه تنخواه حسابداری هیچ وجهی در حساب بانک باقی نمی ماند و هرگونه باقیمانده با حساب کنترل تخصیص پایاپای می شود.

بابت بستن تنخواه گردان حسابداری

                تنخواه گردان حسابداری                7000000                           

                                               بانک تملک              6500000

                                              کنترل تخصیص اعتبار 500000

بستن کنترل تخصیص اعتبار

                                       کنترل تخصیص اعتبار                          3650000

                                                                   تخصیص اعتبار                   3650000

 

                                    دستگاه اجرایی                     20000000

                                                      اعتبار مصوب                    8000000

                                                      تخصیص اعتبار                 8350000

                                                      دارایی در جریان تکمیل     3650000

 

                         

  ذخیره تامین اعتبار                      2100000

                           تامین اعتبار                   2100000

نکته: سال مالی بر حساب تضمینات بی اثر است یعنی با طرف حساب خودش بسته و با همان مبلغ در اول سال بعد دوباره افتتاح می شود.

       طرف تضمینات             250000

                        تضمینات                250000

 

                 طرف کنترل قراردادها                 5000000

                                        کنترل قرار دادها                    5000000

حسابداری دولتی - استاد صبوری- بخش سوم

مثال)

 برنامه 30204         90000

فصل 1        10000

فصل2         30000

فصل3         50000

برنامه10218          50000

فصل 1        30000

فصل 5        20000

اعتبارات مصوب                                      140000

                                                برنامه 30204         90000

                                                  فصل 1        10000

                                                  فصل2         30000

                                                  فصل3         50000

                                                 برنامه10218          50000

                                                   فصل 1        30000

                                                   فصل 5        20000

                                                                     دستگاه اجرایی                       140000

 

2- ابلاغ افزایش بودجه: این مورد نیز توسط سازمان برنامه و بودجه ابلاغ می شود.

مثال: در مثال بالا اگر در آذر ماه ابلاغ بودجه زیر به دست دستگاه دولتی برسد به این شکل ثبت می کند.

برنامه 30204         100000

فصل 1        20000

فصل2         30000

فصل3         50000

برنامه10218         60000

فصل 1        30000

فصل 5            30000

                                          اعتبارات مصوب                          20000

                                            برنامه 30204            10000

                                             فصل 1         10000

                                            برنامه 10218           10000

                                            فصل 5         10000

                                                                           دستگاه اجرایی                  20000

3- ابلاغ کاهش بودجه : با ثبت زیر صورت می گیرد.

                    دستگاه اجرایی                      **

                                        اعتبارات مصوب     **

مثال : اگر در مثال اول پس از ابلاغ بودجه ، ابلاغ کاهش آن به این صورت که فصل 2 برنامه 30204   (15000 ریال) و فصل 1 برنامه 10218 ( 5000 ریال) باشد، به صورت زیر ثبت خواهد شد.

      دستگاه اجرایی                                   40000

                           اعتبارات مصوب                          40000

                            برنامه30204                15000

                             فصل2      15000

                           برنامه 10218              25000

                           فصل 1      25000

گاهی بودجه تغییر می کند ولی سرجمع آن تفاوتی ندارد فقط بین برنامه ها و فصل ها این تغییر اعمال می شود. ثبت جابجایی به صورت زیر انجام می شود:

                    اعتبارات مصوب                       * * *

                                           اعتبارات مصوب        * * *

 

مثال: اگر در مثال اول ابلاغ جابجایی نشان دهد که 5000 ریال از فصل 2 برنامه 30204 به فصل 1 آن اضافه شود و همچنین 10000 ریال از فصل 1 برنامه 10218 به فصل 6    30204  اضافه شود ثبت جابجائی به صورت زیر خواهد بود.

اعتبار مصوب                                            15000

برنامه 30204                 15000

فصل1     5000

فصل6     10000

                                       اعتبار مصوب                         15000

                                       برنامه 30204              5000

                                       فصل2           5000

                                      برنامه 10218              10000

                                     فصل1           10000

 

 

 

 

 

گروه سنواتی :

در سیستم نقدی تعدیل شده برخی عناوین حساب مانند علی الحساب و پیش پرداخت حساب دائمی محسوب شده به سال بعد منتقل می شود. چون اصل سالانه بودن بودجه باعث می شود بودجه هر سال به تفکیک بسته شود اگر وجهی از یک سال به سال دیگر منتقل گردد بودجه سال بعد اضافه و بودجه سال قبل کسری می آورد. برای جلوگیری از چنین تداخلی از گروه سنواتی که یک گروه مستقل اما فرعی گروه اعتبارات هزینه است استفاده می شود.

 این گروه شامل عناوین زیر است:

-          پیش پرداخت سنواتی

-          علی الحساب سنواتی

-          دریافتی از خزانه در سنوات قبل

-          هزینه از محل پ پرداخت سنواتی

-          هزینه از محل علی الحساب سنواتی

این گروه حساب بانک ندارد و از همان بانک اعتبارات هزینه استفاده می کنیم.

حساب سنواتی می تواند 3 رویداد را در یک دوره مالی داشته باشد:

1)      قطعی شدن( هزینه شدن)

2)      برگش شدن( واریز نقدی )

3)      انتقال به دوره بعدی(سنواتی ماندن)

مثال) آموزش و پرورش اصفهان در سال جدید 1388 200000 ریال پیش پرداخت و 300000 ریال علی الحساب در آغاز سال سنواتی کرده است. مطلوب است، ثبت رویدادهای زیر:

1) افتتاح حساب در اول 88

2) واریز نقدی 50000 ریال علی الحساب و 20000 ریال پیش پرداخت به علت برگشت قرار داد.

3)انجام هزینه از محل پیش پرداخت 80000 و از محل علی الحساب 150000 .

4) در سال 88 نیز 400000 ریال پیش پرداخت و 100000 ریال علی الحساب جاری در پایان سال به 89 منتقل می شود.

5) بستن گروه سنواتی .

6) افتتاح گروه سنواتی در سال 89.

 

1)   تامین اعتبار سنواتی                                500000

                              ذخیره تامین اعتبار سنواتی            500000

 

علی الحساب سنواتی                                       300000

پیش پرداخت سنواتی                                     200000

                      دریافتی از خزانه در سنوات قبل              500000  

 

2) ذخیره تامین اعتبار سنواتی                      70000

                                تامین اعتبار سنواتی                                70000

 

بانک اعتبارات هزینه                     70000

                            علی الحساب سنواتی         50000

                            پیش پرداخت سنواتی        20000

 

دریافتی از خزانه سنوات قبل                    70000

                          بانک اعتبارات هزینه                     70000

3)

ذخیره تامین اعتبار سنواتی                      230000

                                تامین اعتبار سنواتی              230000

 

هزینه از محل پیش پرداخت سنواتی          80000

هزینه از محل علی الحساب سنواتی          150000

                                         علی الحساب سنواتی         150000

                                         پیش پرداخت سنواتی        80000

 

بستن حسابها

ذخیره تامین اعتبار سنواتی                        200000

                           تامین اعتبار سنواتی                    200000

 

دریافتی از خزانه سنوات قبل                               430000

                                       علی الحساب سنواتی                                 100000

                                      پیش پرداخت سنواتی                                 100000   

                                   هزینه از محل پیش پرداخت سنواتی          80000

                                       هزینه از محل علی الحساب سنواتی             150000

 

افتتاح در سال 89.

تامین اعتبار سنواتی                     700000

               ذخیره تامین اعتبار سنواتی        700000

 

علی الحساب سنواتی                       200000

پیش پرداخت سنواتی                      500000

                  دریافتی از خزانه سنوات قبل        700000

 

حسابداری دولتی - استاد صبوری- بخش دوم

مثال : یک دانشگاه توضیح زیر را در مورد هزینه هایش ارائه کرده است. با انجام یک ثبت چگونگی بحساب گرفتن رویدادها را در هر یک از مبناهای 5 گانه نشان دهید.

- هزینه های متحمل و پرداخت شده   25000

- پیش پرداخت   15000

- هزینه های پرداختنی  10000

- تسویه بدهی هزینه های سنوات قبل   5000

 

نقدی کامل:                              هزینه            45000                          (5000+15000+25000)

                                                       بانک                45000

 

نقدی تعدیل شده                   هزینه                    30000

                                           پ پرداخت             15000  

                                                           بانک                45000

 

نیمه تعهدی + تعهدی تعدیل شده + تعهدی کامل

                                  هزینه                  35000

                                 پ .پرداخت         15000

                                ح. پرداختنی          5000

                                                بانک              45000

                                                ح . پرداختنی   10000

مثال : یک دانشگاه توضیح زیر را در مورد هزینه هایش ارائه کرده است. با انجام یک ثبت چگونگی بحساب گرفتن رویدادها را در هر یک از مبناهای 5 گانه نشان دهید.

- هزینه های متحمل و پرداخت شده   25000

- پیش پرداخت   15000

- هزینه های پرداختنی  10000

- تسویه بدهی هزینه های سنوات قبل   5000

 

نقدی کامل:                              هزینه            45000                          (5000+15000+25000)

                                                       بانک                45000

 

نقدی تعدیل شده                   هزینه                    30000

                                           پ پرداخت           15000  

                                                           بانک                45000

 

نیمه تعهدی + تعهدی تعدیل شده + تعهدی کامل

                                  هزینه                  35000

                                 پ .پرداخت         15000

                                ح. پرداختنی          5000

                                                بانک              45000

                                                ح . پرداختنی   10000

 

 

 

 

 

مثال) موسسه نمونه که فعالیت غیرانتفاعی دارد، لیست درآمد و هزینه های مربوط به سال 87 خود را به صورت زیر گزارش کرده است. مطلوب است ثبت کلیه درآمدها و هزینه ها در دو ثبت حسابداری و تعیین مازاد درآمد بر هزینه ( خالص تغییر در وضعیت مالی) برای سال 87.

1-      درآمد تحق یافته و وصولی امسال مبلغ 80000 .

2-      پ دریافت های درآمد مربوط به سال 86 با انجام تعهدات در سال 87 تسویه می گردد مبلغ 60000   .

3-   درآمدهای تحقق یافته وصول نشده به مبلغ 50000 ریال مربوط به سال 87 اتفاق افتاد، 40% این مبالغ دارای اطمینان معقول نسبت به وصول نیستند.

4-      هزینه تحقق یافته و پرداخت شده طی 87 مبلغ 20000 ریال است.

5-      پ پرداخت های هزینه که در 86 پرداخت شده بودند در 87 با دریافت کالا و خدمات قطعی گردیدند مبلغ 5000 ریال.

6-      3000 ریال هزینه تحقق یافته پرداخت نشده در سال 87 وجود دارد.

7-      پ پرداخت هایی به مبلغ 10000 ریال انجام می گردد که کالا و خدمات آن در 88 وصول خواهد شد.

8-      مبلغ 4000 ریال بابت هزینه های معوقه سال 86 پرداخت می گردد.

 

نقدی کامل :

 

 

 

بانک           80000                                                      هزینه          34000

       درآمد              80000                                                 بانک              34000

 

نقدی تعدیل شده:

 

 

 

بانک           80000                                                  هزینه                29000

        درآمد            80000                                      پ پرداخت        10000

                                                                                              بانک              34000

                                                                                            پ پرداخت       5000

 

 

نیمه تعهدی:

 

 

 

بانک              80000                                                 هزینه                        28000

         درآمد               80000                                     پ پرداخت                10000

                                                                                ح پرداختنی                4000

                                                                                                 بانک                    34000

                                                                                                پ پرداخت             5000 

                                                                                                ح پرداختنی             3000

تعهدی تعدیل شده:

 

 

بانک                            80000                                                هزینه                    28000

ح دریافتنی                    30000                                                 پ پرداخت           10000

پ دریافت درآمد          60000                                                 ح پرداختنی           4000

                         درآمد               170000                                                   بانک               34000

                                                                                                                پ پرداخت       5000

                                                                                                                ح پرداختنی       3000

تعهدی کامل:

 

بانک                                   80000                                                   هزینه                        28000

ح دریافتنی                           50000                                                  پ پرداخت                10000

پ دریافت درآمد                  60000                                                  ح پرداختنی               4000

                            درآمد                  190000                                                     بانک                  34000

                                                                                                                        پ پرداخت          5000

                                                                                                                        ح پرداختنی          3000

T) مازاد مصرف نشده درآمد اختصاصی به چه حسابی واریز می شود؟

1- حساب درآمد اختصاصی

2- حساب درآمد عمومی     P

3- حساب هزینه های اختصاصی

4- هزینه عمومی

 * دادن پیش پرداخت و علی الحساب به ذیحساب ممنوع است که دلیل آن اعمال کنترل داخلی برای جلوگیری از عدم برگشت وجوه مازاد پایان سال است.

مثال) سازمان مالیاتی گزارش زیر را از عملکرد 88 خود ارائه کرده است. مطلوب است انجام دو ثبت جهت درآمد و هزینه هر سال و تعیین مازاد براساس هر یک از مبانی پنجگانه. 

1-   مبلغ 10000000 ریال برگه تشخیص مالیاتی در سال 88 ابلاغ گردیده که 50 % آن وصول نقدی شده، 10% کل برگ تشخیص ها اطمینان معقولی نسبت به وصول ندارد.

2-   از مالیات های برگ تشخیص قطعی 87    2000000 ریال در 88 وصول شده است، که در زمان ابلاغ از اطمینان معقول برخوردار بوده است.

3-   مبلغ 500000 ریال از مالیات های 87 در سال 88 وصول قطعی می شود که در زمان خودش در زمان 87 اطمینان معقولی نسبت به وصول آن نبوده است.

4-      400000 ریال هزینه های قطعی اداری پرداخت نقدی گردیده است.

5-      در پایان 1388 جمع هزینه های معوقه مربوط به این سال 700000 ریال است.

6-      300000 ریال پرداخت غیر قطعی به شکل پیش پرداخت در 88 انجام گردیده است.

7-      مبلغ 200000 ریال از معوقات هزینه 87 در 88 تسویه نقدی گردیده است.

 

نقدی کامل

بانک                     7500000                                                                       هزینه                 900000

           درآمد                      7500000                                                                  بانک                    900000

 

نقدی تعدیل شده

 

بانک                  7500000                                                              هزینه                     600000

          درآمد                    7500000                                                 پ.پرداخت            300000

                                                                                                                       بانک                 900000

نیمه تعهدی

 

بانک                   7500000                                                          هزینه                       1100000

          درآمد                      7500000                                            پ.پرداخت              300000

                                                                                                   ح.پرداختنی              200000

                                                                                                                    بانک                   900000

                                                                                                                  ح.پرداختنی            700000

 

تعهدی تعدیل شده

بانک                       7500000                                                    هزینه                          1100000

ح.دریافتنی                4000000                                                   پ.پرداخت                 300000

                  درآمد                   9500000                                     ح.پرداختنی                200000

                  ح.دریافتنی             2000000                                                      بانک                     900000

                                                                                                                   ح.پرداختنی            700000

تعهدی کامل

بانک                           7500000                                                            هزینه                          1100000

ح.دریافتنی                   5000000                                                           پ.پرداخت                 300000

                 درآمد                       10000000                                           ح.پرداختنی                200000

                 ح.دریافتنی                  2500000                                                           بانک                     900000  

                                                                                                                           ح.پرداختنی             700000

نکته: گروه حساب وجوه سرمایه ای در ایران مورد استفاده نیست دلیل آن این است که در ایران دولت فعالیت های انتفاعی را از طریق ایجاد شرکتهای دولتی به انجام می رساند.

ثبت های حسابداری اعتبارات هزینه

1- ابلاغ بودجه:                                    اعتبارات مصوب                       **

                                                                                دستگاه اجرایی           **

علی رقم آنکه بودجه توسط رسانه ها و کتابچه بودجه اطلاع داده می شود، اما در ایران همه دستگاهها منتظر ابلاغ بودجه به صورت کتبی توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی باقی می مانند که تا حدود اردیبهشت طول می کشد.

حسابداری دولتی - استاد صبوری- بخش دوم

مثال : یک دانشگاه توضیح زیر را در مورد هزینه هایش ارائه کرده است. با انجام یک ثبت چگونگی بحساب گرفتن رویدادها را در هر یک از مبناهای 5 گانه نشان دهید.

- هزینه های متحمل و پرداخت شده   25000

- پیش پرداخت   15000

- هزینه های پرداختنی  10000

- تسویه بدهی هزینه های سنوات قبل   5000

 

نقدی کامل:                              هزینه            45000                          (5000+15000+25000)

                                                       بانک                45000

 

نقدی تعدیل شده                   هزینه                    30000

                                           پ پرداخت             15000  

                                                           بانک                45000

 

نیمه تعهدی + تعهدی تعدیل شده + تعهدی کامل

                                  هزینه                  35000

                                 پ .پرداخت         15000

                                ح. پرداختنی          5000

                                                بانک              45000

                                                ح . پرداختنی   10000

مثال : یک دانشگاه توضیح زیر را در مورد هزینه هایش ارائه کرده است. با انجام یک ثبت چگونگی بحساب گرفتن رویدادها را در هر یک از مبناهای 5 گانه نشان دهید.

- هزینه های متحمل و پرداخت شده   25000

- پیش پرداخت   15000

- هزینه های پرداختنی  10000

- تسویه بدهی هزینه های سنوات قبل   5000

 

نقدی کامل:                              هزینه            45000                          (5000+15000+25000)

                                                       بانک                45000

 

نقدی تعدیل شده                   هزینه                    30000

                                           پ پرداخت           15000  

                                                           بانک                45000

 

نیمه تعهدی + تعهدی تعدیل شده + تعهدی کامل

                                  هزینه                  35000

                                 پ .پرداخت         15000

                                ح. پرداختنی          5000

                                                بانک              45000

                                                ح . پرداختنی   10000

 

 

 

 

 

مثال) موسسه نمونه که فعالیت غیرانتفاعی دارد، لیست درآمد و هزینه های مربوط به سال 87 خود را به صورت زیر گزارش کرده است. مطلوب است ثبت کلیه درآمدها و هزینه ها در دو ثبت حسابداری و تعیین مازاد درآمد بر هزینه ( خالص تغییر در وضعیت مالی) برای سال 87.

1-      درآمد تحق یافته و وصولی امسال مبلغ 80000 .

2-      پ دریافت های درآمد مربوط به سال 86 با انجام تعهدات در سال 87 تسویه می گردد مبلغ 60000   .

3-   درآمدهای تحقق یافته وصول نشده به مبلغ 50000 ریال مربوط به سال 87 اتفاق افتاد، 40% این مبالغ دارای اطمینان معقول نسبت به وصول نیستند.

4-      هزینه تحقق یافته و پرداخت شده طی 87 مبلغ 20000 ریال است.

5-      پ پرداخت های هزینه که در 86 پرداخت شده بودند در 87 با دریافت کالا و خدمات قطعی گردیدند مبلغ 5000 ریال.

6-      3000 ریال هزینه تحقق یافته پرداخت نشده در سال 87 وجود دارد.

7-      پ پرداخت هایی به مبلغ 10000 ریال انجام می گردد که کالا و خدمات آن در 88 وصول خواهد شد.

8-      مبلغ 4000 ریال بابت هزینه های معوقه سال 86 پرداخت می گردد.

 

نقدی کامل :

 

 

 

بانک           80000                                                      هزینه          34000

       درآمد              80000                                                 بانک              34000

 

نقدی تعدیل شده:

 

 

 

بانک           80000                                                  هزینه                29000

        درآمد            80000                                      پ پرداخت        10000

                                                                                              بانک              34000

                                                                                            پ پرداخت       5000

 

 

نیمه تعهدی:

 

 

 

بانک              80000                                                 هزینه                        28000

         درآمد               80000                                     پ پرداخت                10000

                                                                                ح پرداختنی                4000

                                                                                                 بانک                    34000

                                                                                                پ پرداخت             5000 

                                                                                                ح پرداختنی             3000

تعهدی تعدیل شده:

 

 

بانک                            80000                                                هزینه                    28000

ح دریافتنی                    30000                                                 پ پرداخت           10000

پ دریافت درآمد          60000                                                 ح پرداختنی           4000

                         درآمد               170000                                                   بانک               34000

                                                                                                                پ پرداخت       5000

                                                                                                                ح پرداختنی       3000

تعهدی کامل:

 

بانک                                   80000                                                   هزینه                        28000

ح دریافتنی                           50000                                                  پ پرداخت                10000

پ دریافت درآمد                  60000                                                  ح پرداختنی               4000

                            درآمد                  190000                                                     بانک                  34000

                                                                                                                        پ پرداخت          5000

                                                                                                                        ح پرداختنی          3000

T) مازاد مصرف نشده درآمد اختصاصی به چه حسابی واریز می شود؟

1- حساب درآمد اختصاصی

2- حساب درآمد عمومی     P

3- حساب هزینه های اختصاصی

4- هزینه عمومی

 * دادن پیش پرداخت و علی الحساب به ذیحساب ممنوع است که دلیل آن اعمال کنترل داخلی برای جلوگیری از عدم برگشت وجوه مازاد پایان سال است.

مثال) سازمان مالیاتی گزارش زیر را از عملکرد 88 خود ارائه کرده است. مطلوب است انجام دو ثبت جهت درآمد و هزینه هر سال و تعیین مازاد براساس هر یک از مبانی پنجگانه. 

1-   مبلغ 10000000 ریال برگه تشخیص مالیاتی در سال 88 ابلاغ گردیده که 50 % آن وصول نقدی شده، 10% کل برگ تشخیص ها اطمینان معقولی نسبت به وصول ندارد.

2-   از مالیات های برگ تشخیص قطعی 87    2000000 ریال در 88 وصول شده است، که در زمان ابلاغ از اطمینان معقول برخوردار بوده است.

3-   مبلغ 500000 ریال از مالیات های 87 در سال 88 وصول قطعی می شود که در زمان خودش در زمان 87 اطمینان معقولی نسبت به وصول آن نبوده است.

4-      400000 ریال هزینه های قطعی اداری پرداخت نقدی گردیده است.

5-      در پایان 1388 جمع هزینه های معوقه مربوط به این سال 700000 ریال است.

6-      300000 ریال پرداخت غیر قطعی به شکل پیش پرداخت در 88 انجام گردیده است.

7-      مبلغ 200000 ریال از معوقات هزینه 87 در 88 تسویه نقدی گردیده است.

 

نقدی کامل

بانک                     7500000                                                                       هزینه                 900000

           درآمد                      7500000                                                                  بانک                    900000

 

نقدی تعدیل شده

 

بانک                  7500000                                                              هزینه                     600000

          درآمد                    7500000                                                 پ.پرداخت            300000

                                                                                                                       بانک                 900000

نیمه تعهدی

 

بانک                   7500000                                                          هزینه                       1100000

          درآمد                      7500000                                            پ.پرداخت              300000

                                                                                                   ح.پرداختنی              200000

                                                                                                                    بانک                   900000

                                                                                                                  ح.پرداختنی            700000

 

تعهدی تعدیل شده

بانک                       7500000                                                    هزینه                          1100000

ح.دریافتنی                4000000                                                   پ.پرداخت                 300000

                  درآمد                   9500000                                     ح.پرداختنی                200000

                  ح.دریافتنی             2000000                                                      بانک                     900000

                                                                                                                   ح.پرداختنی            700000

تعهدی کامل

بانک                           7500000                                                            هزینه                          1100000

ح.دریافتنی                   5000000                                                           پ.پرداخت                 300000

                 درآمد                       10000000                                           ح.پرداختنی                200000

                 ح.دریافتنی                  2500000                                                           بانک                     900000  

                                                                                                                           ح.پرداختنی             700000

نکته: گروه حساب وجوه سرمایه ای در ایران مورد استفاده نیست دلیل آن این است که در ایران دولت فعالیت های انتفاعی را از طریق ایجاد شرکتهای دولتی به انجام می رساند.

ثبت های حسابداری اعتبارات هزینه

1- ابلاغ بودجه:                                    اعتبارات مصوب                       **

                                                                                دستگاه اجرایی           **

علی رقم آنکه بودجه توسط رسانه ها و کتابچه بودجه اطلاع داده می شود، اما در ایران همه دستگاهها منتظر ابلاغ بودجه به صورت کتبی توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی باقی می مانند که تا حدود اردیبهشت طول می کشد.

حسابداری دولتی - استاد صبوری- بخش اول

حسابداری غیر انتفاعی

وجوه افتراق :

1-      عدم سود

2-      صورتهای مالی (گزارشگری)

3-      عدم وجود حساب سرمایه مشخص

4-      مبنای نقد

5-      رویدادهای مالی (انتقالها )

6-      واحد اقتصادی

* هیات تدوین استانداردهای حسابداری دولتی GASB

مراجع – وزارت دارایی، خزانه

به دلیل تفاوت های اساسی که بین حسابداری غیر انتفاعی و انتفاعی وجود دارد لازم است مراجع حرفه ای مربوط به حسابداری دولتی جدا از مراجع حسابداری انتفاعی تشکیل شده و به اداره امور حرفه در این شاخه بپردازد.

- برسی مراحل تشکیل مراجع دولتی (غیرانتفاعی) در آمریکا:

معمولا یک مرجع غیر انتفاعی لازم است تا برای بخش دولتی و امور مالی آن استاندارد گذاری کند ولی بخش های دولتی نمی پذیرند که یک نهاد خصوصی این کار را انجام دهد. از طرفی نهادهای دولتی نیز عموما به خاطر مشکلات استخدام حقوق و مزایای پائین و مسائلی نظیر آن پرسنل سطح بالایی ندارند. در همه کشورها به طور معمول حسابدار حرفه ای حقوق زیادی مطالبه می کند که بخش دولتی آن را تحمل نمی کند، پس نهادهایی باقی می مانند که از طرفی عمومی می باشند ولی جنبه دیگر آنها غیر دولتی باشد. مهم ترین نهاد غیر دولتی، شهرداری ها هستند. در آمریکا انتخاب شوراهای شهر و منصوب شدن شهردار از طرف آنها و همچنین خود مختاری شهرداری ها در کسب درآمد و انجام هزینه ها یک نوع نهاد حد واسط در حسابداری انتفاعی به وجود آورد. ما می توانیم شهرداری را یک شرکت تشبیه کنیم که سهامداران آن مردم شهر هستند. ( تامین کنندگان منابع مالی) اعضای هیات مدیره آن شورای شهر هستند و در این تشبیه شهردار به جای مدیر عامل خواهد بود. به عبارت دیگر شهردار کارگزاری است که چون منابع مالی را مستقیما از مردم دریافت می کند، شدت پاسخگویی اش به مردم در حدی است که می تواند یک سیستم اطلاعاتی ، مالی را بنیانگذاری کند.

 

ادامه نوشته

تهیه صورت مغایرت بانکی - بخش دوم

اينك اگر معادله فوق را درفرم صورت‌حساب كه داراي ستون‌هاي بدهكار و بستانكار مي‌باشد و حسابداران با توجه به كاركرد روزمره اين فرم آشنايي كامل دارند و جمع ارقام هر ستون به اول صفحات بعد قابل انتقال مي‌باشد پياده و ثبت كنيم مدل زير نتيجه مي‌شود:

 صورت‌مغايرات بانكي- بر مبناي صفر ( روش رياضي )

رديف	شرح	بدهكار	بستانكار
	مانده طبق دفاتر سازمان	M1
	مانده صورت‌حساب بانك		M2
الف	اقلام باز ستون بدهكار دفاتر سازمان		A1
ب	اقلام باز ستون بستانكاردفاتر سازمان	B1
پ	اقلام باز ستون بدهكارصورت‌حساب بانك		D1
ت	اقلام باز ستون بستانكار صورت‌حساب بانك	C1
موازنه		M1 + B1 + C1	M2 + A1 + D1

 

با توجه به مراتب فوق پيشنهاد مي‌شود حسابداران در بخش دولتي ( و نيز بخش خصوصي و تعاون‌) با استفاده از فرم‌هاي صورت‌حساب كه داراي ستون‌هاي رديف، شرح، بدهكار، بستانكار مي‌باشد، صورت مغايرات بانكي را به نحوي كه دربالا گفته شد به نمونه زير تهيه نمايند:

اصول كلي كار، كنارگذاشتن اقلام مشابه يعني تيك‌كردن اقلام ستون بدهكار دفاتر سازمان با اقلام مشابه در ستون بستانكار صورت‌حساب بانك و نيز كنار گذاشتن اقلام مشابه يعني تيك كردن اقلام ستون بستانكار در دفاتر سازمان با اقلام مشابه در ستون بدهكار صورت‌حساب بانك مي‌باشد.

اقلام تيك نشده در چهار ستون:

بدهكار حساب جاري در دفاتر سازمان

بستانكار حساب جاري در دفاتر سازمان

بدهكار حساب جاري در صورت‌حساب بانك

بستانكار حساب جاري در صورت‌حساب بانك

قابل مشاهده خواهند بود.

اقلام باز ستون‌هاي چهارگانه فوق به ترتيب تاريخ - از تاريخ دورتر به تاريخ نزديك‌تر- درصورت مغايرت ثبت و درج مي‌شود.

صورت‌مغايرات بانكي حساب شماره ....

رديف	شرح	بدهكار	بستانكار
	مانده حساب جاري طبق دفاتر سازمان در تاريخ . . .	×××
	مانده حساب جاري طبق صورت‌حساب بانك در تاريخ . . .		×××
الف	اقلام باز ستون بدهكار دفاتر سازمان
1	مشخصات اقلام باز از جمله شماره و مشخصات سند حسابداري نوشته شود		×
2	مشخصات اقلام باز از جمله شماره و مشخصات سند حسابداري نوشته شود		×
3	مشخصات اقلام باز از جمله شماره و مشخصات سند حسابداري نوشته شود		×
ب	اقلام باز ستون بستانكار دفاتر سازمان
4	مشخصات اقلام باز از جمله شماره و مشخصات سند حسابداري نوشته مي‌شود	×
5	مشخصات اقلام باز از جمله شماره و مشخصات سند حسابداري نوشته مي‌شود	×
6	مشخصات اقلام باز از جمله شماره و مشخصات سند حسابداري نوشته مي‌شود	×
پ	اقلام باز ستون بدهكار صورت‌حساب بانك
7	مشخصات اقلام باز از جمله شماره و تاريخ چك با اعلاميه بدهكار نوشته مي‌شود		×
8	مشخصات اقلام باز از جمله شماره و تاريخ چك با اعلاميه بدهكار نوشته مي‌شود		×
9	مشخصات اقلام باز از جمله شماره و تاريخ چك با اعلاميه بدهكار نوشته مي‌شود		×
ت	اقلام باز ستون بستانكار صورت‌حساب بانك
10	مشخصات اقلام باز از جمله شماره و تاريخ اعلاميه بستانكار نوشته مي‌شود	×
11	مشخصات اقلام باز از جمله شماره و تاريخ اعلاميه بستانكار نوشته مي‌شود	×
12	مشخصات اقلام باز از جمله شماره و تاريخ اعلاميه بستانكار نوشته مي‌شود	×
موازنه		×××	×××

 

همان‌طور كه ملاحظه مي‌شود اين فرم به دليل آشنا بودن حسابداران با آن و نيز قابليت نقل جمع يك صفحه به صفحه بعد و طبقه‌بندي كليه اقلام مورد مغايرت تحت عنوان چهار سرفصل شناخته شده ‌( كه هيچگونه اشتباه تحليل و در نتيجه سردرگمي در پشت اقلام در اين شيوه متصور نمي‌باشد ) تسهيلات قابل ملاحظه‌اي در تهيه صورت‌مغايرت بانكي و نيز رفع سريع اقلام موردمغايرت در اختيار استفاده‌كنندگان مي‌گذرد.

با اندكي دقت كه همواره مي‌تواند در ياد بماند قابل ملاحظه است كه:

اقلام باز ستون‌هاي بدهكار دفاتر سازمان و صورت‌حساب بانك در ستون بستانكار صورت‌مغايرات و اقلام باز ستون‌هاي بستانكار دفاتر سازمان و صورت‌حساب بانك در ستون بدهكار صورت‌مغايرات درج و ثبت مي‌شوند.

نحوه انجام رسيدگي و رفع مغايرت‌ها:

در مدل پيشنهادي تهيه صورت‌مغايرات بانكي براي اقلام باز ستون‌هاي بدهكار و بستانكار صورت‌حساب بانك يعني سرفصل‌هاي پ و ت بالا مي‌بايست مدارك و اعلاميه‌هاي بدهكار و بستانكار مربوطه را از بانك اخذ و پس از رسيدگي مبادرت به صدور اسناد حسابداري نمود تا بخشي از مغايرت حساب‌ها در مورد اقلام باز ستون‌هاي بدهكار و بستانكار دفاتر سازمان يعني سرفصل‌هاي الف و ب بالا اقدامات كنترلي به شرح ذيل صورت مي‌گيرد:

نحوه كنترل اقلام باز ستون بدهكار دفاتر سازمان:

سندهاي حسابداري صادره كه به موجب آن‌ها حساب جاري موردكنترل بدهكار شده است مورد بازبيني و بررسي مجدد قرار گرفته و علت عدم وجود رقم در صورتحساب بانك كشف و براساس نتايج حاصله تصميم‌گيري مي‌شود. به عنوان مثال اگر سند حسابداري معكوس براي اصلاح ثبت نادرست انجام شده صادر مي‌شود و اگر سند برمبناي اعلاميه بستانكار صحيح صادر لكن بر اثر اشتباه بانك وجه در حساب سازمان ديگري عمل و منظور شده باشد موضوع اشتباه جهت انجام اصلاح لازم به بانك به صورت كتبي و شفاهي توضيح و تذكر داده مي‌شود. بديهي است مغايرت ايجاد شده در هر ماه در صورت مغايرت ماه يا ماه‌هاي بعد كه سند حسابداري اصلاحي در آن تاريخ صادر و در دفاتر ثبت شده رفع شده و ديگر وجود نخواهد داشت.

نحوه كنترل اقلام باز ستون بستانكار دفاتر سازمان:

سندهاي حسابداري صادره كه به موجب آن‌ها حساب جاري بستانكار شده مورد بازبيني و بررسي مجدد قرار گرفته و علت عدم ثبت آن اقلام توسط بانك كشف و براساس نتايج حاصله اتخاذ تصميم مي‌شود. به‌عنوان مثال اگر چكي صادر و به ذينفع تسليم شده لكن توسط وي جهت وصول به بانك ارائه شده باشد، با ذينفع تماس گرفته وعلت دريافت وجه چك مورد سوال و يادآوري قرار مي‌گيرد. بديهي است اگر چك نزد ذينفع مفقود شده باشد مراتب جهت عدم پرداخت وجه چك به غير سريعا به بانك ذيربط اعلام و اصطلاحا مبلغ چك مسدود مي‌شود.

ساير موارد كاربرد مدل پيشنهادي

مدل مذبور نه‌تنها براي تهيه صورت‌مغايرات بانكي مي‌تواند مورداستفاده قرار گيرد، بلكه همواره درمواردي كه بين حساب‌هاي متقابل سازمان‌هاي مختلف با يكديگر اختلافات بروز نمايد و كشف و رفع آن‌ها مدنظر باشد از مدل و شيوه پيشنهادي مي‌توان موارد اختلاف را مشخص و در صورت‌حسابي درج و نتايج موردنظر را دركوتاه‌ترين زمان و با دقت كامل بدون نگراني از بروز هرگونه اشتباه در تحليل و ثبت ارقام به دست آورد. به عنوان مثال دو شخص حقيقي يا حقوقي درنظر دارند حساب جاري فيمابين خود را مورد كنترل قرار داده اقلام موردمغايرت را مشخص و درخصوص آن بحث وبررسي و اختلافات خود را حل و فصل كنند، در اين حالت نيز مسلم است كه:

اقلام كه در بدهكار حساب دفاتر يكي از دو شخص ثبت شده است در فاتر شخص دوم در بستانكار حساب فيمابين بايد ثبت باشد

همچنين

اقلامي كهدر بستانكار حساب دفاتر يكي از دو شخص ثبت شده است در دفاتر شخص دوم دربدهكار حساب فيمابين بايد ثبت شده باشد كه پس از تيك كردن اقلام مشابه و تهيه صورت مغايرت اقلام، امكان بررسي و رفع آنها فراهم مي‌گردد.

تهیه صورت مغایرت بانکی - بخش اول

همانگونه كه اطلاع داريد تهيه صورت مغايرت بانكي به سه روش انجام مي‌پذيرد:

شيوه اول: تهيه صورت مغايرت بانكي برمبناي مانده حساب جاري طبق دفاتر سازمان

شيوه دوم: تهيه صورت مغايرت بانكي برمبناي مانده حساب جاري طبق صورتحساب بانك

شيوه سوم: تهيه صورت مغايرت بانكي برمبناي مانده واقعي

تهيه‌كنندگان صورت مغايرت بانكي اصولا شيوه سوم را به دليل اعلام مانده واقعي شيوه بهتري مي‌دانند، اما واقعيت اين است كه مانده واقعي مذكورفاقد ارزش محاسباتي است.يعني مانده حساب در دفاتر سازمان را به ميزان واقعي ذكر شده در صورت‌مغايرت تهيه شده نمي‌توان اصلاح كرد، زيرا عمليات حسابداري بلافاصله بعد از خاتمه ماه و در آغاز ماه جديد بدون وقفه و توقف ادامه پيدا مي‌كند، اما صورت‌مغايرت عملا زماني تهيه و ارائه مي‌شود كه مسلما چند روزي از آغاز ماه سپري و عمليات ماه جاري نيز در دفاتر ثبت شده و مانده حساب جاري در دفاتر سازمان و نيز اين مانده درصورت‌حساب بانك به ارقام ديگري تغيير يافته است. لذا تلقي ارقام مندرج در صورت‌مغايرتي كه به اين شيوه تهيه مي‌شود به‌عنوان مانده واقعي صرفا جنبه صوري دارد. از سوي ديگر همواره حسابداراني كه مسئول تهيه صورت‌مغايرت بانكي هستند عموما درتحليل اقلام مورد مغايرت و اين‌كه بالاخره اقلام فوق به كدام مانده اضافه و يا از آن كم شود دچار اشكال و اشتباه و سردرگمي مي‌شوند و مهم‌تر اين‌كه مدل‌‌هاي مذكور در مواردي كاربرد و قابليت استفاده دارد كه تعداد اقلام مورد مغايرت معدود و انگشت‌شمار بوده و اصولا صورت‌مغايرت تهيه شده در يك صفحه ( و فقط يك صفحه) قابليت نمايش داشته باشند.

ادامه نوشته